Rita

Vorige week leek het even slecht te gaan met Rita Verdonk. Een van haar intiemste vertrouwelingen, Ed Sinke, bleek zich over te hebben gegeven aan financieel gesjoemel. Zo’n verhaal is voor een partij, die toch alles moet hebben van het vertrouwen dat ze opwekt, nooit goed. Trots op Nederland daalde dan ook vorige vrijdag vier zetels in de peilingen tegenover de vorige week. Toch maakt dat allemaal niet zoveel uit, bij de volgende verkiezingen maakt Rita nog steeds veel kans om als grootste overwinnaar uit de bus te komen.

De intrede van haar beweging (geen partij) in het politieke spectrum heeft de tijdsgeest dan ook danig mee. Na de dood van Pim Fortuyn leek Nederland in no time haar enige uitlaatklep voor proteststemmers verloren te hebben. Er was natuurlijk altijd de SP voor misnoegden, maar daarvoor moest je toch eerst en vooral links zijn, en ook Geert Wilders begon wat. Die laatste maakt het zo gortig met zijn plus minus fascistische uitspraken, dat hij absoluut niet iedereen die ontevreden is over het kabinet Balkenende en wat nog meer voor zich kan winnen. Dat gat wordt dus nu ruim ingevuld door Rita. Naast dat ze netter oogt. Heeft ze ook als verschil met Wilders dat zij het pure populisme aanhangt. De PVV heeft een strikte lijn die wordt gevolgd. Anti-Islam. Dat standpunt dekt een deel van de proteststemmen, maar lang niet allemaal. Rita daarentegen laat, naast een keihard standpunt over vreemdelingen (dat ze overigens niet snel onder impuls van haar cliënteel zal moeten wijzigen) en een staalharde drang om wat aan de files te doen, alles over aan haar kiezers. Ze belooft openlijk enkel te zeggen wat haar kiezers willen horen, niets meer of niets minder. Populisme pur sang.

Vraag is enkel of je daar wat tegen kan hebben. Partijen met een populistisch programma worden door de intellectuele klasse steeds opzij geschoven als onkies, zonder meer. Uiteraard staat het iedereen vrij ideeën te bevechten. Het Vlaams Belang in Vlaanderen wordt vaak als populistisch bestempeld, maar houdt er daarnaast ook een ranzig racistische ideologie op na. Daar kan je wat tegen hebben. Meer nog, daar heeft elke weldenkende mens wat tegen. Maar het populisme van Verdonk? Toen ze op drie april eindelijk haar beweging kon voorstellen aan pers en (betalend) publiek, maakte ze hooguit een schattige, ietwat onbeholpen indruk. Geen grote dreigende speeches, geen oproepen tot haat, maar enkel wat gezeur over sinterklaas. Ze stak haar hand pas in de lucht als de autocue het haar voorschreef. Het doet haast vermoeden dat Rita het werkelijk goed meent met Nederland. Rita speelt niet dat ze Den Haag spuugzat is om zo stemmen te ronselen, maar is dat gewoon. Toen ze tijdens de verkiezingen van 2006 met haar hoogstpersoonlijke campagnebus door haar moederland trok, toen nog voor de VVD, viel haar die gigantische files op. Ze kon het niet hebben dat ze soms twee uur moest wachten en dat er in Den Haag niemand klaarstond om daar wat structureels aan te doen. Zij heeft haar plan voor trots op Nederland niet bedacht, het is haar in de schoot geworpen door eigen ervaringen.

Wat moet je daar nou mee? Ook al meent ze het dan misschien wat beter dan Geert Wilders en ander tuig, wat ze zegt blijft door de band onaanvaardbaar. Ook het populisme als gedachtegoed, kan verwerpelijk worden bevonden want de waarheid ligt nu eenmaal niet bij de man in de straat maar is veel ingewikkelder. Desalniettemin kan je niet op ramkoers gaan tegen Rita. Ze meent het goed en het is jammer dat ze niet aan haar trekken kwam bij de conventionele partijen. Verdonk is zo geen meesterbrein dat uit is op stemmen om zichzelf en haar intimi van postjes en macht te voorzien waarmee ze haar enge plannen kan uitvoeren. Verdonk is net zoals al die andere mensen die straks op TON zullen stemmen: ze weet het niet meer zo goed in de 21ste eeuw en ze is misschien zelfs een beetje bang. Kan je haar dat kwalijk nemen?