The powers that be

Wie Luc Huyse dit weekend in De Morgen las, duimt dezer dagen extra hard voor de onderhandelaars van de octopusgroep. Ook al houdt de professor emeritus zich tegenwoordig vooral bezig met de politiek gevoerd in ontwikkelingslanden, het had hem niet milder gestemd over de binnenlandse ditjes en datjes. Door het van op een afstand te bekijken, zie je dan ook misschien wel echt hoe fundamenteel de crisis wel is. Voor degenen die het hier nog volgen, duurt dit schouwspel nu al meer dan een jaar, en werden we ondertussen verwend door deadlines, koninklijk bemiddelaars, interim-regeringen en wat nog meer (Bart De Wever dient vandaag nog een klacht in tegen Le Soir wegens racisme), voor wie het van buitenaf gadeslaat gaat het om een aantal mensen (de toppolitici van vandaag) die er na een jaar nog niet in zijn geslaagd een compromis te vinden.

Een van de meest opmerkelijke stellingen van Huyse is dat de politici heden ten dage simpelweg niet meer de kwaliteiten hebben nodig om een land te leiden. Daar zijn, uiteraard, verschillende redenen voor. Nog niet zo erg lang geleden, moesten toppolitici enkel een federaal beleidsniveau bezetten, naast gemeente- en provincieraden die toen voornamelijk door lokale functionarissen draaiende werden gehouden. Eind 20ste eeuw zijn daar twee bestuursniveaus bij gekomen, het Vlaamse en het Europese, die allebei steeds meer van professioneler personeel moesten worden voorzien. Zo zit vandaag niet iedereen aan de onderhandelingstafel die er misschien maar beter wel had gezeten, en is sommigen hun rol beperkt tot commentaar spuien in de media. Daarnaast heeft de politieke stiel ook veel aan aanzien moeten inboeten; het is minder aantrekkelijk politicus te willen worden dan pakweg veertig jaar geleden. Wie het is, moet alle soorten kritiek kunnen slikken, wie het niet is, verdient meestal veel meer. Het is dan ook niet opmerkelijk dat de intelligentsia van nu eerder in de private sectoren te vinden zijn dan in de Wetstraat, waar zij voor extravagant veel geld (wie moest er niet lachen met de Balkenende-norm?) welk bedrijf dan ook proberen staande te houden.

Wat moet een staat beginnen die niet meer geleid wordt door de juiste intellectuelen? Een democratie die het moet hebben van de afdankertjes, loopt op haar laatste benen. Huyse merkte correct op dat de keizer hier in België enkel hooguit nog een onderbroek aan had. Nog net niet naakt. Voor sommigen, is deze crisis dan ook een welgekomen momentum om te kunnen aantonen dat een staat geen politieke klasse nodig heeft. Het regelt zich zelf wel, en wat er overblijft, moet dan maar geprivatiseerd. Lulkoek. In een land waar meer dan tien procent van de bevolking onder de armoedegrens leeft, waar er steeds terug akeliger wordt omgesprongen met arbeiders en waar extreemrechts nog steeds op de loer ligt, is een sterke politieke klasse meer dan nodig. Mensen die in staat zijn verstandige beslissingen te nemen, los van nakende verkiezingen, maar ook capabel zijn die uit te leggen aan de bevolking en ze te verdedigen in het middenveld. Er moet dus terug duchtig gerekruteerd worden. In plaats van Pieter De Crem te laten pleiten voor een vrijwillige legerdienst, is het dan ook verstandiger op universiteiten op zoek te gaan naar intelligente jonge mensen. Dat zoiets via partijen moet gebeuren, is jammer en hinderlijk, maar blijft meer dan nodig. Eerder dan aan idealisten, is er nu dan ook nood aan mensen die niet te beroerd zijn een compromis te sluiten, over partij- en wat voor grenzen heen. Als daarmee een loonstijging voor politici gepaard moet gaan, is dat maar zo. Als Luc Van Der Kelen daarvoor moet afgevoerd, is dat mooi meegenomen.