Het gaat niet goed met links. Een gemeenplaats die al tot allerhande analyses, bespiegelingen, essays en in een enkel geval een PowerPoint presentatie heeft geleid. Waar tot voor kort een boeman kon worden gevonden in het verder ongespecificeerd rechtse spook dat door Europa dwaalt, moet nu ook de economische crisis als excuus gelden. De sociaaldemocraten waren iets te nauw betrokken bij de organisatie ervan, zeg maar. Voor Vlaanderen lijken deze fenomenen echter de aandacht af te leiden van de werkelijke redenen die links al enige tijd in de hoek dringen waar de klappen vallen. Hoewel de Nederlandse samenleving tegenwoordig enkel in twee politieke moorden lijkt te verschillen van de onze – geen hond die zijn stem wijzigt omdat een kiesarrondissement maar niet gesplitst raakt -, was daar bij de laatste verkiezingen voor de tweede kamer (2006) zelfs even sprake van een links kabinet. Het kan dus anders.

Wat opvalt wanneer je politici ter linkerzijde aanhoort, is de defensieve houding waaruit zij nu al jaren spreken. We weten dat we in de minderheid zijn, maar zullen er alles aan doen die minderheid te behouden. Dat sfeertje. Toen de toenmalige SP een hele meute kiezers zag vertrekken naar het Vlaams Blok, leek dat dan ook de enige conclusie die links wilde trekken. Vlaanderen is nu eenmaal van huizen uit rechts. Bart De Wever zegt het zelfs. De partij nam de gelegenheid nooit te baat zichzelf in vraag te stellen. In plaats van zich af te vragen waarom deze mensen hun lot liever in handen legden van populisten dan socialisten, schoven zij steeds nadrukkelijker op naar het centrum in de veronderstelling daar de verloren stemmen te kunnen recupereren. Een van de conclusies die Patrick Janssens trok uit de verkiezingsnederlaag van 2007 was dat de partij eerder haar rechtse dan haar linkse flank moet afdekken, enkel en alleen omdat meer mensen naar LDD dan naar Groen! trokken. De groteske denkfout (al zou iedereen die nu populistisch stemt zonder meer ook dromen van een vlaktaks) die hier wordt gemaakt, doet vermoeden dat de sp.a nooit meer uit het centrum weg zal raken. Een ramp is dat geenszins.

De alles verterende drang tot samenwerking van die partij, stemt dan weer wel tot nadenken. Wederom voortspruitend uit de vooropname dat links maar beter voorzichtig omspringt met de weinige stemmen die het haalt, moet iedereen zich verzamelen in één massief blok. Dat heeft er onder andere voor gezorgd dat Groen! nog steeds meer energie pompt in zich afzetten van de sp.a dan het ontwikkelen van een eigen verhaal binnen deze nieuwe eeuw. Die partij mag dan wel comfortabel boven de kiesdrempel leven, haar potentieel is - zoals haar Waalse tegenhanger dezer dagen in enkele peilingen alvast bewijst - veel groter dan dat. Groen! blijft krampachtig die ene ecologische kaart spelen uit angst om te erg te gaan gelijken op haar enige concurrent op links. Dat levert een trouwe basis op, maar maakt groei haast onmogelijk.

Een tweede opponent die door het gedroomde monopolie van de sp.a uit lijkt te blijven, is een nieuwe socialistische volksbeweging. Een partij die haar visie opbouwt vanuit de laagste en niet de middenklasse. Hoewel er alles behalve een gebrek is aan partijen in de linkse marge, blijft dat ene alternatief dat ook aanvaardbaar is voor een bredere groep dan enkel volbloed communisten uit. Waar PvdA en LSP er niet aan denken hun historische helden te verloochenen en zichzelf zo als marginaal verklaren in het publieke debat, lijkt ook CAP (opgericht door onder andere misnoegde sp.a´ers) in hetzelfde bedje ziek. Een zodanige partij zal anderszins toch nodig zijn om nog maar van een links kabinet te kunnen dromen; in Nederland werd dit pas mogelijk toen de SP openlijk haar banden met het maoïsme wist door te knippen. Zolang extreemlinks daar niet toe aan te porren lijkt, kan er enkel van Eric De Bruyn (misnoegd sp.a´er) enig heil worden verwacht. Ook hij wordt door Caroline Gennez maar wat graag weggezet als communistisch en wat nog meer – de sp.a is er helaas nog steeds van overtuigd het enige socialistische gelijk in pacht te hebben -, en zal zolang hij de sprong in het diepe niet waagt ook door velen zo blijvend worden bekeken. Momenteel ziet het er echter naar uit dat hij liever keet blijft schoppen binnen de sp.a in de hoop die partij naar links te zien verschuiven. Liever blijft hij zich warmen aan het uitdovende vuur van een traditionele partij dan te durven kiezen voor een eigen initiatief. Hoewel hij zeker geen gegarandeerde kans op slagen heeft, lijkt dat laatste hoe dan ook het enige wat hem te doen staat. Anders blijft hij misschien wel degene die links het meeste blijft verdelen, tot spijt van wie hem benijdt.