azielsoeker

Ik heb altijd gelijk, nog steeds.

2009-08-06T14:01:00.002+02:00

Aan de zijlijn is het gezellig keuvelen

2009-05-10T23:35:00.002+02:00

Na twee jaar politieke crisis, lijkt iedereen de boel een beetje beu te raken. Yves Desmet stak daarom eindelijk de handen uit de mouwen en pende een heus essay bij elkaar. Nieuwe regels voor een vastlopend politieke systeem, was de ambitieuze titel. Paul Goossens gaf uiting aan zijn degout door een eigen aanval in te zetten op professor Carl Devos. Erg origineel is dat niet meer nu Hugo Camps diezelfde Devos al wist te parkeren als kermispoliticoloog en zelfs De Standaard een honend toontje voor deze Hardwerkende Vlaming reserveerde. We zijn dan ook echt allemaal al een hele tijd op hem uitgekeken. Terwijl iedereen het politieke spel enkel nog maar met lede ogen kan aanzien, blijft Devos elke keer als hij om uitleg wordt gevraagd energiek opveren. Het dedain dat Goossens uit deze figuur haalt om er verder mee over alle politicologen en andere observatoren te schrijven, oogt dan weer op zijn zachtst gezegd bizar. Het volstaat hier om het politieke essay van een van zijn opvolgers te vergelijken met de rede die politicoloog Arend Lijphart uitsprak toen hij eerder deze week een eredoctoraat aan de Universiteit Gent mocht ontvangen. Deze woorden stonden eveneens gepubliceerd naast die van Goosens in de weekendkrant van De Morgen.

Wat vooral opvalt aan het opstel van Desmet is dat de vlag hoegenaamd de lading niet dekt. Hoewel er nieuwe regels worden aangekondigd, is het wachten tot de laatste kolom vooraleer er van deze voorstellen akte kan worden genomen. In de opbouw hiernaartoe wordt enkel een overzicht gegeven zoals dat de laatste maanden al talloze keren te lezen viel. De hoogdringendheid die deze aanslepende aanloop dient op te roepen, moet ongetwijfeld doen vermoeden dat wie überhaupt aan mogelijke oplossingen toekomt al als een held mag worden ontvangen. De kwaliteit van de ideetjes doet er dan verder niet toe. Yves Desmet weet er drie op te sommen, waarvan hij er eentje al enige tijd geleden lanceerde, en een ander moet welhaast even moe gehoord zijn als de eis om een onverwijlde splitsing.

Het eerste konijn dat uit de hoed wordt getoverd van de politieke commentator (geen redacteurspet meer voor Desmet, zo blijkt) is het afschaffen van de stemplicht. Te hopen valt dat dit een opwarmertje is. Het debat dat hieromtrent al decennialang wordt gevoerd, weet hij enkel te versterken met het argument dat deze ingreep stemmen voor populistische partijen zou wegnemen. Door sommige onderzoeken gestaafd en door anderen bestreden, lijkt dit een bijzonder voorbarige conclusie. Ook een vergelijking met andere landen doet besluiten dat de antipolitiek in Vlaanderen – naar de omstandigheden – niet onevenredig wordt vertegenwoordigd. Ook Arend Lijphart wil in zijn commentaarstuk over België iets kwijt over die stemplicht van ons. Een lichtend voorbeeld noemt hij dit land daarom. Lijphart stelt dat de gelijkheid die enkel en alleen besloten ligt in verkiezingen waarbij stemplicht geldt, verloren gaat door de afschaffing ervan. De ongelijkheid die daaruit volgt treft vooral de minder welgestelde burgers.

Een tweede voorstel dat Desmet uit zijn onderste lade haalt, omvat de samenvallende verkiezingen. Het meest verbazingwekkende aan dit weinig originele voorstel, is de vaststelling dat hij die andere grijsgedraaide maar desalniettemin sterkere plaat van een federale kieskring op geen enkel ogenblik opzet. Wanneer tegen samenvallende verkiezingen enkele steekhoudende argumenten – veeleer van theoretische aard, dat wel – in stelling kunnen worden gebracht, valt er op die alles omvattende kieskring haast niets af te dingen. Broodnodig. Samenvallende verkiezingen zouden enkel het probleem van de eeuwigdurende kieskoorts enigszins kunnen oplossen, maar scheppen vooral praktische problemen. De Vlaamse legislatuurregering onverhoeds koppelen aan de menigmaal instabielere federale regering, oogt op zijn minst onrealistisch. Ook gehandicapten op wachtlijsten zouden nog slechter af zijn, want voor enig communautair geweld moeten zij hoe dan ook de duimen leggen. Handig zou het wel zijn, dat staat buiten kijf. De idee daarbij koesteren dat ook het gerommel rond dubbele mandaten hiermee kan worden opgelost, is dan weer meer illusie dan wat anders. Het staat politici momenteel vrij om plaatsen op meerdere kieslijsten te bezetten wanneer deze zelfs op dezelfde verkiezingsdag worden benut. Dit kan enkel opgelost wanneer de rekrutering van politieke partijen wordt aangepakt. Een heikel punt als niet enkel de kwaliteiten maar ook de achternamen en wat nog meer van nieuwe politici eindeloos onder het licht worden gehouden.

Het laatste voorstel van Desmet – waarmee hij enkele weken geleden al de hort op trok – is dat van een meerderheidsstelsel. Wie denkt zoiets te kunnen uitleggen in een enkele alinea, moet zichzelf wel een verdomd scherpe pen vinden hebben. Laat ons het erop houden dat hij het woord even laat vallen, bij wijze van verassend slot. Lijphart wijdt er daarentegen wel enkele hele gedachten aan. Vooraleerst lijst hij de voordelen op die consensusmodellen hebben tegenover een meerderheidsstelsel. Dat gaat van een groter aantal vrouwen in het parlement tot een meer verantwoord milieubeleid, wat kan worden samengevat als een hogere politieke participatie. De idee al zou het laatste democratischer zijn, is dus fout. Lijphart ziet evenwel het Belgische consensusmodel de laatste twee jaar sputteren, maar adviseert bepaald geen radicale omslag. België blijft een stervoorbeeld van pacificatie- en consensusdemocratie.

Meer dan de bloemen die Lijphart ons toewerpt, delven de praktische beslommeringen het graf van een eventueel Belgisch meerderheidsstelsel. Wie een pacificatiedemocratie daartoe wil ombouwen, zit eerst en vooral met de opgave om enkele breuklijnen te dichten. Anders dreigt conflict en opstand. De onwerkbaarheid van dit systeem te midden van zulke diepgewortelde breuklijnen, wordt het best zichtbaar wanneer de communautaire als voorbeeld wordt genomen. Indien deze niet wordt opgelost, zal de federale regering tot in de eeuwigheid blijven bestaan uit ten minste twee partijen. Wie bedenkt dat bij een meerderheidsstelsel in Wallonië ongetwijfeld het linkse blok zal zegevieren en in Vlaanderen het rechtse de grootste kans maakt, ziet in hoe oneindig veel vaster het land zal lopen wanneer voor dit systeem wordt geopteerd. De Belgische politieke elite is gedoemd tot het sluiten van compromissen, en kan zich daar maar beter zo snel als mogelijk weer naar gaan gedragen.

Wat Desmet wel moet worden nagegeven, is zijn zoektocht naar oplossingen. Wie de opiniestukken bekijkt die de voorbije twee jaar zijn gepubliceerd, weet dat hij hiermee haast de enige is. In deze context verdient Devos dan weer wel een trap voor de kont, moet gezegd. Lijphart verschilt in deze met Desmet en anderen dat hij de hysterie die tegenwoordig over het Belgische model heerst, geheel links laat liggen. Haast het enige wat hij hierover komt te zeggen is dat na een dergelijke crisissituatie vaak bijzonder eerbare akkoorden worden gesloten. Iets om naar uit te kijken dus. Wanneer hij daarmee stelt dat geen fundamentele problemen zichtbaar zijn geworden na de verkiezingen van 2007, is hij inderdaad hopeloos optimistisch. We kunnen niet allen naar een defecte lichtbak blijven staren met enkel in het achterhoofd dat in andere landen om dat defect zou worden gevochten. Hervormingen van het kiesstelsel zijn nodig, en de broodnodige reflectie daaromtrent mag zo zoetjesaan gaan beginnen. De rol van hysterisch toekijkende huisvrouw zit enkel Rik Van Cauwelaert als gegoten.

De campagne is begonnen

2009-04-19T11:51:00.000+02:00

Daar heb je Jean-Marie Dedecker weer! De ene messias van West-Vlaanderen zit nog na te trappen of de andere staat al klaar om de boel aardig op te spijzen. Moet gezegd dat het deze keer niet helemaal zijn schuld was. Een van de vier ex-voorzitters van LDD Limburg stapte met het laatste schandaaltje rond Dedecker naar de pers. Een voorproefje nog maar van wat we gaan beleven als deze partij na de verkiezingen in de coalitie plaats neemt. Iets om naar uit te kijken, Tommelein.

Een privédetective inschakelen om eventuele vuiligheid op te delven waarmee te gooien valt naar het maatpak van de tegenstander; eerlijk gezegd klinkt dat als een beproefd recept. Recent kwam een woordvoerder van Gorden Brown in opspraak toen die plannen bleek te hebben om een gerucht te lanceren al zou de conservatieve oppositieleider Cameron aan herpes of iets dergelijks lijden. Heeft ontslag moeten nemen, terecht. Ook in de verenigde Staten gaat het er vaak smerig aan toe. Bij Dedecker draait het natuurlijk om wat anders: Het algemeen belang. (Hoed u!) Staatsfinanciën, weetjewel. Dat gesjacher met overheidgebouwen hangt velen al een hele tijd de keel uit, dus het zou enkel handig zijn voor Dedecker om de naam van Karel De Gucht daar aan te kunnen linken. Vagelijk, zolang het maar blijft hangen. Alles welbeschouwd is hem dat bij deze wederom gelukt.

Dedecker mag dan wel blijven beweren dat hij enkel zijn plicht doet en er – god verhoedde ons – meer als hem zouden moeten zijn, maar meer dan een smerige streek is het niet. Als hij zijn dossiers zo goed kent als hij beweert, zou hem bekend moeten zijn dat deze zaak al uitvoerig onderzocht werd door het Rekenhof. Geen vuiltje aan de lucht, concludeerde deze eerbiedwaardige instelling. Daar neemt onze volksheld natuurlijk geen genoegen mee. Hij heeft lak aan dit soort vazallenpaleizen van de heersende elite, en huurt daarom een ex-handbalspeelster in om deze mesthoop eens duchtig uit te spitten. Dedecker bewijst daarmee dat hij niets meer te bieden heeft dan ranzig populisme zoals we dat al decennia gewend zijn te moeten ontvangen uit een welbepaalde hoek. Dedecker nestelt zich daar nu ook in, want alles is makkelijker dan werkelijk aan politiek te moeten doen. Natuurlijk moet er gejuicht worden als de poldernazi´s in juni een fikse nederlaag dienen op te eisen, maar meer dan dezelfde zooi biedt zich niet aan. Populistisch geblaat, want het gaat blijkbaar weer eens slecht.

Wat opvalt – hoewel – is dat De Standaard (met name Tegenbos) deze rotzooi wil verdedigen. Wie vrij van zonden is, heeft geen probleem, gaat daar de redenering. Ook worden we herinnerd aan de taak van parlementsleden om de uitvoerende macht te controleren. Vanzelfsprekend, hoor, maar daarvoor zijn bijzonder degelijke instrumenten binnen het parlement voor handen. Tegenbos heeft blijkbaar ook zijn geloof daarin opgegeven, waarvan akte. Het stoort hem evenmin dat ook de inkomsten van de echtgenote en zoon van De Gucht werden onderzocht. Of ook deze taak de parlementariërs toebehoort, lijkt me kras. Als laatste is het nogal simplistisch te stellen dat wie niets misdaan heeft, ook niets te verliezen heeft bij deze praktijken. Met een volledig fictieve aanleiding, moet er vandaag weer gediscussieerd worden over de fortis-aandelen van De Gucht, de sale and lease back van overheidsgebouwen en het heersende ethos onder politici. Waar rook is, is tenslotte vuur. De gemakzucht waarmee De Standaard deze praktijken goedkeurt, zegt veel over het opportunisme waar deze krant haast uit opgetrokken is. Net als toen het VB sterrenscores haalde of toen Leterme een prachtcampagne voerde, wil De Standaard de nieuwe winning man geen strobreedte in de weg leggen. Ze schurken liever dan tegen ideeën aan tegen winnaars.

Even ter herinnering: Jean-Marie Dedecker beloofde ons ook nog een schandaal rond bouwprojecten in de aanloop naar de verkiezingen. Ja, het wordt weer een onvergetelijke campagne.

2009-03-31T19:16:00.000+02:00

Het gaat niet goed met links. Een gemeenplaats die al tot allerhande analyses, bespiegelingen, essays en in een enkel geval een PowerPoint presentatie heeft geleid. Waar tot voor kort een boeman kon worden gevonden in het verder ongespecificeerd rechtse spook dat door Europa dwaalt, moet nu ook de economische crisis als excuus gelden. De sociaaldemocraten waren iets te nauw betrokken bij de organisatie ervan, zeg maar. Voor Vlaanderen lijken deze fenomenen echter de aandacht af te leiden van de werkelijke redenen die links al enige tijd in de hoek dringen waar de klappen vallen. Hoewel de Nederlandse samenleving tegenwoordig enkel in twee politieke moorden lijkt te verschillen van de onze – geen hond die zijn stem wijzigt omdat een kiesarrondissement maar niet gesplitst raakt -, was daar bij de laatste verkiezingen voor de tweede kamer (2006) zelfs even sprake van een links kabinet. Het kan dus anders.

Wat opvalt wanneer je politici ter linkerzijde aanhoort, is de defensieve houding waaruit zij nu al jaren spreken. We weten dat we in de minderheid zijn, maar zullen er alles aan doen die minderheid te behouden. Dat sfeertje. Toen de toenmalige SP een hele meute kiezers zag vertrekken naar het Vlaams Blok, leek dat dan ook de enige conclusie die links wilde trekken. Vlaanderen is nu eenmaal van huizen uit rechts. Bart De Wever zegt het zelfs. De partij nam de gelegenheid nooit te baat zichzelf in vraag te stellen. In plaats van zich af te vragen waarom deze mensen hun lot liever in handen legden van populisten dan socialisten, schoven zij steeds nadrukkelijker op naar het centrum in de veronderstelling daar de verloren stemmen te kunnen recupereren. Een van de conclusies die Patrick Janssens trok uit de verkiezingsnederlaag van 2007 was dat de partij eerder haar rechtse dan haar linkse flank moet afdekken, enkel en alleen omdat meer mensen naar LDD dan naar Groen! trokken. De groteske denkfout (al zou iedereen die nu populistisch stemt zonder meer ook dromen van een vlaktaks) die hier wordt gemaakt, doet vermoeden dat de sp.a nooit meer uit het centrum weg zal raken. Een ramp is dat geenszins.

De alles verterende drang tot samenwerking van die partij, stemt dan weer wel tot nadenken. Wederom voortspruitend uit de vooropname dat links maar beter voorzichtig omspringt met de weinige stemmen die het haalt, moet iedereen zich verzamelen in één massief blok. Dat heeft er onder andere voor gezorgd dat Groen! nog steeds meer energie pompt in zich afzetten van de sp.a dan het ontwikkelen van een eigen verhaal binnen deze nieuwe eeuw. Die partij mag dan wel comfortabel boven de kiesdrempel leven, haar potentieel is - zoals haar Waalse tegenhanger dezer dagen in enkele peilingen alvast bewijst - veel groter dan dat. Groen! blijft krampachtig die ene ecologische kaart spelen uit angst om te erg te gaan gelijken op haar enige concurrent op links. Dat levert een trouwe basis op, maar maakt groei haast onmogelijk.

Een tweede opponent die door het gedroomde monopolie van de sp.a uit lijkt te blijven, is een nieuwe socialistische volksbeweging. Een partij die haar visie opbouwt vanuit de laagste en niet de middenklasse. Hoewel er alles behalve een gebrek is aan partijen in de linkse marge, blijft dat ene alternatief dat ook aanvaardbaar is voor een bredere groep dan enkel volbloed communisten uit. Waar PvdA en LSP er niet aan denken hun historische helden te verloochenen en zichzelf zo als marginaal verklaren in het publieke debat, lijkt ook CAP (opgericht door onder andere misnoegde sp.a´ers) in hetzelfde bedje ziek. Een zodanige partij zal anderszins toch nodig zijn om nog maar van een links kabinet te kunnen dromen; in Nederland werd dit pas mogelijk toen de SP openlijk haar banden met het maoïsme wist door te knippen. Zolang extreemlinks daar niet toe aan te porren lijkt, kan er enkel van Eric De Bruyn (misnoegd sp.a´er) enig heil worden verwacht. Ook hij wordt door Caroline Gennez maar wat graag weggezet als communistisch en wat nog meer – de sp.a is er helaas nog steeds van overtuigd het enige socialistische gelijk in pacht te hebben -, en zal zolang hij de sprong in het diepe niet waagt ook door velen zo blijvend worden bekeken. Momenteel ziet het er echter naar uit dat hij liever keet blijft schoppen binnen de sp.a in de hoop die partij naar links te zien verschuiven. Liever blijft hij zich warmen aan het uitdovende vuur van een traditionele partij dan te durven kiezen voor een eigen initiatief. Hoewel hij zeker geen gegarandeerde kans op slagen heeft, lijkt dat laatste hoe dan ook het enige wat hem te doen staat. Anders blijft hij misschien wel degene die links het meeste blijft verdelen, tot spijt van wie hem benijdt.

Ter leven veroordeeld

2009-03-28T18:19:00.001+01:00

Nadat vorig weekend de familie van Amelie Van Esbeen naar de pers stapte om aandacht te vragen voor haar schrijnende situatie, is het debat nog steeds aan de gang. Iedereen heeft wel wat over haar wens om euthanasie te melden, hoewel eveneens iedereen beweert het specifieke geval niet te kennen.

Mateloos kan je je dan ergeren aan de lieden van de Katholieke zuil – al dan niet met ampersand hier of daar – die dit menselijk leed proberen te recupereren voor eigen gewin. Het is een tweede natuur van hen geworden. Hoewel we steeds beweren deze dogmatici te hebben verslagen, in tegenstelling tot imams en geitenneukers, duikt er altijd wel eentje op die het nodig vindt zijn onbegrip uit te schreeuwen. Het was huiveringwekkend te zien dat de man die het aandurfde kritiek te uiten op de zelfgekozen uitstap van Hugo Claus, nu ook weer om zijn mening werd gevraagd. De publieke omroep houdt nu eenmaal van incompetentie. Wouter Beke, ideoloog van het achtste knoopsgat. Hoewel zijn kinderkopje je eerder aan de geneugten van abortus doet denken, heeft hij ook steeds de mond vol van levensbeëindiging. Hij heeft er zin in, valt te hopen.

De christendemocraten hebben zich er dan wel formeel bij neergelegd dat de ongelovige honden er af en toe eentje mogen neerleggen, enige goedkeurende woorden zullen zij daarrond nooit over hun lippen krijgen. Altijd wordt er krampachtig naar een zijweg gezocht om de discussie helemaal scheef te trekken. Als het maar pijn doet. Beke wist maandag in Ter Zake het debat meteen te kapen, door het woord levensmoe om te buigen tot een vloek in de kerk. Hij voorzag dat als we mevrouw Van Esbeen zouden laten gaan, de linkse meute iedereen een kopje kleiner zou maken die er eens een dagje niet keihard tegenaan wil gaan. Hij gaf het voorbeeld van een twintigjarige die er even allemaal geen zin in had. Volgens Beke zou die er ook hebben gelegen als mevrouw Van Esbeen´s wens zou worden ingewilligd. Allen levensmoe! Het is een argumentatie waarmee hij een eerlijk debat over een menselijk levenseinde haast onmogelijk maakt. Wie plotsklaps een beeld voor zich ziet waarin een jonge adonis afgemaakt wordt omdat hij iets heerlijk melancholisch in de ogen heeft, past wel op. Dit soort fundamentalisten, die in wezen welke zelfgekozen levensbeëindiging dan ook zouden willen voorkomen, worden maar beter geweerd uit het debat. Ze doen nabestaanden nodeloos veel pijn wanneer deze enkel gebaat zijn bij hoop en troost. Inhumaan, heet zoiets.

Ook premier Van Rompuy deed zijn best elke vraag om euthanasie naast zich neer te leggen. Dat deed hij met een meer beproefd recept, de verheerlijking van het lijden. Hij kende iemand die er ontiegelijk slecht aan toe was maar er alsnog het beste van probeerde te maken. Een held, als het ware. Mocht er iemand ijveren voor een verplichte afslachting van al wie getroffen wordt door ziekte en leed, zou dit voorbeeld steek houden als argument. Aan de eis van sommigen om een andere keuze te maken en het leven vaarwel te zeggen, doet dit echter niets af. Dat zullen de christendemocraten helaas nooit willen toegeven. Zij willen iedereen zien vechten voor het leven, hoe waardeloos ook. Zolang dat niet gebeurt zullen ze voorbeelden blijven aandragen in de veronderstelling dat daarmee andere even eerbare mogelijkheden teniet worden gedaan. Minachting voor andersdenkenden, heet zoiets.

En dan was er nog Hilde Kiekeboon. Ook dit vooraanstaand christenmens maakte er een potje van. Zij stelde dat toegeven aan de wens van mevrouw Van Esbeen en anderen gelijk stond aan de ogen sluiten voor de werkelijke problemen. Wat haar een aanleiding gaf om de manier waarop wij met onze bejaarden omgaan aan de kaak te stellen. Weer een slag in het gezicht van nabestaanden, want zij deden blijkbaar niet genoeg hun best. Het lijkt haast kinderachtig hoe deze hoeders van leven en lijden allerlei zaken samentrekken die niets met elkaar te maken hebben. Als iemand wil sterven, is dat heus niet enkel en alleen uit eenzaamheid. Die wens zou overigens nooit worden ingewilligd door wie dan ook. Het klopt dat er vele bejaarden een niet erg benijdenswaardig leven leiden, en het klopt dat daar heel wat aan te doen valt, maar de gesprekken daaromtrent moeten helemaal los gevoerd worden van het debat rond euthanasie. Zij die drogredenen blijven aanhalen om elk gesprek rond een zelfgekozen levenseinde onmogelijk te maken worden maar beter het zwijgen opgelegd. Ongetwijfeld doen ze dit alles uit liefde voor de mens, maar wel met mensonterende situaties als gevolg. Enige schaamte is hier inderdaad op zijn plaats.

Goedemorgen

2009-03-23T14:02:00.001+01:00

Vanaf vandaag vallen er op de site van De Morgen stofzuigers te winnen. Wat dat met een open geest te maken heeft, moet ieder maar voor zichzelf uitmaken. Vaststaat dat Christian Van Thillo nog steeds zinnens is de volgens hem onnodige journalisten van die krant even bruusk weg te werken zoals enkel een stofzuiger dat kan. Dit najaar werden de ontslagenen al aangekondigd, hoewel ze pas deze maand effectief zouden moeten vertrekken. U merkt het al: Van Thillo is een sfeermaker. Na maanden in onzekerheid te hebben moeten werken, lijkt er nog steeds niets vast te staan over wat er nou precies zal gebeuren. Aangekondigd voor maart, loopt die maand zo langzamerhand op haar einde zonder enig bloedbad te hebben aangericht. Enige barmhartigheid valt daar echter niet in te zien. De man die naar eigen zeggen een voorliefde heeft voor kranten staat nog steeds pal achter zijn meesterplan, en als hij niet de tijd vindt het debat aan te gaan, stuurt hij een van zijn hoofdredacteuren.

Wat mij betreft is dat laatste het meest opmerkelijke aan de hele discussie. Waar hoofdredacteuren vroeger alles leken over te hebben voor hun redactie, zijn ze nu terug gevallen tot vazallen van de commerciële broodheren. Toen Peter Vandermeersch marketeer van het jaar werd, kon daar minachtend om gegniffeld worden. Nu De Standaard haar christelijk richtsnoer kwijt was, diende die krant enkel nog een publicitair belang. Leuk voor hen - het onding ging hipper ogen, maar bleef op hetzelfde niveau rotzooi verspreiden. Wanneer blijkt dat zowat alle kranten deze pil hebben moeten slikken, wordt het zorgelijk. De tegenwoordige hoofdredacteur van De Morgen (Klaus Van Isacker, polyvalente windzak) werd zo tegen de wil van de redactie in aangesteld, en ook Yves Desmet praat enkel na wat Van Thillo hem op de mouw heeft gespeld. De functie welke die laatste bekleedt, is dan ook al langer onduidelijk. Hij loopt er zo een beetje bij, draagt een leesbril, schrijft stukjes over wijn en allerhande en duikt vooral op in ontiegelijk veel andere media. Luc Van der Kelen valt ongeveer in dezelfde categorie. Laatst werd hij nog bejubeld in De Morgen omdat hij het goddomme had aangedurfd een opiniestuk tegen de doodstraf te schrijven in Het Laatste Nieuws. Dat was heel wat, blijkbaar. Voor mij was het vooral een verassing dat er iemand überhaupt nog aandacht had voor wat er precies in die vod te lezen staat. Net als Desmet liet hij zich maar wat graag in een studio van de publieke omroep interviewen over de genialiteit achter het plan om De Morgen te pluimen. Opiniemakers, noemen ze zichzelf, maar nemen meer de functie van dweil waar dan wat anders. Vanzelfsprekend is het voorstel van Paul Goossens om hoofdredacteuren te laten verkiezen door de redactie, meer dan nodig om de boel te redden.

Een ander punt moet ook worden aangestipt. De overname van PCM door De Persgroep, wordt nogal makkelijk weggezet als een geheel andere zaak dan de sanering bij De Morgen. Dat is echter larie en apenkool. Het geld dat Van Thillo uittrekt om zijn kinderdroom waar te maken, heeft hij namelijk onder andere dankzij De Morgen verdiend. Wanneer geld verdiend wordt, incasseert het management. Wanneer geld verloren gaat, moet de redactie (en de lezers) daarvoor opdraaien. Zo blijkt. Deze casus duidt misschien meer dan andere de fundamentele oneerlijkheid van het zuiver kapitalistische systeem. Hoewel de krantensector recht heeft op een meer precaire behandeling, moet gezegd dat het zo in alle bedrijven gaat. Een half jaartje crisis en duizenden mensen verliezen hun baan en inkomen, terwijl de jaren voordien alle winsten aan bonussen voor het management opgingen in plaats van te worden geïnvesteerd in een reserve voor de mindere tijden. Dankzij dit trucje worden vandaag velen de armoedegrens ondergeduwd en lijkt nu ook de degelijke kwaliteitjournalistiek verloren te gaan. Van der Kelen en Desmet maakt het alvast geen ene lor uit.

De Morgen Magazine is gestopt met de rubriek Geld moet Rollen, waar allerlei stukjes reclame in een redactionele opmaak werden gegoten. Nog even doorzetten en we zijn verlost van die hele zooi, of waar de crisis wel niet goed voor kan zijn.

Politique de la Belgique

2009-03-21T14:32:00.002+01:00

De twee heren die mij de laatste jaren het minst ongemoeid lieten in de Belgische politiek, zijn weer helemaal terug: Guy Verhofstadt en Yves Leterme. De eerste blinkt uit in intellect, de tweede in demagogie. Hoewel ik op de een noch de ander zou kunnen stemmen, maken ze bijzonder veel in mij los. Water en vuur, dat wel. Zo moest ik mezelf woensdag in de Vooruit temperen om het essay van Verhofstadt niet te laten signeren, net als toen ik mezelf gisteren moest inhouden wanneer mijn aversie jegens Leterme zich wel erg nadrukkelijk begon te manifesteren in mijn lichaam.

De ex-premier was te gast in De Keien van de Wetstraat, want een mens kan tenslotte niet enkel van boerenlullenteevee alleen leven. Nadat Tim Pauwels zich – volledig terecht overigens, hoewel De Standaard (AVV-VVK, blijkbaar nog steeds) anders beweerde – druk had gemaakt om de verschijning van Leterme op een West-Vlaamse regionale zender, schoof die ook bij degelijk journaille aan. De rukbaarheid die Pauwels hier zo aan gaf, maakte helaas pijnlijk duidelijk in welke comateuze toestand de journalisten van de publieke omroep tegenwoordig verkeren. Ik heb zijn gemarketeerd interview niet gezien, maar slaapverwekkender dan dat wat Kathleen Cools en Yvan De Vadder eruit wisten te halen, kan het haast niet zijn geweest. Dat lijkt een makkelijke oneliner, maar me dunkt wordt het tijd dat men zich aan de Reyerslaan eens gaat bezinnen over waar men precies mee bezig denkt te zijn. Meer dan zijn ingestudeerde en daarom net nog krommere redeneringen, wist het programma niet te bieden. De enige kritische vraag die deze sterjournalisten wisten te stellen was of Yves Leterme vond dat Guy Verhofstadt ten goede dan wel ten slechte was veranderd. Het ging dan over de nieuwe bril en snit, nadat Leterme daar een toespeling op had gemaakt. Lekker stoute vraag, Yvan, dat vindt Bracke vast erg leuk.

Het belang van een goeie journalistiek is fundamenteel. Wie daar op ingeeft, zet het licht op groen om tuig de boel te laten overnemen. Deze redenering – die blijkbaar nog steeds enkele volgelingen kent – werd aangehaald om Verhofstadt er eveneens van te betichten de serieuzere journalistiek buiten spel te hebben gezet. Hij laat enkel in zijn kaarten kijken als het om wijn en cultuur gaat, vindt het journaille. Nonsens. Verhofstadt - dezer dagen enkel lijsttrekker van de Europese lijst - nam deze week aan twee debatten deel in de Vooruit. Over Europa. Enkele weken geleden publiceerde hij bovendien een lezenswaardig essay bij De Bezige Bij. Over Europa. Hoewel al een hele tijd duidelijk is dat hij daar zijn toekomst denkt te vinden, blijven alle Wetstraatjournalisten gepikeerd achter als hij niet wil antwoorden op vragen over de nationale politiek. Het verschil in bestuursniveaus ontgaat hen kennelijk volledig. Ze pikken het niet dat Verhofstadt zich niet het bad van communautair gezeik en provincialistisch geblèr laat intrekken waar zij zich steeds comfortabeler in beginnen te voelen maar hij zich twee jaar geleden aan wist te onttrekken. Pech voor hen.

Het spel lijkt stilletjes aan weer op de wagen te zitten. Maanden van politieke misère staan ons te wachten, over begroting en beton. Deze week kregen we daar al een aardig voorproefje van te slikken. Een hele week moesten we ons ledig houden met de Fortis-commissie en haar eventuele conclusies, waarna Cools doodleuk vertelde het daar met Yves Leterme niet over te willen hebben. Ze hoopt vast op een tuinprogramma. Desondanks zal ik nog een hele tijd rond blijven lopen met de gedachten die Verhofstadt die woensdag formuleerde in de Vooruit over de onzin van identiteiten en natiestaten. Zeer lovenswaardig. Waar Leterme niet verder raakt dan gevaarlijke onzin, overstijgt Verhofstadt een hele generatie politici die zich vastreden in de dogma´s van enkele hele halve zolen. Of het nu over wijn, literatuur of politiek gaat: Verhofstadt is de grootste, en dat zal hij nog even blijven ook.

Foute boel

2009-03-20T16:44:00.001+01:00

Het gaat hard in Nederland. Terwijl iedereen druk doende is over een politieke crisis – het kabinet wil het maar niet eens raken over de te nemen crisismaatregelen – blijft er maar één politicus over die het nog gegund is zorgeloos door het politieke landschap heen te fietsen. Hoewel Geert Wilders de meest beveiligde man in Nederland lijkt, gaat alles hem vooralsnog voor de wind. In de eindeloze stroom opiniepeilingen wordt zijn Partij voor de Vrijheid tegenwoordig als grootste getipt, en ook de media raken maar niet op hem uitgekeken. Hij hoeft maar een keertje te kuchen om een hele horde journalisten achter zich te krijgen die vragen of er wat scheelt. Hij begint wel erg veel weg te krijgen van een publiekslieveling.

Hoe Wilders daar in slaagt, is mij volkomen onduidelijk. Jarenlang heeft Nederland met enig misprijzen neergekeken op een Vlaanderen dat te kampen had met hardnekkige extreemrechtse aanslag. Dat was terecht, eigenlijk. Nu echter lijkt datzelfde Nederland een man die enkel en alleen bekend staat om zijn haat jegens een andere bevolkingsgroep te omarmen. Als de politieke elite – waar hij zelf maar wat graag op afgeeft – iets te verwijten valt, is het wel de luchtige manier waarop ze met zijn persoon omgaan. Het betreft hier een man die er zijn heilige missie van heeft gemaakt een hele wereldgodsdienst tot zondebok te maken, een man die bezig is een klimaat te scheppen waarin gruwelijke dingen niet langer ondenkbaar blijven. Hoewel het van Joost Zwagerman niet mag, licht de vergelijking met hoe in de aanloop naar de tweede wereldoorlog over Joden werd gesproken voor de hand. Het is allemaal tuig, volgens Wilders, en we moeten er maar zo snel als mogelijk vanaf zien te raken. Die man speelt met vuur.

Met enig afgrijzen zie ik mensen die hun stem royaal laten gelden in het publieke debat, drummen om hun respect voor Wilders uit te spreken. De lijst is ellenlang, maar deze week wilden alvast Hans Wiegel (VVD, erelid) en Felix Rottenberg (PvdA, geen erelid) eerst en vooral aanstippen hoe sterk ze Wilders als politicus vonden. Dat werd niet verkondigd als een waarschuwing om maar goed met dat verdachte sujet op te passen, maar klonk enkel als een bloemetje dat ze hem al een hele tijd wilde toe werpen. Wiegel ging nog een stap verder door in Pauw&Witteman luidop te dromen van een coalitie tussen VVD, CDA, D66 en PVV. Ze waren het dan misschien niet op alle punten eens met elkaar, maar de PVV lag in iedere geval meer voor de hand dan pakweg de PvdA. Van een erelid verwacht je toch beter dan dit soort schaamteloos opportunisme.

Jack Van Gelder, een guitige voetbaljournalist waar zelfs ik af en toe bij blijft hangen, maakt het echter nog bonter. Die vertrouwde Het Parool toe dat als hij überhaupt nog een stem zou uitbrengen, die naar Wilders zou gaan. Zo vies hebben wij het nooit moeten eten. Bij mijn weten heeft er zich in Vlaanderen nooit iemand zo openlijk tot het Vlaams Belang bekeerd. Enkel De Strangers waren even verdacht, maar dat is hen later rigoureus vergeven. Hoewel Zwagerman erg zijn best doet om verschillen te zien tussen het VB en Wilders, blijf ik me afvragen waar die dan in wezen schuilen. Het VB gaat zeker op meer punten uit de bocht dan Wilders, maar ze houden er over het meest precaire vraagstuk dat dezer tijden loopt – hoe om te gaan met migratie – quasi hetzelfde standpunt op na. De islam zal nooit te rijmen zijn met onze westerse levensopvattingen. Gevaarlijk spul. Wij hebben overigens steeds de hoop kunnen koesteren Philip Dewinter te kunnen verslaan in debatten. Iets wat ons overigens tegenwoordig lijkt te lukken. Wilders daarentegen wil zich enkel in de tweede kamer verdedigen, waar hij ondanks de dappere pogingen van Pechtold op de keper beschouwd maar weinig weerstand ondervindt. Zolang Wilders zichzelf beschouwt als anders dan alle andere (democratische) politici, lijkt me het bijzonder dom om daar zelf tegen beter weten in wel vanuit te gaan.

Als in de Efteling

2009-03-20T16:30:00.000+01:00

Het gaat Rita Verdonk niet voor de wind. Waar ze enkele tijd geleden nog drieëntwintig zetels leek te zullen halen, wordt haar nu nog maar een zeteltje toegeschreven. Hoewel die ene voldoende lijkt voor haar persoon, valt hij maar moeilijk te rijmen met haar persoonlijke ambities. Donderdag kwam ze dan ook in De Wereld Draait Door tekst en uitleg geven over die jongste ontwikkeling, want in tegenstelling tot Wilders laat zij zich de aandacht van linksige media welgevallen. In die drang naar aandacht stoort het haar al lang niet meer om op ernstige toon over fictieve zaken te moeten spreken. Trots Op Nederland heeft namelijk nog nooit deelgenomen aan verkiezingen. De laatste keer (najaar 2006) voerde Verdonk weliswaar campagne onder eigen naam, maar stond zij nog wel op een lijst van de VVD. Daarna werd ze pas de tent uitgemikt. Alle voorspellingen die omtrent haar partij de ronde doen, zijn gebaseerd op peilingen.

In Vlaanderen wordt wel eens gemord over het belang dat gehecht wordt aan deze steekproeven. Steeds valt er wel wat op af te dingen, en zelden worden ze onderworpen aan een wetenschappelijke keurproef. Hier blijft het echter beperkt tot enkele bescheiden items in de actualiteitenrubrieken en artikels in kranten die het geld op tafel hadden gelegd voor een dergelijke rondvraag. De reden daarvoor is misschien wel makkelijk te vinden. Als we mazzel hebben, mogen we zo goed als elk jaar al-le-maal onze stem uitbrengen; Wie te kampen heeft met een overvloed aan echte verkiezingen, zou wel gek zou om geld neer te tellen voor een surrogaat. Op de gesneuvelde Stemmenkampioen na, waar we alles wel beschouwd bijzonder veel plezier aan hebben beleefd, blijft de misère die Vlaanderen met deze speeltjes al heeft gehad nogal beperkt.

In Nederland daarentegen lijkt het steeds vaker een heuse leidraad te vormen voor het politieke debat. Het was even schrikken toen het overigens Vlaamse radiojournaal een hoofdpunt maakte van een peiling die had aangetoond dat Wilders´ PVV de grootste partij in Nederland zou worden. Het enige wat daarvoor aan te stippen viel was de reis die hij naar Engeland had ondernomen enkel en alleen om afgewezen te worden, een topic waar al eerder buitensporig veel aandacht aan werd besteed. Wat voor ons een kleinigheidje bleef, was in Nederland echter bittere ernst. Daar werd plotseling bloedserieus gebikkeld over Wilders en zijn Grootste Partij van Nederland.

Het maakt een wezenlijk debat over problemen en mogelijke oplossingen steeds onmogelijker. Elke stelling of argument dat wordt geponeerd kan, nog voor het tot een diepgaand debat heeft kunnen leiden, afgemeten worden aan de procenten die het op de polls doet verschuiven. Het onwetenschappelijke karakter van deze gegevens wordt daarbij niet meer aangehaald in gesprekken waarin men politici dwingt te reageren op de laatste veranderingen in het politieke landschap. Malaise troef. Spektakel levert het daarentegen wel op. Geert Wilders en Alexander Pechtold – twee politieke leiders die in de tweede kamer een relatief bescheiden fractie voorzitten – krijgen daarenboven veel meer aandacht dan ze eigenlijk verdienen, enkel en alleen omdat ze het in die opiniepeilingen zo goed doen. Daarmee wordt het een selffulfilling prophecy, waarbij niet een argumentatie maar betwistbare resultaten beslissen wie aan de winnende hand is. Niet meer wordt er geredeneerd in termen van ideologieën en ideeën, maar wel over op welke manier die peilingen te bespelen vallen en te winnen. In dat kader is het logisch dat mensen die simpele oplossingen lijken te hebben, de beste resultaten boeken. Diepgang is bovendien onnodig want elke week biedt er zich wel weer een andere zaak aan waar de bevolking en dus ook de politici zich ledig mee dienen te houden. Wie faits divers negeert, valt af. Meer dan de ivoren torens waar de politieke elite volgens sommigen in placht te vertoeven, zou dit wel eens de populistische partijen dat laatste zetje kunnen geven waarmee ze het hele systeem onderuit kunnen halen. Maar leuk zijn ze wel, die peilingen.

Commie, homo-loving sons-of-guns

2009-03-06T12:25:00.000+01:00

Nu Bart De Wever alomtegenwoordig is in de media, is hij misschien tot inkeer gekomen, maar er is een tijd geweest dat hij niet te spreken was over deze sector. Het gaat nou niet over de eerdere beslissing van zijn partij om niet dienst te doen als entertainment, die hij welhaast dagelijks met voeten treedt, maar om zijn analyse dat het publieke debat veel te links georiënteerd is. Zoals de meeste van zijn opmerkingen, klinkt dat bijzonder aannemelijk, maar overstijgt het bij nader inzien de waarde niet van goed geproduceerd entertainment;

Deze week las ik De Gedroomde Samenleving van Willem Schinkel. Ik hou er niet zo van om persoonsnamen en titels zo prominent aan bod te laten komen, maar met deze vermelding heb ik niets anders dan de bedoeling hem door zoveel mogelijk mensen gelezen te krijgen. Schinkel is theoretisch socioloog en beschrijft in deze wetenschappelijke publicatie die leest als een pamflet, hoe het integratiediscours de voorbije jaren in Nederland is geëvolueerd. Nou, vrolijk word je er alvast niet van. De jaren waarop wij collectief terugkijken als wanneer links tot inkeer kwam, legt hij uit als momenten waarop rechts wat jargon betreft de boel definitief over nam. Wie enkel een rechts jargon voor handen heeft om zijn visie in uit te drukken, kan ook enkel tot rechtse oplossingen komen, betoogt hij. Ik schets zijn conclusies kort (door de bocht), want voorzie dat jullie allen het boekje (160 paginaatjes, daarvoor kan je het niet laten) zullen lezen. Over deze kwalijke veranderingen zwijgt De Wever vanzelfsprekend zedig als hij weer eens afgeeft op die alles verterende linkse elite.

Wat mij vooral frappeert als ik naar het publieke debat kijk – en daar gaat het nou om -, is de regelmaat waarmee steeds weer dezelfde mensen terug keren. Zonder aan complottheorieën te willen gaan, lijkt er wel een poel van pakweg vijftig mensen die door iedereen voor intelligent worden aanzien te zijn waar elke talkshow of krantenbijlage uit dient te putten. Velen zijn zelf journalist, en van anderen is de herkomst steeds onduidelijker geworden. Rik Torfs is daar een mooi voorbeeld van. Hoewel enkel gepromoveerd op het kerkelijk recht, klinkt zijn stem in het debat over welk onderwerp dan ook even luid als eender welke. Er valt inderdaad niet te ontkennen dat quasi al deze mensen van oudsher min of meer links georiënteerd zijn. Op enkele gedoogde eenzaten na, passen ze allemaal in het paars-groene keurslijf. Een ramp is dat allerminst, maar je kan je voorstellen dat Bart De Wever zich er dood aan ergert.

Over deze groep mensen die de hele Vlaamse bevolking elke dag weer een opinie poogt aan te smeren, vallen daarentegen interessantere dingen te zeggen. De schandelijke ondervertegenwoordiging van de academische wereld hierin, bijvoorbeeld. Hierbij grijp ik mijn kans om Willem Schinkel nogmaals de revue te laten passeren. Over de aandacht die hij kreeg omtrent zijn publicatie, kan hij werkelijk niet klagen. Hij kreeg zowaar een eigen Zomergasten waarin hij zijn theorie haarfijn mocht uitleggen. Op die manier werd hij weliswaar gehoord, maar ook meteen weer vergeten. Wie in het integratiedebat op zoek gaat naar restanten van wat hij ons heeft geleerd, zal onherroepelijk van een kale reis weer moeten keren. Niemand lijkt na akte te hebben genomen van zijn denken, over te zijn gegaan tot een broodnodige reflectie. Ook die poel intellectuelen is onderhevig aan een (rechtse) onderstroom in de samenleving waar nu eenmaal niet aan te ontkomen valt als je dagelijks analyses en opiniestukken aan moet leveren. Ook zij staan niet los van een algemeen wel- of onbehagen dat leeft, ongeacht op wat deze gebaseerd zijn. Door de afwezigheid van academici wordt niemand er ook op gewezen en kan de trein rustig verder razen, hoe dicht hij het ravijn ook nadert. Een ander voorbeeld in deze is Bea Cantillon. Hoewel zij professor in de sociologie – en barones! – is, en in die hoedanigheid onderzoek heeft verricht naar de organisatie van de welvaartstaat in België, worden haar conclusies amper gehoord als men deze helemaal om wil gooien. Ook toen het communautaire debat deze onderwerpen aandeed, werd zij maar zelden geraadpleegd. Deze mensen, die geacht worden fundamenteel onderzoek te verrichten, wars van alle perceptie en vooringenomenheid, zijn schijnbaar vervangen door anderen, die enkel beschikken over de informatie die tot zowat iedereen komt. Zij staan midden in de wereld en declameren hun gelijk alsof ze daarentegen de boel van bovenuit gadeslaan. Zo gaat de consensus die in het publieke debat wordt bereikt, steeds meer lijken op een afkooksel van wat rechts – waaronder Bart De Wever – ons zo halsstarrig probeert op te dringen.

Een ander punt dat de laatste tijd opvalt als je het debat volgt, gaat mijns inziens ook in tegen de hypothese van De Wever. Het lijkt er op dat de term socialisme helemaal hetzelfde lot beschoren is als dewelke het woord communisme enkele tijd geleden is ondergaan. Waar die in de slipstream van de val van de muur werd verwezen naar de prullenbak, wordt ook het socialisme steeds meer en meer gemeden. Voor alle duidelijkheid gaat het nu om de woorden. Hoewel de praktijk anders leert, hoeft er niet per se een verband te zijn met de ideologie an sich. Als Obama uitgescholden wordt voor socialist, lachen we nog wel meewarrig als vanouds, maar wanneer Bert Anciaux het woord niet over zijn lippen krijgt, hoewel hij in een partij zit die er naar is vernoemd, maakt niemand daar een probleem van. De partijleiding, die sowieso al een tijdje geleden dezelfde toer opging, al helemaal niet. Ook dit strookt absoluut niet met het debat dat in de academische wereld gevoerd wordt, waar deze twee woorden door iedereen worden aanzien als volwaardige ideologieën. Steeds vaker wordt een gehele discussie – van links tot rechts – beheerst door populistisch discours, waar enkel rechts haar slag mee kan slaan. De aanname dat het debat aangevoerd wordt door halve communisten, is niets anders dan hier een voorbeeld van.

Voor u alvast gekozen

2009-03-03T17:39:00.001+01:00

Eindelijk blijkt er ook een vrolijke kant aan het ritueel der lijstvorming te zitten: Bert Anciaux raakt hoogstwaarschijnlijk niet meer verkozen. De plek van lijstduwer bij de effectieven die hij op de Europese lijst zal bezetten, is volgens velen zelfs hem te hoog gegrepen. De zelfgenoegzaamheid waarmee hij deze opmerkelijke ontwikkeling in zijn politieke carrière kwam toelichten in Ter zake, doet vermoeden dat het een zelfgekozen beslissing is. Bert Anciaux stapt – zoals enkele geruchten al eerder tierden – uit de politiek, of zet in elk geval een stapje terug. We kunnen er maar wel bij varen.

De redenering die hij aanhaalde om zijn keuze voor Europa – hoewel hij eveneens benadrukte dat Vlaanderen zijn core business blijft – te staven, is interessant. Niet omdat zo weer een doodlopende kronkel in het denken van Anciaux wordt blootgelegd, maar omdat zij tekenend is voor een grotere groep politici. Niet gaat hij dus op de lijst staan omdat het Europese parlement zijn hart heeft gestolen, maar wel omdat hij een referendum over zichzelf wil organiseren. Wanneer hij op een Vlaamse of Brusselse lijst zou gaan staan, zouden enkel mensen uit zijn kiesdistrict hem te kennen kunnen geven hoe tof ze hem nog wel vinden. En dat is Anciaux te min. Hij wil weten wat het gehele Vlaamse volk van hem denkt – over Walen werd er vooralsnog in alle landstalen gezwegen – en dat kan enkel op de Europese lijst. Kort gezegd is Anciaux zo´n beetje enkel en alleen in zichzelf geïnteresseerd, zeg maar.

Ook Steven Vanackere – een christendemocraat die wij geacht worden op handen te dragen – hanteerde ongeveer dezelfde argumentatie. Hij zal straks op de Brusselse lijst van zijn partij postvatten, hoewel hij er niet aan denkt zijn federale kabinet op te doeken. De reden waarom hij in die Brusselse verkiezingen wil figureren, is omdat ook Vanackere wil kijken hoeveel hij nog waard is. Naar eigen zeggen vindt hij het noodzakelijk de kiezer nu om zijn mening te vragen rond de persoon Vanackere. De vorige keer – tijdens de Vlaamse verkiezingen in 2004 – ligt daarvoor te ver achter ons. Aangezien Vanackere nog niet de kans kreeg wat noemenswaardigs uit te vreten op het nationale niveau, zou je kunnen stellen dat hij op een Brusselse lijst staat om te vragen wat men van hem vond als Vlaams minister, om vervolgens verder een federaal ambt te bekleden. Wie hem de komende maanden in een debat hoort zeggen dat we het niet over het communautaire mogen hebben omdat dat een ander beleidsniveau betreft, mag hem hebben.

Partijen stellen lijsten samen waarmee ze het best denken te kunnen scoren, en kijken daarna wel wie precies waar moet gaan zetelen. Dat is onkies ten opzichte van de kiezer, omdat die door de bomen het bos niet meer dreigt te zien, maar ook ten aanzien van het beleid. Nu parlementsleden door de band enkel nog maar dienen om de partijlijn uit te dragen, maakt het inderdaad niet zoveel meer uit wie waar zit. Ministers daarentegen – waar even ontnuchterd mee wordt gegoocheld – hebben baat bij enige expertise. Expertise die verloren gaat als iedereen zich bij elke verkiezingen schrap moet zetten en maar best alvast een verhuisfirma contacteert.

Jo Vandeurzen maakt het nog iets bonter en probeert ook de rechterlijke macht buiten spel te zetten. Hoewel in theorie een mogelijke veroordeling hem nog steeds boven het hoofd hangt, besliste hij het lijsttrekkerschap voor de Limburgse lijst te aanvaarden. Vandeurzen is er namelijk van overtuigd dat uiteindelijk de kiezer (en dus niet het gerecht of een onderzoekscommissie) over zijn lot moet kunnen beslissen. Hij meent het waarschijnlijk goed, maar spreekt daarmee ongeveer dezelfde formuleringen uit als die de kopstukken van het toenmalige Vlaams Blok hanteerden na hun veroordeling voor discriminatie en racisme. Wel is Vandeurzen van plan effectief te zetelen, wat wij in deze context als een toegift moeten beschouwen.

Als laatste – over de keuze van Groen! zwijg ik want ik zou werkelijk niet weten wat we daarmee moeten aanvangen – vonden ook de liberalen het nodig de campagne met enig vuurwerk op gang te trekken. Als de wijze waarop de partijtop de eigen interne en felbegeerde burgerdemocratie aan de kant schoof een voorsmaakje is van hoe zij het zaakje de komende vijf jaar willen aanpakken, breken spannende tijden aan.

Van hetzelfde bevlekte laken een pak (essay, °essayer)

2009-03-01T21:10:00.002+01:00

Nu in Vlaanderen de eerste zwarte zondag bijna twintig jaar geleden een prille burgerdemocratie op haar grondvesten deed daveren, is het misschien tijd om de rekening op te maken. Het Vlaams Blok (de naam die nog steeds het best de lading dekt) mag dan geen enkel wetsvoorstel of decreet hebben kunnen realiseren, niemand zal ontkennen dat deze partij de samenleving een definitief ander aanschijn gaf. De vergelijking met de Partij voor de Vrijheid van Geert Wilders ligt voor de hand, hoewel zij niet in een en dezelfde adem mogen worden genoemd. Parallellen zijn er wel, en die ogen als steeds zinvol. Nu er Europese verkiezingen op til zijn waarbij de PVV veel kans maakt een grote sprong voorwaarts te maken, en het VB wel eens een terugslag zou kunnen kennen, moeten die ook maar eens getrokken worden. Trots op Vlaanderen, misschien.

Waarbij Wilders zich echter lijkt te beperken tot het demoniseren van de islam en verder zijn mosterd blijft halen bij zijn liberale voorgeschiedenis, ziet het Vlaams Blok toch eerder elders de klepel hangen. Ontsproten uit de Vlaams-nationalistische volksbeweging en openlijk neonazistische organisaties, houdt deze partij er een over de gehele lijn oerconservatief maatschappijbeeld op na. Het valt moeilijk te zeggen aangezien dit soort politici veeleer met de wind mee praten dan wat anders, maar onder andere de vrouwen en homoseksuelen, de bevolkingsgroepen voor wie Wilders zegt te strijden, zouden dekking moeten zoeken in de samenleving waar het VB voor staat. Nog niet zo gek lang geleden pleitten zij in hun programma voor een vrouw aan de spreekwoordelijke haard, en holebi´s moeten nog steeds niet rekenen op gelijke rechten. Hoewel de PVV deze bevolkingsgroepen totnogtoe ongemoeid laat, ijveren zij wel allebei voor een even schrikbarend en discriminerend beleid als het op moslims aankomt. Wilders minder gevaarlijk omschrijven als Dewinter omdat hij enkel op een geloofsgroep inbeukt en verder andere doorgaans verdachte sujetten met rust laat, zou hypocriet zijn. Van hetzelfde bevlekte laken een pak, dus. Ook de toon die zij aanslaan in het publieke debat en de plek die zij met veel bravoure bekleden in het partijlandschap, is identiek. De manieren waarop wij met hen omgaan, zijn daarentegen fundamenteel verschillend.

Het Vlaams Blok werd in de jaren negentig met weerzin en afschuw onthaald. Hoewel deze partij al geruime tijd aan het oppervlak sluimerde, werd zij toen pas echt een onafwendbaar probleem. Het sfeertje waar het VB in groot werd en de mensen waar zij een stem aan verleende, maakte bang. Dit noopte de democratische partijen tot het sluiten van het alom bekende cordon sanitaire. Twee eerste pogingen waren nodig om dit beginsel op 19 november 1992 uiteindelijk omgezet te krijgen in een werkelijke resolutie. De doorbraak van het VB in ´91 – waarbij zij in het federale parlement van twee naar twaalf zetels sprongen -, die betreurde eerste zwarte zondag, lag nog vers in het geheugen en de schrik zat er danig in. Hoewel enkele partijvoorzitters (van N-VA en LDD, niet toevallig beide ter rechterzijde) tegenwoordig maar wat graag verkondigen dat zij geen principiële bezwaren hebben tegen samenwerking met deze ondertussen noodgedwongen van naam veranderende partij, en daarmee het pact opbliezen, is het tot op heden nog tot geen enkele beleidsovereenkomst gekomen. Die naamswijziging kwam er na een veroordeling voor discriminatie en racisme – Geert Wilders legt maar best al een lijstje nieuwe roepnamen aan. Ook de media hebben er een soortgelijke relatie opzitten met het VB. Waar zij vroeger haast werd dood gezwegen, wordt ze nu door velen gezien als een partij als alle andere. De publieke omroep hield er een hele tijd dezelfde omgangsvormen op na (volgens sommigen om de partij klein te krijgen) maar is nu weer bij af. Het VB wordt enkel op het scherm getolereerd als het – nou ja – niet anders kan.

Deze strikte manier om met een partij om te gaan die toch een aanzienlijk deel van de stemmen haalt, wekte vaak opzien in het buitenland. We waren al verdacht omdat we überhaupt te maken hadden met zo´n gruwel, en maakten ons dat nog meer door blijkbaar niet met zuivere beleidsdaden af te kunnen rekenen met hen. Misschien is dat terecht. Je kan niet verwachten dat elke buitenstaander zich zo verdiept in je samenleving dat hij ook oog krijgt voor de nuance die sommige leden ervan weldegelijk eigen is. In the end telt enkel de stem van de meerderheid, en we kunnen er niet omheen dat die in Vlaanderen bij momenten een erg gore bijklank heeft. Toch was dat geen reden om deze tactiek, die uiteindelijk enkel stoelt op ethische uitgangspunten, zomaar bij het vuilnis te zetten. Je mag het kind niet met het badwater weggooien. Hoewel het cordon sanitaire vaak wordt aangeduid als een ondemocratisch instrument, was het niet meer dan een overeenkomst tussen alle politieke partijen om niet met het VB samen te werken. Je zou kunnen zeggen dat zij er allemaal toevallig hetzelfde over dachten. Daar was overigens alle reden toe, want het programma van die partij is bepaald geen lolletje. Het zou misschien zelfs oneerlijker zijn geweest voor te wenden dat er wel mogelijkheden waren tot samenwerking.

Een andere reden waarom dat verdomde cordon sanitaire zinvol blijft, is veel minder omslachtig. Het heeft zijn effectiviteit namelijk bewezen. Dat heeft – toegegeven – even geduurd, maar de vruchten zijn ernaar. Bij de laatste federale verkiezingen verloor het VB alvast een zetel, en in 2006 ging zij significant achteruit in – pakweg – Antwerpen toen er voor de gemeenteraden mocht worden gekozen. Die laatste resultaten zijn belangwekkender dan de eerste omdat er toen nog geen sprake was van een andere populistisch alternatief. De lijst Dedecker moest nog worden opgericht toen het Vlaas Belang eindelijk in haar schijnbaar eeuwigdurende opmars werd gestopt. Ook de vermeende problemen lijken momenteel groter dan ooit, dus beleidsmensen hoeven zich eveneens niet op de borst te kloppen. De hoofdreden – er zijn er vele – ligt daarentegen bij dat cordon. De uitzichtloze situatie waar het VB zo in werd gedrongen, deed kiezers overstag gaan. Hoe diep je ongenoegen ook gaat, het VB zal daar op geen enkele manier iets aan kunnen veranderen. De partijleiding kan nog zo trots zijn op haar onverzettelijkheid, het verandert geen sikkepit aan de situatie van haar kiezers. Dat doet de moraal wel eens kelderen.

Hoewel nu ook Nederland ten prooi lijkt te vallen aan dergelijke praktijken, blijven de twee samenlevingen in wezen erg verschillend. In Nederland is er nooit iets aanwezig geweest als wat ik de communautaire bonus zou willen noemen, waar populistische politici op zouden kunnen teren. Het VB heeft steeds de mazzel gehad om elk probleem dat rond financiën draaide af te kunnen serveren met een verwijzing naar de gigantische bedragen die zij bezuiden de taalgrens zouden gaan halen, als ze eraan mochten. Binnen de Randstad valt er enkel te foeteren op onverstaanbare Friezen, maar van kwaadwilligheid kan je die niet verdenken. Het was dus wachten op een Rotterdamse relnicht om de bom ook in het gezicht van de Nederlandse elite te doen ontploffen. Daar ging die wereldberoemde tolerantie, en er zou bloed om vloeien ook. Het ging plots hard boven de moerdijk, en wat overbleef was een ontwrichte samenleving die maar met moeite twee politieke moorden verwerkt kreeg. Ook dat beeld werd met stijgende regelmaat in de alles verterende buitenlanden opgehangen. Het gat dat na de dood van Fortuyn gaapte, schreeuwde om opgevuld te raken. Je kan er toeval in zien dat Geert Wilders daar met zijn gebetonneerd kapsel in lijkt te slagen. Voor hetzelfde geld was er een kleine dikke met een snor in die beerput gesprongen. Rita Verdonk scharrelt met wisselende gretigheid in zijn zog, hoewel zij nooit de ranzigheid zal kunnen uitdragen waar het kokette burgervrouwtje soms van droomt. Wie er ook de dis uitmaakt in het extreemrechtse kamp, Nederland hinkt willens nillens bij wat het populisme aangaat en daar lijkt vooralsnog maar weinig aan te veranderen.

Enkele kanttekeningen zijn hier weliswaar meer dan nodig. De kans is bijvoorbeeld bijzonder groot dat Nederland nooit de klappen zal krijgen die Vlaanderen ooit te verduren kreeg. Dat draait in de eerste plaats niet om de communautaire donderwolken die op gezette tijden samenpakken boven het Vlaamse landschap, maar om het voordeel dat Nederland haalt uit de SP. Zonder daarvoor in te moeten gaan op politieke voorkeuren van wie dan ook, behoeft het maar weinig inzicht om te beseffen dat een samenleving met die partij beter af is dan met populistisch rechts aan zet. Hoewel ook zij deze kwaal af en toe (onterecht) wordt verweten, staat deze partij voor een programma waar niemand zich om hoeft te schamen. De radicale keuzes die zij daarvoor maakt, spreken bovendien een deel van de bevolking aan dat in Vlaanderen hoegenaamd niet bediend wordt. Waar er in Nederland een volwaardig links alternatief is voor wie Wouter Bos een lulletje rozenwater vindt, blijft de Vlaamse kiezer die het op zijn heupen krijgt van het nietszeggende gekreun van Caroline Gennez verweesd achter. Ter linker zijde alleszins. Het Vlaams Belang en sinds kort dus ook de lijst Dedecker staan te popelen om deze (terecht) misnoegde mensen in te lijven. Dat die partijen allesbehalve oog hebben voor het lot van deze doorgaans kleine man, lijkt kiezer noch politicus te kunnen deren.

Verder vallen vooral gelijkenissen op. Hoewel het Vlaams Belang uit pure armoede claimt resultaten te kunnen voorleggen in de vorm van een mentaliteitswijziging bij de andere partijen, lijkt daar eigenlijk maar weinig van aan. De ommezwaai in het publieke debat kwam er mijns inziens zo goed als tezelfdertijd toen die zich bij de noorderburen voltrok. Daar heet de katalysator in het debat Pim Fortuyn te zijn. De ware reden lijkt mij echter elders te liggen. Deze wordt in Nederland bijzonder duidelijk als Pim Fortuyn op 25 november 2001 lijsttrekker wordt voor Leefbaar Nederland. Met deze timing komt hij pal in de slipstream van de historische aanslagen in de Verenigde Staten te zitten. Wie beseft welke invloed deze gebeurtenissen nog steeds op het leven en welzijn van een Leon De Winter hebben, hoedt zich voor het effect waar Jan Modaal tot op de dag van vandaag onderhevig aan is. Alle moslims waren plots verdacht. Fortuyn kreeg de beste omstandigheden om zijn stellingen daaromtrent te poneren en het Vlaams Blok om haar gelijk op te eisen. Beide gaat het plots wel erg voor de wind. De traditionele partijen konden niet achter blijven, en ook zij verhardden het gebezigde jargon. Aan eigen oplossingen wordt nog steeds maar met mondjesmaat gedacht.

Een groter verschil tussen beide samenlevingen dan de manier waarop er rond maatschappelijke problemen wordt gehandeld, lijkt de wijze waarop men met de partijen die deze onderwerpen bezetten omgaat. Zoals eerder vermeld koos Vlaanderen voor een ietwat radicaal aandoende strategie. We probeerden ze te verzwijgen, en ontkenden ze waar nodig. In Nederland lijkt daarentegen net het tegenovergestelde aan de hand. Politici staan te trappelen om met Geert Wilders het debat aan te gaan, en media zien hem als een geschenk uit de hemel. Soms moet je wel blij wezen om zijn beslissing om niet naar linksige actualiteitenrubrieken te komen, of de kans zat erin dat we elke avond naar Wilders´ praatjes zouden moeten luisteren. Vlaanderen heeft daarentegen tot nader orde nog steeds een krant die principieel geen interviews publiceert met extreemrechtse kopstukken. De tegenstelling was laatst het hevigst toen Wilders Groot-Brittannië niet in mocht. Waar de politieke leiders van Groen-Links, VVD en SP in Buitenhof voor de meest groteske formuleringen vochten om deze schanddaad aan de kaak te stellen, leek er in Vlaanderen een compromis heersend dat die weigering maar goed was zo. Tuig hou je het beste buiten. Ook toen Wilders een proces werd aangespannen, reageerde men zowat geheel tegengesteld als toen Vlaanderen eindelijk het hare mocht voeren tegen het VB. Wanneer Jan Mulder dan in De Wereld Draait Door beweert dat Wilders eigenlijk au fond gelijk heeft – al is het maar omdat die man alles doet om de lachers op zijn hand te krijgen -, behoort hij wel zeker tot het meubilair van elke Nederlandse huiskamer.

Vrijblijvend vitten op een collega-politicus zonder daar enige consequentie aan te willen verbinden, maakt hem tot gelijke. Dat beeld is funest voor een democratie die overeind probeert te blijven. Zo creëert de Nederlandse elite een probleem dat Vlaanderen schijnbaar heeft kunnen afslaan. Na decennialang geroep en getier, werd duidelijk dat het Vlaams Belang niets verwezenlijken kon. Hoe hard je ook wilde protesteren door op die partij te stemmen, er veranderde toch niets. Dat deed kiezers de voorbije jaren terugkeren naar nette partijen, en nu naar LDD, die weliswaar ook een populistisch discours hanteert maar evenwel wenselijker blijft dan het VB. Wilders of Verdonk, dat is het zo een beetje. Wat niet gelijk staat aan de pest of de cholera. Wie daarentegen die eerste blijft behandelen als eender welke, loopt kans nog vele jaren een publiek debat te moeten voeren dat al bij voorbaat gewonnen is door iemand die erg hard schreeuwt maar niets zegt. En daar schiet niemand wat mee op.

Objectief debat

2009-02-24T21:34:00.003+01:00

U bent voor kernenergie want u hebt werkelijk een pesthekel aan uw kleinkinderen.

U bent tegen kernenergie want u denkt dat die drieogige vissen uit The Simpsons ook ons te beurt kunnen vallen.

U bent voor kernenergie want de folklore rond (wind)molens hangt u al jaren de keel uit.

U bent tegen kernenergie want dat zou ervoor zorgen dat de inwoners van Doel gedwongen worden te verhuizen.

U bent voor kernenergie want de preventieve medicatie die u krijgt als u in de buurt van een centrale woont, vindt u best te smaken.

U bent tegen kernenergie want die Irakezen zijn nog steeds voor geen haar te vertrouwen.

Gepoppollder

2009-02-24T00:56:00.001+01:00

Ik plande eerst een beschouwend sentimenteel stukje te schrijven over ik die me vast hecht aan allerhande dingen en vooral over andere mensen die dat nog veel erger doen, maar dat laten we maar zo.

Ik hou van HUMO, kan ik er wat aan doen. Helaas wordt het elk jaar een beetje pijnlijker om hun pop polls te zien worden uitgereikt. Je zou het blad kunnen vergelijken met de andere socialistische partij, maar dan omgekeerd. Bij de sp.a is de top naar het centrum opgeschoven en is de basis achtergebleven. Bij HUMO is de redactie ongeveer blijven zitten op de plek waar ze al decennialang zaten, maar is hun lezerspubliek een groter deel van het centrum gaan bezetten. Dat levert schrijnende taferelen op als er onder de noemer van het blad prijsjes worden uitgereikt die enkel en alleen door de lezers worden bepaald.

Vorig jaar was het al hevig schrikken toen Yves Leterme de medaille kreeg voor – terecht dreigend klinkend tromgeroffel – bekwaamst politicus van het jaar. Deze prestatie deed hij merkwaardig genoeg dit jaar, na geen enkele noemenswaardige verwezenlijking en een vermeende schending van de scheiding der machten, nog eens over. De vanzelfsprekendheid waarmee hij deze twee opeenvolgende jaar eveneens tot lul en nu ook tot ergerlijkste politicus werd gekroond, maakt dat niet goed. Tenzij Leterme de bussen bejaarden waar Bob Cools vroeger mee aan de haal ging naar een cybercafé heeft gereden, moeten er dus lezers van mijn lijfblad zijn die het onding nog steeds enige capaciteiten toedichten. Een mens vraagt zich af waar ze dat dan precies menen te lezen. Niet uitgesloten kan worden dat een hele sociale klasse die net onder degene zit waar het courant is HUMO te lezen, zich het blaadje aanschaft enkel en alleen om een opstapje te vinden op de sociale ladder maar er verder geen jota van begrijpt. Begrip is hier gepast, maar het frustreert wel. Nog droeviger word ik als quasi elk jaar de trofee voor vrouw van het jaar naar eentje uit de sport gaat. Alsof vrouwen elders nog steeds niets voorstellen. Het werd Tia Hellebout, maar ik zat met Hillary Clinton in mijn hoofd. Ook de komende vier jaar moet zij onder een president werken in plaats van zelf de plak te mogen zwaaien, maar haar prestaties blijven groots. Man van het jaar: Obama. Daar kon zelfs het doodgeverfde lulletje rozenwater Eric Van Looy vreemd genoeg niet omheen.

Verder schuiven de winnaars steeds meer op naar een nietszeggende mainstream waar absoluut niet interessants te halen valt. Beste boek (mijn stokpaardje) ging zo naar het enige maar daarom niet minder vervelende boek dat gratis bij HUMO had gezeten: Godverdomse dagen op een godverdomse bol. Nou ja. Als het om muziek gaat, wil ik wel mijn mond houden, maar daar valt het zelfs mij op dat elk jaar weer plus minus dezelfde met de prijzen gaan lopen. Verder: Canvas, Studio Brussel, Kamagurka, Paul De Leeuw,…niets nieuws onder de zon.

De categorieën waar altijd wel wat mee te lachen valt omdat ze daarom ook zo bedoeld zijn, bleken dit jaar ook een treurige aangelegenheid. De bekroning voor meest ergerlijke teeveepresentator bleek te zijn afgeschaft (enkele tijd geleden al) omdat sommige mensen daar te erg onder leden. Ben Crabbé was naar het schijnt bijzonder pissig om zijn terechte overwinning in deze categorie, waarmee hij de laatste (en voor mij eeuwige) winnaar werd. Dan maar wat anders: Wie zou u het liefst niet uit de kleren zien gaan? Een onderscheiding die wel bedacht leek te zijn voor de winnaar van dit jaar – Bart De Wever -, zodat hij eindelijk ook eens genodigd naar de uitreiking kon komen. Voor kans te maken op lul van het jaar wordt hij nou eenmaal tegen wil en dank steeds te licht bevonden. De aanwezigheid van Bart De Wever is helaas al een hele tijd niet meer om te lachen. Te pas en te pas duikt hij al een hele tijd overal op met zijn gestileerd cynisch smoelwerk, om toch maar gangbaar te worden bij het volkje dat zijn naam doorgaans in conversaties uitspuwde. Het lijkt hem wonderwel te lukken. Als dan blijkt dat de tegenwoordige HUMO-lezer het liefst van al de belastingen wil zien afgeschaft, is de malaise totaal. Populisme troef, blijkbaar.

Enkel Miet Smet en Wilfried Martens als meest romantische koppel van het jaar waren meer dan terecht. Al is het maar omdat dan zeker is dat Martens nooit meer terugkeert naar de nationale politiek.

Rood zonder watdanook

2009-02-19T21:39:00.000+01:00

Wat was het gisteren gezellig in de Vooruit! Die was haast helemaal volgelopen ter gelegenheid van de presentatie van Rood zonder roest, het boek dat een einde moet stellen aan het vacuüm waar het socialisme en meer bepaald de andere socialistische partij zich momenteel in bevindt. De mensen in de zaal waren allemaal netjes gekleed en roken erg fris, wat toch meteen een pak scheelt op narigheid als het over het socialisme gaat. Ook Kathleen Cools was van de partij.

Het boek bestaat uit zevenentwintig teksten, waarin door telkens andere academici een blauwdruk wordt gegeven van een andere deel van de sociaaldemocratische samenleving. Daar valt ongetwijfeld wel wat op af te dingen, maar geen zaken die momenteel aan de orde zijn. De drie teksten (over sociale zekerheid, armoede en waarden en normen) die gisteren alvast onder de loep werden genomen, vielen erg te pruimen. Ook aan het engagement van de auteurs viel niet te twijfelen. (Eentje sprak ons toe als Kameraden! De melancholie!) Enkel de tekst van de hand van onder andere John Crombez werd zodanig technisch dat die wel erg veel op het programma van de sp.a daaromtrent ging lijken. Toen het idee van het boek ontstond was hij dan ook nog volledig academicus, nu volledig politicus. Maar goed, het mocht plots weer over armoede gaan, wat toch een thema is dat door de sp.a de laatste tijd werd genegeerd. Een mooi wederzien was dat. Een avond, met andere woorden, om nooit meer te vergeten. Met op de achtergrond heel zachtjes De Internationale spelend.

Een hoofdreden waarom iedereen zo in zijn socialistische sas de zaal verliet, was omwille van de zogenaamde tegensprekers, uitgenodigd om de boel een beetje op te leuken. Zij moesten voor tegengewicht zorgen, sprak Kathleen. Koert Debeuf mocht die taak als eerste tot een goed einde proberen te brengen, door te stellen dat de liberalen en socialisten grosso mode hetzelfde dachten wat de organisatie van de sociale zekerheid betrof. Dat vonden we al geestig. Hij voegde er ook nog enig gewauwel aan toe over nieuwe inzichten en oplossingen, wat de eveneens voor de vrolijke noot ingehuurde Marc Reynebeau deed besluiten dat er toch een verschil in prioriteiten is. Ze willen het allebei, alleen wil de ene het wat harder dan de andere. Nou, die was afgeserveerd. Maar de pret begon pas echt toen Luc Rochtus van LDD een woordje kwijt wilde over het armoedebeleid. Na enkele omslachtige dankbetuigingen en plichtplegingen, concludeerde hij dat enkel de vlaktaks redding kon brengen en – als toetje – dat het soms interessanter is om van op een berg naar het bos te kijken dan er midden in te staan. Jawel, dat ging nog steeds over het armoedebeleid van de LDD. Te hopen valt dat Jean-Marie Dedecker dit nooit te weten komt, want harder kan je niet ingaan tegen de stelling van hem als dat die partij er een is die de gewone man terug een stem wil geven. Anders vliegt hij, neem ik aan. Hij kon gisterenavond daarentegen nog rekenen op lachsalvo´s vanuit de zaal – waar hij waarschijnlijk van genoot. De boeman was gevonden. Zo werd het ons wel erg makkelijk gemaakt te vergeten dat Gennez in een debat met Dedecker haast steeds het onderspit moet delven. Als laatste kwam Wouter Beke aan het woord. Hoewel die het lef had Hugo Claus aan te vallen in zijn keuze voor euthanasie, denkt hij er blijkbaar nog steeds niet aan zijn mond te houden over normen en waarden. Nou, goed. Verder dan enkele wolligheden en halve waarheden raakte hij niet, waardoor ook dat varkentje erg makkelijk gewassen was.

Iedereen verkeerde zo naderhand in een roes al was het socialisme weer de superieure ideologie, toen Jan Callebaut en Steve Stevaert een slotwoord mochten uitspreken. De eerste kwam aanzetten met een powerpoint waaruit bleek dat tegenwoordig enkel nog mensen op de sp.a stemmen die – nou ja - het best vallen te omschrijven als kaviaarsocialisten. Hoewel merkbaar minder, ging ook daar een lachbui overheen. Sommigen hebben het blijkbaar nog steeds niet begrepen. Als toegift mocht Stevaert, die nog steeds spreekt alsof hij vijfentwintig procent van de stemmen haalt, nog een laatste keer komen pleiten voor progressieve samenwerking. Ook dat is blijkbaar nog steeds het devies, hoewel de vaagheid die dit oplevert de partij in 2007 enkel nog een verpletterende verkiezingsnederlaag opleverde. Hij stal met zijn daverende speech de avond. De hoop die de andere sprekers terug wisten te brengen, lijkt zo misschien achteraf toch nog ijdel. Caroline Gennez bleek er vanavond in Ter Zake alvast niets van te hebben begrepen en is vast besloten verder te doen op haar fantastische elan.

Red De Morgen, maar dan echt

2009-02-14T01:03:00.003+01:00

Eind vorig jaar raakte bekend dat vele kwaliteitsmedia de komende maanden journalisten aan de deur zouden zetten. Een storm ging hier over heen, Kris Peeters probeerde er een slag uit te slaan, maar ook dit item werd naarmate de uren vorderde verdrongen door andere gespreksonderwerpen. In een samenleving waar iedereen zijn eigen hoogst persoonlijk crisis lijkt door te maken, is er weinig kans op doorpakken.

De Morgen, de krant die ik sinds jaar en dag lees en waar ik net als vele andere lezers erg gehecht ben aan geraakt, kreeg de meest rake klappen. Ook bij de snobs van De Standaard vielen spaanders, maar bij De Morgen zouden bijna een op de vier journalisten moeten vertrekken. De verkoopcijfers van deze krant stegen de laatste tijd het sterkst, maar dat is blijkbaar volgens sommigen een andere zaak. Je moet een aardige dogmaticus zijn om te geloven dat het gat dat hiermee onvermijdelijk zal worden geslagen opgevuld kan raken met andere initiatieven die genomen worden onder de hoede van de vrije markt. Deze afslanking zou een ramp betekenen voor het publieke debat in Vlaanderen, dat er sowieso al enige tijd beroerd aan toe is.

Wie de zaken nuchter bekijkt, ziet bij het lot van de medewerkers van De Morgen een aardige parallel lopen met dat van arbeiders uit pakweg de auto-industrie. Allemaal bedreigd door diezelfde alles verterende economische crisis, wordt dat geduid. Net als die sector, vroeg dus ook de geschreven pers om steun aan de (Vlaamse) overheid. Die is nodig om jobs die nu op de tocht staan even uit de wind te zetten, tot de crisis is gaan liggen. Tot daar volgt iedereen hetzelfde parcours dat dezer dagen nou eenmaal gevolg moet worden, wil je overeind blijven. Daarna echter slaan de journalisten van De Morgen wel een erg eigenaardige weg in. In de eerste plaats vinden zij het blijkbaar onnodig syndicale acties te ondernemen. Een enkele keer hebben ze heel even het werk neer gelegd, wat van een zodanig korte duur was dat daar enkel maar een symbolische waarde kan achter worden gezocht. Verder zijn ze, nu hun onafhankelijk voortbestaan in het gedrang komt, enkel druk met het schrijven van kritische stukjes (niet in de krant, hoor, maar op blogs) en het organiseren van een heus lezersfeest. Daarvoor hebben ze alle artiesten die overgevoelig zijn aan de term Goed Doel weten te strikken, en worden de lezers – ik citeer – uitgenodigd om ter behoud van de kwaliteitsjournalistiek mee te dansen op het protestfeest. Noem mij een cynische lul en al wat je wil, maar zo gaat het niet lukken. Ook de petitie die hiermee onvermijdelijk gepaard gaat en door krek dezelfde mensen zal worden ondertekend als altijd (waaronder ik) zal geen enkel commercieel directeur overstag doen gaan.

Ik weet niet wat ik er van moet denken. Zijn hier mensen aan het werk die zelfs hun eigen idealen en geloof niet meer serieus nemen? Mensen die, geheel volgens de leer der loftsocialisme, zich zo krampachtig willen verzetten tegen een werknemersbeweging waarin ze niet meer willen geloven, hoe efficiënt ze in het verleden ook is gebleken. Het doet pijn te zien dat een krant die de laatste jaren al een loopje nam met van alles en nog wat (zie PressForMore) nu ook haar eigen toekomst zo luchtig opvat dat er enkel hippe events overheen mogen gaan. Hoewel ze hun linkse inborst daarvoor weigeren op te geven, heeft het syndicalisme voor hen blijkbaar afgedaan. De werknemer wordt sinds lang niet meer zo erg in de hoek gedrongen waar de klappen vallen, maar enige concrete actie mogen we daar tegen niet meer ondernemen. Als dan ook de kwaliteitsjournalistiek erbij betrokken wordt, zou het hek eigenlijk helemaal van de dam moeten zijn. Waar vroeger daarover gazetten werden volgeschreven, zwijgt men nu in alle betekenisvolle talen. Nog liever dragen zij die idealen ten grave waar wij ons allen in dachten te kunnen vinden. Al dansend.

Ja, ik vind hem nogal geslaagd

2009-02-12T00:31:00.001+01:00

De grootste fout die mensen kunnen maken is te denken dat anderen wel gelukkig zijn.

Hoe kunnen we U helpen?

2009-02-12T00:28:00.001+01:00

Wie vandaag nog twijfelde aan het engagement van Bert Anciaux tegenover zijn nieuwe socialistische werkgever, moet vandaag zijn kar wel keren. Waar hij zich tot voor kort links-liberaal liet noemen, pleit hij vandaag openlijk voor een staatsbank. Die vrijmaking van de markt waar men hem vroeger abusievelijk mee kon associëren, is er al helemaal uit. Op naar de eerste mei! Nu ook die kortgebroekte illusie een mening denkt te moeten hebben over Fortis, kan natuurlijk ook ik niet achterblijven. In tegenstelling tot hem zal ik niet a priori melding maken van mijn onkunde ter zake, hoewel wij in deze wel eens akelig gelijk zouden kunnen oplopen. Dat neemt niet weg dat we danig verschillen in zelfbeeld, of wat we daarvoor laten doorgaan.

Alleszins hoef ik geen adviezen meer uit te keren. De aandeelhouders stemden vandaag op de Heizel alle voorstellen van de huidige Fortis-top aan flarden, geheel volgens de verwachtingen. Het enige wat daarbij kon opvallen was (naast de malle petjes die mannen die in het dagelijkse leven ongetwijfeld beweren heel wat van financiën af te weten blijkbaar dragen) de kleine meerderheid waarmee dit gebeurde. Minder dan een percent van de stemmen maakte het verschil wanneer er beslist moest worden over de eventuele nationalisering van de bank, die uiteindelijk zou hebben moeten leiden tot een overname door BNP Paribas. De stemmingmakerij die de Belgische regeringen en anderen die zich daartoe geroepen voelden, pleegden in de aanloop naar deze historische dag voor Fortis, zou zo wel eens een contraproductieve weerslag kunnen hebben gehad. Misschien stonden de zaken er helemaal anders voor als degenen die tegen stemden omdat ze het misplaatste dictaat van Didier Reynders spuugzat waren, de rede hadden kunnen bewaren. Enkel de deal met Nederland werd met een ruime meerderheid terug gefloten. Daar zouden de uitspraken die Wouter Bos eerder maakte dan weer eens voor iets kunnen tussenzitten, of hoe ook de financiële wereld onderhevig is aan de vloek van de proteststem.

Wat na die hysterie overblijft, is de vaststelling dat er niet zo gek veel veranderd. Dat was althans de conclusie van Paul D´Hoore, die er steeds grimmiger gaat uitzien. De onderhandelingen met Nederland zijn al enkele maanden geleden beklonken, en zullen enkel met veel moeite kunnen worden herroepen. Hoe hard het protest ook klonk, er kan hooguit gerekend worden op enkele schrale kastanjes die nog uit het vuur te halen zijn. Zo ook wat de aandelen betreft die uiteindelijk naar Frankrijk moesten worden verscheept. Hoewel dat feest waarschijnlijk niet doorgaat, blijven ze in handen van de Belgische staat, waar Yves Leterme zaliger ze al wist te krijgen. Op die manier krijgt Bert Anciaux, en velen met hem, zijn zin en is Herman Van Rompuy* nu al even zeer tegen zijn zin als premier, bankier. Het kan misschien een handige uitweg wezen om Didier Reynders eindelijk weg te zetten.

Naast dat te bedenken valt hoe de overheid deze nieuwe zorg wel kan missen als kiespijn, vielen de argumenten waarom er voor de plannen moest worden gestemd, eerder mager uit. Vooral toen de kaart van het personeel en jobbehoud werd getrokken, leek mij de redenering bijzonder mank te lopen. Die ging namelijk dat de werknemers van deze getergde bank meer kans hebben hun baan te behouden als ze onder de leiding staan van een Franse privébank dan onder de Belgische overheid. Dit argument, dat ervoor zorgde dat vele werknemers/aandeelhouders voor de akkoorden stemden, lijkt mij bijzonder bij de haren getrokken. Waar een privé onderneming er enkel en alleen een winstoogmerk op nahoudt, dient een regering ook haar burgers tevreden te houden. Hoe rendabel een afgeslankte bank ook mag zijn, degenen die daarvoor moesten oprotten kan je wel vaarwel wuiven als potentiële kiezers. De grote mate waarmee deze stelling desalniettemin ingang vond, verbaasde mij Verder moet ik er mij toe beperken dat alle andere argumenten die aan werden gehaald, eveneens werden neergesabeld door een of andere onafhankelijke expert naar keuze.

Ter conclusie – want zo gaat dat bij consulting bureaus – moet de kleinschaligheid van deze gebeurtenissen toch maar eens worden aangehaald. Hoewel de extra journaals en krantenpagina´s niet van de poes waren, gaat het hier om een onderneming waar maar weinigen uitstaans mee hebben. Als klant hoeft niemand nog steeds iets te vrezen, en ook voor het personeel lijkt het uiteindelijk maar weinig uit te maken onder wie ze precies en de bons kunnen krijgen. Het grotere plaatje – een crisis van de vrije markt – gaat nog maar eens verloren in wat eigenlijk een goedkope maar erg vermakelijke vaudeville is.

* Zijn zoon Peter heeft overigens sinds deze week een column in Knack. Hoewel hij pretendeert de leefwereld van jongeren te beheersen, laat hij ons met zijn eerste stuk een weeïg gevoel na. Van de speechschrijver van defensie, waar ze tegenwoordig uitblinken in krachttermen, had ik toch iets meer inhoud verwacht dan het wollig gedoe waarmee we het nu moeten stellen.

Directeur

2009-02-05T14:43:00.003+01:00

Ik kan veel hebben. Krankzinnig tolerant als ik ben, heb ik me nog geen enkele keer aangesproken gevoeld als iemand weer eens het woord moest nemen om melding te maken van de ongelovige honden die de wereld verzieken of al zou ik een nare ziekte hebben die best zo snel als mogelijk uitgeroeid werd. Dat soort waanbeelden is steeds zonder moeite van me afgegleden, want veel schiet je er tenslotte niet mee op. De laatste tijd heb ik daarentegen wel een uiterste gevoeligheid ontwikkeld voor de meningen die ene Rik Van Cauwelaert elke week weer met ons wil delen. Tegenwoordig laat dit heerschap zich directeur noemen van Knack, ongetwijfeld omdat de titel van hoofdredacteur in zijn oren te weinig gezag en morele superioriteit doet vermoeden. Zijn stukken zijn daarentegen steeds van een even bedenkelijk allooi gebleven.

Op dit punt veren ze bij Knack natuurlijk al glimmend recht. De beleidslijn is daar sowieso al een tijdje dat het niet per se zinvol of interessant moet zijn, maar vooral tegen de stroom in en onmodieus. Daar zijn ze namelijk als de dood voor om op te gaan in het ongetwijfeld volgens hen extreemlinks ogend medialandschap. Idealen en basisprincipes worden daarvoor wekelijks met de vuilkar meegegeven, voor zover ze zich daar überhaupt nog bewust van zijn. Ook een eventuele redactionele onafhankelijkheid halen ze zelf maar wat graag neer door zoveel mogelijk paginaatjes te vullen met aan hun magazine gerelateerde producten en wat hebben we zo nog meer in de stock liggen. Maar daar gaat het allemaal niet om. Hoewel het inderdaad goed zou zijn voor Vlaanderen als deze verzuurde vod uit de markt verdween, zodat er plek vrij kwam voor een zinniger alternatief dat zich nog niet heeft vast gereden in allerhande dogma´s moeten we het dus hier maar even mee stellen. Mijn commentaar beperkt zich tot het editoriaal van Van Cauwelaert, dat hoewel het elke week wel een keertje uit de bocht gaat de afgelopen twee weken wel erg gortig aan deed.

Vorige week moest dat stuk natuurlijk over Kim De Gelder gaan. Moeilijk over een onderwerp waar iedereen zich zo verenigd in ziet, iets te schrijven dat niet onmenselijk aandoet maar toch weer gezellig tegendraads oogt. Er moet tenslotte een fanbasis behouden. Van Cau presteerde het zo op pagina drie van een Knack waarvan de cover zo goed als geheel gewijd was aan de gruweldaden, te schrijven dat hij die zaak hopeloos overschat vond. De media had er weer eens een spektakel van gemaakt, hoewel geheel onnodig. Bij de aanvang van zijn stuk maakte hij zich zo al onsterfelijk belachelijk met een inconsequentie van heb ik jou daar. Geheel ongehinderd daardoor stoomde hij vanzelfsprekend verder. Plotseling werden de mensen die hadden meegelopen in de betoging naar aanleiding van de extreemrechtse moorden van Hans Van Themsche, onverschilligheid verweten. Wij (want ik liep daarin mee) hadden volgens hem nogmaals drie uur door de regen moeten marcheren toen bleek dat de familie Oulematou geen schadevergoeding zou krijgen. Dat was de loftsocialisten te veel gevraagd, insinueerde hij. Nou heb ik er natuurlijk alleen maar het raden naar hoe het er in het hoofd van Van Cau aan toegaat, maar een regeling voor schadevergoeding weegt in het mijne toch iets minder door dan het aan flarden schieten van onschuldige mensen. Als het aan hem lag, moeten we blijkbaar voor elk fout berekend loonbriefje de straat op. Hij staat daar overigens sowieso boven, als directeur zijnde, dus enige politieke actie tout court moeten we van hem niet verwachten. Het pathetische hoogtepunt dat zijn stukje bereikt toen hij het bij wijze van slot probeert op te nemen voor een vergeten moordzaak, laat ik uit respect voor het slachtoffer onbesproken.

Hoe dan ook was die onzin van hem Van Cau goed bevallen, want deze week steekt hij nog een tandje bij. Ander onderwerp weliswaar, maar de redenering blijft even krom. Deze week laat hij zijn gevreesde licht schijnen over het relletje dat sommige joden dit weekend zo nodig moesten uitlokken. Omdat iedereen het er de laatste dagen wel over eens leek dat zij daarmee aanzienlijk overdreven, moest de directeur natuurlijk even naarstig zoeken naar een tegenzet. Begrijpelijk voor een geest die zo erg op de dool is, maar de grenzen van het fatsoen lijken mij toch interessant om in het achterhoofd te houden. Ons weerbarstig pubertje had daar klaarblijkelijk geen enkel probleem mee. De hoofdprijs leek hij al af te schieten toen hij zowat iedereen die recent commentaar had geuit op de kritiek die sommige joden hadden op de VRT, af te doen als quasi antisemitisch. Daar ga je dan. Waar de joodse gemeenschap zich zelf niet wilde verliezen in schabouwelijke beschuldigingen, pakt Van Cau iedereen op snelheid. In zijn simplistisch denken valt natuurlijk elke zaak waarbij joden betrokken zijn terug te brengen tot het antisemitisme. Lekker makkelijk. De gevolgen die aan deze uitspraak gekoppeld moeten worden, zullen Van Cau verder worst wezen. Doorgaand op ditzelfde elan, dat hij ongetwijfeld van zichzelf erg goed bedacht vond, moest ook het conflict in het Midden-Oosten eraan geloven. Kritiek op de aanpak van Israel? Antisemiet! Wat moet dat opgelucht hebben voor de directeur, even te kunnen zeggen waar het werkelijk op staat. De zeldzame lezers die zijn stukjes nog min of meer oplettend weten door te komen, liet hij met zoveel waanzin verweesd achter. Ook dat maakt hem geen ene moer uit, want Van Cau heeft het spektakel waar hij op uit was weer mooi te pakken. Opdracht volbracht, moet hij hebben gedacht.

Twee achtereenvolgende weken op rij werd ik (en vele anderen met mij) koud gepakt door een man die zelf alle fatsoen en redelijkheid achter zich heeft gelaten. Het was al niet hufterig genoeg dat hij paars mee de vernieling in moest schrijven, om de CD&V de kans te geven de succestory te schrijven waar ze nu mee bezig zijn. Als hij nu ook integere mensen op een zodanig laag niveau persoonlijk gaat proberen te pakken, enkel en alleen om zijn verroeste achterban te plezieren, moeten de enkele redacteuren van Knack die hun zelfrespect door de jaren heen wisten te behouden, hem misschien toch maar eens naar de uitgang begeleiden.

Joden weer wat boos

2009-02-03T21:41:00.004+01:00

Wij, verlichte Europeanen, kijken altijd een beetje vreemd op als een correspondent vanuit de Verenigde Staten bericht doet over de macht van de joodse lobby aldaar. Gekke Amerikanen, denken we dan maar weer, en iemand turft het voorval weg. Een gevolg daarvan is helaas wel de daadkracht die Israël zich al decennia lang denkt te kunnen aanmeten, en dat levert dan weer talloze kinderlijkjes op. Dan is het hier beter toeven. Hoewel Europa niet voluit wil of kan gaan wat dit aanslepende conflict in het Midden-Oosten betreft, werd er parallel met de laatste schanddaad die Israël stelde hevig geprotesteerd en lieten onze politici zich evenmin onberoerd. Hammas bedient zich van onaanvaardbaar terrorisme, maar ook Israël hadden we graag even aan de mensenrechten herinnerd.

Die joodse lobby, waar ook Vlaanderen tot voor kort van gespaard leek te blijven, blijkt nu de laatste maanden ongezien te zijn opgeklommen tot een controlemacht over de media. Dat maakten ze zelf kenbaar door op te lijsten hoeveel aanvaringen de joodse gemeenschap recent had beklonken met de publieke omroep. Een eerste kanttekening is hier al meteen nodig om duidelijk te maken dat zij die doorgaans zeggen te spreken in naam van de joodse gemeenschap dat vaak niet doen. Joden leven door de band haast geïsoleerd van de Vlaamse gemeenschap, en het is dus vreemd te denken dat degenen die zich daarvan distantiëren en wel deelnemen aan het publieke debat per definitie die hele gemeenschap vertegenwoordigen. Wat vele opiniemakers de laatste dagen hebben gedaan, is dus de rekening opmaken van enkele individuen, zonder een uitspraak te doen over een collectieve bevolkingsgroep. Ik zeg het er maar even bij, want je weet nooit. De VRT komt er natuurlijk niet zo makkelijk vanaf. Volgens de joodse afgezanten kan het geen toeval zijn dat er zoveel incidenten op een zo korte tijd voorvielen. Er wordt zo goed als gefluisterd dat ze ook bij de publieke alle joden aan het gas willen.

Wat de cases zelf betreft, is iedereen er snel uit. Zowel de filmpjes in Man Bijt Hond, de grappen van Geubels, als een Tomas De Soete die in nazistisch stijl werd geanimeerd, kan je bezwaarlijk aanstootgevend noemen. Allemaal lauwe zooi, die zelfs moet onderdoen voor de sowieso al flauwe Zweedse cartoons over Mohammed, om maar wat te noemen. Enkel de eerste kritiek, waarbij Jeroen Meus de geprefereerde plat van Adolf Hitler wilde gaan kokkerellen, werd gedragen door meer dan joodse enkelingen. Die uitzending was beter niet gemaakt. Geen enkele twijfel heerst er dan ook over de lange tenen waar deze mensen aan gekluisterd zitten, die bij alle voorvalletjes moord en brand schreeuwden. Altijd maar gezeur en geblaat, dat gaat vermoeien. Vandaar de sterke reactie bij sommige publicisten die volgde op dit laatste dispuut.

Daarvoor echter rees er al meer ongenoegen over die gemeenschap die Filip Dewinter nu al jaren vruchteloos tegen zijn boezem probeert te drukken. Wederom gaat het dan enkel over de stemmen die daar uit opstijgen. (Zij die zwijgen, leven in vrede.) Die stemmen schoten bijvoorbeeld de laatste weken in een kramp om de Israëlische zaak te bepleiten. Dat deden zij niet door het organiseren van betogingen (dat deden ze wel, maar ook binnen de gemeenschap werd daar bijzonder weinig gehoor aan gegeven), maar voornamelijk door de Vlaamse pers te bestoken met allerhande opiniestukken en gastoptredens in actualiteitenrubrieken die de gruwel moesten vergoelijken. Meer dan de gebroken ruiten die sommige auto´s over hielden aan pro Palestijnse betogingen, was het schokkend te zien hoe zij zich weerden als een duivel in een wijwatervat. De argumenten die Michael Freilich in Phara aanhaalde om Ramsey Nasr van repliek te kunnen dienen, waren van een onbeschaamdheid waar geen enkel zinvol mens verantwoording voor wenst af te leggen. Vast geroest in het eigen onmenselijke gelijk, denken zij ook nog eens anderen de les te moeten spellen over ironie en humor. Die pretentie valt zwaar.

Deze zondag schreef de joodse gemeenschap, als het collectief waar sommigen van hen graag voor worden gehouden, nog een andere aankondiging op hun conto. Deze eigenlijke reden van mijn schrijven, ging maandag helaas verloren in de heisa die werd gemaakt over een onschuldig grapje. Enkele rabbijnen schreven nieuwe Belgen met een joodse achtergrond sinds kort voor de inburgeringscursussen die door deze mensen gevolgd dienen te worden, te negeren. Vooral de epistels over abortus en homoseksualiteit zouden de gevoelige zieltjes niet aankunnen. Que? Hoewel Joods Actueel haar best deed de boel te nuanceren, moet de impact van deze boodschap niet worden ontkend. Het gaat dan niet om de werkelijke inhoud van wat deze mensen denken te moeten dicteren, maar om het gigantische verschil dat hiermee duidelijk wordt tussen de behandeling van Joden en moslims. Niet enkel de Israëlische staat lijkt moslims als zieke honden te behandelen in vergelijking met hun eigen staatsburgers, maar ook de Vlaamse samenleving lust er blijkbaar pap van. Men moet zich enkel maar de gevolgen proberen voor te stellen die deze uitspraak te weeg zou hebben gebracht indien ze uit de mond van een Imam kwam. Het spreekwoordelijke kot zou weer eens te klein zijn geweest. Het lijstje publicisten dat het nodig zou hebben gevonden deze uitspraak uit de context te trekken waar het nu in mag vertoeven, zou aanzienlijk verder reiken dan degenen die zich nu buigen over het joodse gezeur. Het zou weer allemaal onaanvaardbaar zijn en drama en sancties en waarschijnlijk ook wel weer terugsturen, hoewel niet iedereen zich daar achter zou scharen. Alle politici, van progressief tot extreemrechts, zouden over straat rollen, kwestie van om ter duidelijkst geformuleerd te krijgen hoe schandalig ze dit wel niet vinden. En nu: Niets. Zelfs geen kattebelletje. Caroline Gennez fluit nog liever een (gloednieuw) partijgenoot terug dan hier een punt van te maken.

Die dubbele standaard die wordt gehanteerd, is beschamend. De macht waarover de joodse lobby blijkbaar ook in Vlaanderen beschikt, noopt tot nadenken. Enkele stemmen binnen de joodse gemeenschap bezitten het recht programma´s van de publieke omroep weg te stemmen, terwijl een moslim die zich roert over enkele onkiese cartoons meteen bekrompen en achterlijk heet. Maar ook de algemene kijk die wij hebben op beide gemeenschappen, is fundamenteel verkeerd. Terwijl moslims zich volgens iedereen moeten aanpassen en volgens sommigen ook moeten assimileren, is er geen haan die kraait naar het zelfgekozen isolement waar de joodse gemeenschap zich in bevindt. Dat mag dan niet meteen tot verhoogde criminaliteitscijfers leiden, maar wel tot het onaangepast gedrag zoals zij het de laatste maanden tonen. Net als tegenover moslims, moet ook tegenover Joden duidelijk gemaakt worden waarvoor onze samenleving staat en waar niet aan getornd kan worden. Zolang Joden geen enkele geste dienen te maken naar het gastland, kan het moslims amper kwalijk worden genomen dat ook zij blijven hechten aan hun oorspronkelijke cultuur. Deze scheeftrekking kan dan ook niet anders dan gevaarlijke gevolgen hebben. Joost Zwagerman moest het weten!

Teevee

2009-02-01T21:23:00.000+01:00

Ik mag graag naar de teevee kijken. De treurbuis. De lichtbak. Des te meer de mensen waarmee ik noodgedwongen om dien te gaan beweren niets aan het onding te vinden, des te leuker ik het vind dit medium de hemel in te prijzen. Venster op de wereld. Aanvoerder van het publieke debat. Vanzelfsprekend laat ik daarmee de vooroordelen al zou ik daarom geen leven hebben bepaald niet over me heen komen. Die haal ik neer door met een dedain van heb ik jou daar te verkondigen dat ik toch vooral naar de Nederlandse omroepen kijk. De rotzooi mag daar nog zoveel schaamtelozer zijn dan in Vlaanderen, voor sommigen lijkt dat alvast heel wat.

Die rommel laat ik me natuurlijk niet zomaar welgevallen. Meestal blijft het bij actualiteitenrubrieken waar wel meer Vlamingen die op een onbewaakt moment in de Grachtengordel zouden willen resideren mee lopen te pronken. Veel snedigere en doortastendere journalistiek, heet dat dan. Pauw&Witteman, De Wereld Draait Door, Nova en daar heb je ze al zowat. Allemaal heerlijk links, ook. Daar kan je natuurlijk geen hele conversatie aan wijden – dat zou te protserig zijn -, maar je laat die namen best af en toe vallen. Liefst in de context van een geheel onbekende gast. Begin dit jaar ging er echter een programma van start dat in de eerste plaats het kijken maar daarna ook het vermelden waard is. Heerlijk Eerlijk Heertje (VPRO) is een in se interviewprogramma dat beeldvorming en alles daaromtrent onder de loep neemt. Ik zag enkel nog maar de versie van zaterdagnacht waarin de interviews worden heruitgezonden, maar op vrijdagavond worden die versneden met stukjes over de voorbereidingen en nabeschouwingen. Het lijkt allemaal heel hip en snel – wat mij meestal doet afhaken – maar de presentator, Raoul Heertje, is zo ontzettend goed dat je blijft hangen.

Die jongen zat nou vrijdag bij De Wereld Draait Door. Daar nemen ze elke maand wat er in die voorbije tijdseenheid op de teevee passeerde door, en hij mocht daarbij komen praten over zijn nieuwe programma. Daarvoor schuiven ook steeds Jan Mulder (vroeger de heerlijke Marc-Marie Huybrechts) en Joost Zwagerman aan om de gespreksonderwerpen van enige zwaarwichtigheid te voorzien. Venster op de wereld, aanvoerder van het publieke debat, weet u wel. Als de beurt aan Heertje is, probeert die omstandig uit te leggen waar zijn programma over gaat. Makkelijk is dat niet omdat het een erg brede waaier bestrijkt, en als hij er even niet zelf uit raakt, gaat Matthijs Van Nieuwkerke (de presentator) er doorheen praten om hem een handje op weg te helpen. Als Heertje te kennen geeft daar niet van gediend te zijn, wat uitloopt in een erg pijnlijk moment voor Van Nieuwkerke, springen de twee anderen hem plots wel erg hevig bij. Ze hebben ondertussen wel door dat het nieuwe programma ook over teevee gaat (beeldvorming), en denken daarbij als experts te kunnen optreden. Hoewel zowel Mulder als Zwagerman duidelijk nog geen enkele aflevering hebben gezien, vormt de aanval op een van hun vriendjes het doorslaggevende argument om loos te gaan. Wat volgt is een scene zoals ik ze tijdens mijn middelbare schooltijd wel eens meemaakte, waarbij een nieuwkomer wordt afgekraakt door de oude garde. Zwagerman meent te weten dat Heertje een therapeutisch effect beoogt met zijn programma, en grapt daarbij dat Van Nieuwkerke zich per uur moet laten betalen. Mulder – die zich tegenwoordig voltijds op teeveeschnabbels en ander onbestemds heeft toegelegd – beweert ondertussen dat naar twee eenden kijken interessanter is dan het programma van Heertje. Het publiek gaat plat van het lachen, maar dat gaat het nou eenmaal altijd. Van Nieuwkerke likt ondertussen zijn wonden. Overigens zat ook Henk Haggort aan, een windzak van de EO (en dat druipt er vanaf) die tegenwoordig de gehele publieke omroep mag leiden. Toen hij er ook wat doorheen begon te haspelen, waarschijnlijk omdat hij zijn kans schoon zag om zich makkelijk populair te maken bij mensen waardoor hij meestal uitgespuwd wordt, was het hek wel helemaal van de dam.

Erg pijnlijk allemaal. Zielig ook, hoe vier oude mannen het plots gemunt hadden op een jonkie dat verder niets had misdaan. De Wereld Draait Door, een programma dat er doorgaans erg leuk en interessant en tof uitziet, leek plots een slachtbank voor mensen die even buiten de hun vooropgelegde rol van gast vallen. De spontaniteit die er anders vanaf lijkt te spattten, bleek even niets meer dan vooraf strikt uitgeschreven regels. Erg sneu natuurlijk voor Raoul Heertje, die enkel een erg fijn programma maakte en verder vooral geen doorgewinterd mediamannetje wil zijn. (Over dit soort toneeltjes gebracht als interviews gaat zijn programma ook net.) Aren Jan Boekestijn (VVD) werd enkele maanden geleden ook al eens zo afgemaakt door ongeveer dezelfde club. Hij wilde op Mccain stemmen, en kon maar niet ophouden met zeuren over hoe slecht Obama het wel niet zou doen. Terecht, dus. Bij Heertje was het enkel omdat hij zich ergerde aan de nodeloze tussenkomsten van Van Nieuwkerke, wat niet meer dan begrijpelijk is.

Nou lijk ik een oude zeurkous door me hier meer dan een A4´tje mee bezig te houden. Ik vind het echter wel zinvol omdat Raoul Heertje werkelijk – en dat moet zomaar geloofd worden, hoor – een uitzonderlijk goeie presentator is. Het verschil tussen hem en pakweg Matthijs Van Nieuwkerke wordt zonneklaar bij een interview dat ze beiden afnamen van Ronald Sørensen, een populist van Leefbaar Rotterdam die een eigen omroep wil beginnen. Van Nieuwkerke, die wederom in de rug gesteund werd door Jan Mulder, raakte niet verder dan Sørensen te laten zeggen waar hij voor gekomen was. Mulder – die werkelijk eens een ander tijdverdrijf moet zoeken dan maar de hele dag gevat en bij de hand te lopen wezen om niets – riep er af en toe wel wat tussen, dat Sørensen klinkklare onzin verkondigde en zo, maar veel schoot dat niet op. Heertje daarentegen pakte hem met fluwelen handschoenen aan, ging mee in zijn redeneringen en liet hem ze ter plekke verder uitdiepen. Toen bleek dat de omroep van Sørensen enkel op rancune jegens de hele grachtengordel gestoeld zou zijn, maakte hij zich onwezenlijk belachelijk. Heertje kreeg hem zover achtereenvolgens over een tiental journalisten en politici te zeggen wat hem daar nou zo aan stoorde. Hij raakte niet verder dan altijd maar diezelfde holle klaagzang, wat hem niet verhinderde pas na de tiende ingezetene van de linkse kerk door te hebben dat hij compleet verkeerd bezig was en maar beter zo snel mogelijk ophield. Een kunde van de interviewer die tegenwoordig bijzonder zeldzaam is op zowel de Nederlandse als de Vlaamse omroepen. Mulder daarentegen is alomtegenwoordig, en daarmee stik vervelend.

Geschoten wild

2009-01-31T16:22:00.001+01:00

Boven de Moerdijk rolt iedereen nu al meer dan een week vechtend over straat over of Geert Wilders nou wel of niet vervolgd dient te worden. Per definitie een achterhoedegevecht is dat, want de aanleiding was een beslissing van het Amsterdamse gerechtshof om Wilders wel degelijk te vervolgen. Het is dus eigenlijk vooral uitkijken geblazen naar het proces dat hier ontegensprekelijk op moet volgen. Aanvoerders in de discussie die onverminderd verder raast zijn Joost Zwagerman, die zich geen betere publiciteit voor zijn nieuwste pamflet kon verbeelden, en Gerard Spong, die altijd in is voor eigen publiciteit. De eerste ziet in deze zaak een onheilspellend voorteken dat een hele rits soortgelijke processen aankondigt, de tweede wil Wilders indien nodig in de cel.

Als Vlaming zijn wij in deze materie allen natuurlijk ervaringsdeskundige. Jarenlang werd er hier gepalaverd over een eventueel proces tegen het racistische Vlaams Blok. Na die uitputtende bezigheidstherapie en het effectieve proces dat daarop uitdraaide, werd er aan de uitspraak geen enkel gevolg gegeven. Het Vlaams blok werd, geheel volgens de verwachtingen, veroordeeld voor racisme en discriminatie, veranderde van naam en de kous was af. Geen enkele politicus had zin om met de uitspraak van het hof in de hand de financiering voor die partij stop te zetten, laat staan hieruit filosofische gevolgtrekkingen te maken omtrent het publieke debat. Dit voorbeeld indachtig, kunnen sommige Nederlanders die van het aankomende proces verwachten nieuwe bakens wat betreft de vrije meningsuiting te zien worden uitgezet, wel inpakken. Veel uit te zetten valt daar ook al niet meer. Alles mag en kan, is het niet door Wilders himself dan wel door zijn achterban op een spuuglelijk internetforum. Zij gaan hun mond niet houden omdat De Grote Leider moet brommen, tenzij om te rellen. Het weerhoudt de intellectuelen er niet van om, na allen vanzelfsprekend te hebben aangegeven het hartsgrondig oneens te zijn met Wilders, erg zwaarwichtig te doen over deze zaak. Vorig jaar rond deze tijd hadden we het dan ook allemaal druk met de voorbesprekingen van Fitna, en het gat dat die teleurstellende prent sloeg moet toch door iets worden opgevuld. Meer dan een hopeloze poging om oprukkend populisme tegen te werken kan je het helaas niet noemen.

Filip Dewinter mocht vorige week in een iets te groot uitgevallen interview in Knack zelf de analyse maken. Hoewel hij en zijn partij de afgelopen decennia niets aantoonbaars hebben bereikt, wisten zij wel de onvrede in de Vlaamse samenleving niet enkel te recupereren maar ook te kanaliseren. (Ook het feit dat een groot deel van links de bekrompen oogkleppen van extreemrechts heeft overgenomen, beschouwt hij als een verwezenlijking) Zonder Dewinter en zijn kompanen, had de sfeer in Vlaanderen wel eens danig kunnen radicaliseren, met alle gevolgen van dien. Een moskee wordt hier tegenwoordig dan ook per definitie beschouwd als een aanfluiting van al onze Westerse normen en waarden, waar de meeste proteststemmers zelf overigens vaak niet erg hoog mee oplopen. En valt makkelijk te slopen, want deze krijgen in tegenstelling tot synagogen geen verdedigende betonblokken (G*d kan nou eenmaal niet alles regelen) voor de deur. Het Vlaams Belang groepeert de protestgevoelens en geeft ons de kans ze te plaatsen en er indien mogelijk rekening mee te houden, wat misschien wel in een maatschappij waar de burger steeds minder bij de politiek betrokken lijkt, een zinvolle functie kan geheten. Het gaat er dan niet om wat voor onzin we daarvoor moeten verdragen, het gaat er simpelweg om dat er niet naar de wapens wordt gegrepen. Filip Dewinter of Geert Wilders daarom vervolgen, kan dan ook enkel maar funeste gevolgen hebben. Daarmee spreek je niet enkel een banvloek uit over dat onverdraaglijk tuig, maar ook over hun achterban waar veel minder grip op te krijgen valt.

Hoe arrogant de top van het Vlaams Blok zich ook gedroeg na hun veroordeling (en nu ook Geert Wilders), we kunnen enkel maar blij zijn en hopen dat deze processen zo weinig mogelijk gevolg krijgen. Zolang Wilders vrijelijk de koran kan vergelijken met Mein Kampf (waarvan hij er minstens eentje niet gelezen heeft), voelen meutes Nederlanders zich toch nog vertegenwoordigd door een politicus, en hoeven ze hun rug niet naar het hele systeem te keren en zelf op zoek te gaan naar oplossingen. Wanneer Wilders echter gemuilkorfd wordt, dreigt de boel helemaal te ontsporen. Daarmee mag niet verzucht worden dat dit soort populisme een statisch gegeven is waar verder niets aan te doen valt. Patrick Janssens is er in geslaagd in 2006 een deel van de proteststemmers in zijn stad terug te winnen voor democratische partijen. Op het compromis dat hij hiervoor heeft moeten sluiten, valt bijzonder veel af te dingen, maar het blijft binnen de grenzen van ons rechtssysteem. Een hardere koers varen, kan de gewenste resultaten opleveren, maar daarvoor zullen velen hun idealen moeten opofferen. Het organiseren van een gesloten samenleving klinkt dan wel als gedonder in de oren van de linkse elite, boven alles is het op dit moment de wil van een substantieel deel van het volk. De oplossingen waarmee je die roep kan weghalen, liggen dan weer een pak minder voor de hand. Daarvoor moet er een gemakzuchtig conflictdenken waar media, politici en burgers momenteel aan verslaafd zijn van de baan. Wie dat voor elkaar kan krijgen, woont dezer dagen echter niet in Europa, waarmee de gure rechtse wind die nog steeds over dit continent woekert, niet gauw zal gaan liggen.

Politiek vanuit het hart

2009-01-30T23:57:00.002+01:00

Als iemand de aandrang niet kan weerstaan om over het sujet Bert Anciaux te beginnen, wordt daarbij haast enkel de voornaam van het onding gebezigd. Dat komt natuurlijk omdat eerder dan zijn hopeloos wervende projecten de potsierlijke scènes die hij speelde zijn bijgebleven. Geen enkel idee van Bert Anciaux heeft ooit het lolletje dat wij allemaal hebben met huilende mannen kunnen overstijgen. Zal Louis Tobback niet gauw gebeuren. Het toontje dat hij op zijn weblog aanslaat (Berts webstek – politiek vanuit het hart), alsof hij boven alles toch opkomt voor de debielen en halve zolen in onze samenleving, draagt hier uiteraard ook een aardig steentje toe bij.

Wanneer iedereen doordrongen is van het beeld al is Bert Anciaux een vrolijke volksjongen van heb ik jou daar en dies meer, wordt het moeilijk die perceptie nog maar te nuanceren. Bert Anciaux is anders een danig uitgekookte strateeg. Niemand deed het hem na zoveel stemmen te halen zonder enige noemenswaardige beleidsdaad. (Dat eeuwige gezeur over cultuurparticipatie komt dan ook al een hele tijd aan als ruis. Als het overigens al meer voorstelt dan populistisch gekraai, valt het alsnog bijzonder schraal uit, zoals het subsidiëren van het bespottelijke Publiekstoneel.) Yves Leterme lukte het een keertje, om daarna faliekant ten onder te gaan. Anciaux doet het al jaren zo. Ook al beleeft hij tegenwoordig niet meer de hoogdagen die hem in de jaren negentig groot maakte, zijn marktwaarde is nog ruim genoeg om een op de dool geraakt sp.a definitief van de wijs te brengen.

Meer dan vaststellen kan je daar eigenlijk niet mee doen. We leven in een democratie en het volk beslist en van je hela hola hopsasa. Prachtig allemaal. Hoe hij zich echter tegenwoordig gedraagt, hoort simpelweg niet. Als minister van cultuur moest je hem wel eens aanhoren tijdens sommige gelegenheden waar hij denkt te moeten verschijnen, maar daar valt makkelijk doorheen te nippen. Ook het beeld dat hij krampachtig van zichzelf probeert op te hangen kan zwaar op een maag liggen (vooral omdat het werkt) maar het kan evengoed als folklore dienen die je nu eenmaal bij tijd en wijlen nodig hebt om je tegen af te kunnen zetten. Nu ligt dat even anders. Anciaux zet een hele partij (progressief paradox project puinhoop pandoerie) op stelten, maakt een vergelijking die werkelijk nergens op slaat en denkt zich dan in stilzwijgen te kunnen hullen. Hij mocht dan wel in Phara verschijnen – waar enkel het gezelligheidspraatje voor hem werd verlaten om met de glimlach die nare parallel te kunnen trekken – maar verder moeten we het allemaal met zijn webstek stellen.

Een pretentie die ik maar moeilijk kan vatten. Anciaux loopt een hele partij overhoop door zich in een interview een nog hoger oplopende grootheidswaanzin aan te meten dan we doordeweeks van hem gewend zijn, om vervolgens op te gaan in de schade die hij daarmee aanricht. Net als de afgelopen dagen moesten we toen in de kranten lezen dat hij niet wilde reageren. Enkel op die dekselse webstek valt er af en toe wat op te tekenen. Bevredigend zijn die opstelletjes alvast niet. Hoewel hij daar alle socialisten die niet gediend waren van zijn komst eerder een conservatieve reflex verweet, raakt hij daar doorgaans niet verder dan het ventileren van zijn eigen gezegende gedachten. Een populist die zich onttrekt aan zijn verantwoordingsplicht, heet dat algauw in sommige kringen. Gevaarlijk wordt het daar pas echt als die van rechtse signatuur is, maar fraai oogt het nou ook al niet. De sp.a haalde een man binnen die naast goed te zijn voor een paar duizend stemmen, enkel en alleen geïnteresseerd is in de verderzetting van zijn ministeriële carrière. Werkelijk gedachtegoed komt daar niet bij kijken, daarvoor heeft hij te druk met koken voor de Chiro.

(Dit gezegd zijnde moet Eric Van Rompuy, op zijn webstek, hem natuurlijk niet uitmaken voor zieligste politicus van heel Vlaanderen. Op die titel maakt Eric namelijk zelf te veel kans. De arme man denkt natuurlijk weer mee te mogen spelen nu zijn broer premier is.)

De gruwel voorbij

2009-01-25T10:57:00.001+01:00

Eigenlijk valt er niets te zeggen. In de week waarin de wereld een tweede adem leek te vinden, wordt België met verstomming geslagen. De pakken krantenpapier die aan de gruweldaden in Dendermonde worden gewijd, dienen geen ander doel dan de karamellenverzen die op begrafenissen wel eens worden afgeroepen over de noodlottige. Een grootschalig rouwproces. Daar kan niemand omheen. Een maatschappij die er niet in slaagt haar meest onschuldige telgen te beschermen, heeft even niets meer te bieden. Een heel volk blijft verweesd achter, op zoek naar steun en toeverlaat.

Op zoek naar daders ook. Wie daar niet aan toe kan komen, blijft steken in een onoplosbaar vacuüm. Dat is in deze geen sinecure. De vermoedelijke dader is geen allochtoon, was niet bekend bij de politie en heeft geen psychiatrisch verleden. Valt maar weinig op af te dingen. Doordeweeks, daar geeft niemand makkelijk op af. De buren wisten te vertellen dat hij nauwelijks of geen contact met hen maakte. Dat kan ook aan de buren liggen. Een zonderling, ook dat klinkt best aannemelijk.

Op die manier blijft iedereen met dezelfde vragen zitten. Een reden en een oorzaak willen we. Anders kan er van enige verwerking maar weinig sprake zijn. Vooralsnog wordt het allemaal weggelachen door de dader, deelt men ons mee. Laat staan dat hij aan antwoorden toekomt. Een teken dat de duivel in hem huist, misschien. Het is een begin van het einde. Het vraagstuk waarom wij allen op zoek zijn naar causale verbanden, wordt helaas door niemand opgelost. Vanzelfsprekend is het zeker, maar daarom nog niet toereikend. Op zoek gaan naar een logica in een maatschappij waarin diezelfde logica al een hele poos geleden aan de deur werd gezet, schijnt krampachtig. De verbanden tussen individuele behoeften en de organisatie van onze samenleving zijn amper nog merkbaar. Het geheel raast verder, zonder door te hebben dat kleinere delen noodgedwongen moeten afhaken. Zij trokken aan de noodrem die eerder al in onbruik bleek te zijn geraakt, vonden geen gehoor en splitsen geruisloos af. Zij kunnen geen horizon meer ontwaren naar waar gestreefd kan worden, en moeten zich wijden aan een eigen logica om zichzelf staande te houden in deze orkaan. In een storm die nooit lijkt over te zullen waaien, verliest de rede haar recht op bestaan.

Op internetfora – eveneens een pijnstiller – wordt er openlijk gepleit voor inhumane straffen. Ook daar valt in te vluchten. Hoe beproefd dat recept ook is, soelaas biedt het zelden. Voor iemand die de tragedie van achter zijn teevee zag, lucht het op. Mensen heeft andermans dood daarentegen nog nooit teruggebracht. De vleesgeworden onschuld al helemaal niet. Iemand die de gekende wereld voor alle onheil al had verlaten, valt niet meer te straffen. Zijn leven gold als zodanig, waarnaar hij meende te moeten handelen. In deze is het uiteraard curieus te noemen dat de dader er alles aan deed zijn dodentocht levend en wel af te handelen. Dit doet zelfs Jef Vermassen even verstillen, dus daar blijf ik maar vanaf.

Niet ter besluit maar als nodeloos ogende aanvulling enkele bemerkingen bij de afhandeling van deze gruweldaad. Kim D. wordt de vermoedelijke dader genoemd. * Dat is mooi. Eindelijk lijkt men hier door te hebben dat er met persoonlijke gegevens voorzichtig moet worden omgesprongen. In Nederland is men zich daar al veel langer van bewust, maar hier leek de deontologie tot voor kort onderhevig aan de gemakzucht waarmee tegenwoordig digitaal met dit soort precaire informatie wordt gesjacherd. Waarom het huis van Kim D. in beeld moest, is dan weer een raadsel. De heisa rond Joran Van Der Sloot leek mij daarvoor nog te vers in het geheugen te liggen. Toen zijn mogelijk adres bekend raakte, liep het stormloop. Het ramptoerisme kreeg een nieuwe actievere dimensie. Daar blijf je maar beter van weg. Ook De Morgen die Onmenselijk kopt, begeeft zich op glad ijs. Misschien ligt het aan mij, maar dan kan ik enkel aan die armzalige jongen denken. Onmenselijk, hoe zo? Hij is niet minder menselijk dan wij, hij had enkel een ander en vertekend beeld van de realiteit. En daar heeft niemand nog vat op, ook hij niet. Het Nieuwsblad had het over Erger bestaat niet. Dat doet helaas pijnlijk hard aan Palestijnen, Congolezen en Afghanen denken. Zij staan even stil.

Nu rest er enkel een leegte die nooit lijkt te zullen worden opgevuld. Troost bestaat niet, enkel de tijd kan redding brengen.

* IJdele hoop, zijn achternaam is ondertussen de onderwereld in gestuurd.

Eindelijk

2009-01-22T17:05:00.001+01:00

Ik ben net geboren voor de val van de Berlijnse muur op 9 november 1989. Hoewel ik toen ongetwijfeld andere dingen aan mijn hoofd had, was ook ik dus in theorie getuige van deze historische gebeurtenis. Eindelijk kregen miljoenen mensen de vrijheid waar ze decennia lang naar hadden gesmacht. Daarna ging het allemaal een beetje bergaf. In de nu ietwat bevreemdend aandoende jaren negentig, werd nog wel eens een staat ingelijfd bij de Vrije wereld, maar in de praktijk stelde dat vaak erg weinig voor. Het was al oorlog en conflict wat de klok sloeg. De tweespalt die momenteel in België heerst mag een wonder geheten in vergelijking met de manier waarop andere strijdpunten werden beslecht. Werd het bloedvergieten niet opgelegd door economische wetten, dan vond de mens wel een andere stok om diezelfde mens mee te slaan. Religie, afkomst, seksualiteit,.. altijd was er wel wat om de wapens voor op te nemen. Vandaar mijn pessimistisch mensbeeld, begrijpt u? Gisteren voelde daarentegen alsof ik voor de eerste keer trots kon zijn om in deze periode te mogen leven. Echt waar.

Barack Obama werd gisteren ingezegend als vierenveertigste president van de Verenigde Staten. Het is sowieso een pak rustiger slapen met de weet dat de democraten het Witte Huis weer bestieren, maar deze president is meer dan dat. De eerste Afro-Amerikaanse president. Een president die kan spreken, begeesteren, verenigingen en hoop brengen. Een man die mensen kan doen geloven in een wereld die na acht rampjaren onder Bush helemaal verwoest leek. Een president die er uit ziet om op te vreten bovendien. En daar heeft Europa nou eens helemaal niets mee te maken. Op de Europeanen na die het uit pure armoe nodig vonden voor het feest der Amerikaanse democratie de Atlantische oceaan over te steken na, waren wij geheel en al afwezig. Het verlichte continent. Het enige wat wij daar tegenover te stellen hebben is misschien president Sarkozy, een man die enkel gedreven wordt door grootheidswaanzin en een vertekend beeld van de sociale realiteit. Het is dat we hem enkel zien opdraven op internationale bijeenkomsten waar hij wel eens voor Europese samenwerking wil pleiten. Als dat zijn persoonlijke invloed en macht kan dienen tenminste. Verder reikt de visie van Europa nog amper.

Het cynisme en scepticisme is hier dan ook niet van de poes. Niet enkel omdat we jaloers zijn, maar ook gewoon omdat we onszelf veel beter vinden. Europa nam zichzelf ooit voor geen lessen te nemen van andere landen wat vrijheid en gelijkheid betreft, en daar zullen we ons aan houden. Ook al bezorgde Barack Obama nu al miljoenen (Afro-Amerikaanse) mensen het mooiste moment uit hun leven, vinden wij dat hij zich toch nog moet bewijzen. In de eerste plaats gaat het over buitenlandse conflicten waarbij Europa er nooit is in geslaagd een vuist voor vrede te maken. Die moet hij nu maar oplossen, terwijl verlicht Europa toekijkt van op de sofa. Monkelend en grinnikend als hij een keertje van een kale reis thuis moet komen. Dat had verlicht Europa namelijk voorspeld. Toen Obama verkozen werd als president, werd hier de kanttekening gemaakt dat het hem niet was gelukt met enkel blanke stemmen. Toch nog een mislukking. Wij bleken de stem van niet-blanken alsnog minder te achten dan die van degenen die er hetzelfde uitzien als ons. Ook nu nog toont Europa zich de gemankeerde blanke man, die ver achter op loopt als het over gelijke rechten gaat. Dat heeft ons cynisch gemaakt, en daar zijn we dan maar tros op geworden.

Bas Van Der Vlies (SGP, geef ik toe) sprak over een hype toen hij naar zijn Obama-gevoel werd gevraagd. Daar wilde hij niet aan mee doen. Het voorbeeld oogt misschien van de wereld af, maar zijn reactie is tekenend voor bijvoorbeeld de hele persmeute die het voorrecht gegeven was deze historische gebeurtenis te mogen verslaan. Allemaal vonden ze het gisteren nodig te wijzen op de gigantische problemen waar de net aangetreden president voor staat. Niet zelden werd ook geïnsinueerd dat hem dat niet zou lukken. Het journaille is al een tijdje haar geloof in politiek kwijt, en ook al moesten ze zich daarvoor gisteren in enkele scherpe bochten wringen om dat plaatje verkocht te krijgen, ze slaagden er aardig in. Mijn geloof in politiek is sowieso onvoorwaardelijk - al is het maar omdat er niets anders voor handen is - maar voor Barack Obama doe ik er graag nog een schepje bovenop. En dat is niet enkel omdat ik smelt als ik hem nog maar zie glimlachen. Enkele uren na zijn aanstelling als president, nam Obama een eerste stap in het sluiten van Guantanamo Bay. Hij beval meteen het stopzetten van alle lopende procedures rond gevangenen aldaar. Een logische eerste beslissing, hoewel deze volgens velen nog lang op zich zou laten wachten. Zij zijn eraan voor de moeite. Voor deze president zijn eerste stappen op het gladde ijs zette, gaf hij echter ook al in zijn inauguratierede aan dat de verandering niet van de poes zou zijn. Ik haal er enkele punten uit.

Ondanks de religieuze poespas die nog steeds onnodig aan deze plechtigheid kleeft, mocht het gisteren ook een iets of wat heugelijke dag heten voor atheïstisch Amerika. Zij werden niet overgeslagen maar mochten het rijtje levensbeschouwelijke velden dat Obama opsomde afsluiten. Uit Europees perspectief (wat ik overigens nog steeds met trots onderschrijf) behoeft dit geen opzienbaring, maar in een Amerika waar het religieuze fundamentalisme na acht jaar Bush weliger tiert dan ooit tevoren, is dit groots. In deze context beloofde hij ook de wetenschap weer de plaats te geven die ze verdient. De beperkingen die zijn voorganger op stamcelonderzoek legde, zegde hij al min of meer op. Ook dit lijkt klein in vergelijking tot de economische crisis die hij te beheersen heeft, maar ze zijn niet minder fundamenteel voor een samenleving die de meest vrije van de hele wereld pretendeert te zijn.

Die wetenschap wil hij eveneens vrij spel geven in het ontwikkelen van technologieën die op een duurzame manier de economie mee kunnen doen heropleven. Meer dan ooit wil deze president gebruik maken van natuurlijke energiebronnen als zon en wind. De vorige, waarvan de relatie met de natuur niet verder reikte dan het voor de lol omhakken van bomen, kreeg die woorden amper zonder kokhalzen uitgesproken. Ik geef toe dat Obama door de huidige toestand haast gedwongen wordt zijn heil te zoeken in deze mogelijke oplossingen, maar ook hier zet hij op zijn eerste officiële werkdag een grote stap voorwaarts. In de economische context viel mij echter een zinnetje nog meer op dan alle anderen, hoewel ik het merkwaardig genoeg niet hoorde terug komen in de duizenden analyses die evenveel professionele en amateuristische analisten gisteren maakten. “De vraag die we ons vandaag stellen, is niet of de overheid te groot of te klein is, maar of ze werkt, of ze gezinnen helpt om een baan te vinden met een goed salaris, zorg die ze kunnen betalen, een waardig pensioen” (Hoewel deze vertaling uit De Morgen nogal ongelukkig aan doet, blijf ik er maar vanaf.) Barack Obama schort hiermee het onvoorwaardelijke neoliberale denken op dat de voorbije decennia door de westerse wereld werd aangehangen definitief. Ook hier kreeg hij een zetje van de realiteit, maar deze toegeving aan de gereguleerde samenleving is niet minder dan historisch te noemen. Niet enkel moet een overheid degelijk functioneren voor de nieuwe president, hij wil ook dat ze een degelijk pensioen kan garanderen voor ieder burger. Al het gezeur over een Obama die naar Europese normen toch wel erg rechts en conservatief zou zijn ten spijt. Hij haalt elke liberaal (en sociaaldemocraat, maar dat is hetzelfde) in op links. Zelfs dat kan hij. (Over liberalen gesproken. De vraag of Fientje Moerman überhaupt nog een teeveestudio in durft, zou best op zijn plaats zijn nadat zij staatsgeleden wist door te sluizen naar haar partner. Helaas ging ook deze kwestie haar petje te boven. Al enkele keren mocht ze bij de VRT komen uit leggen waarom ze zo´n grote fan is van Obama. Telkens somt ze dan redenen op waar zij telkenmale weer verstek voor moet laten. De schaamte ver voorbij is dat. Het geloof in de Belgische politiek is naverwant.)

Ook zijn hand naar de moslimwereld kwam meer dan geroepen. In deze is hij helaas niet de enige actor, en het valt dus maar af te wachten hoe groot de goodwill bij anderen is. Een gezant voor het Midden-Oosten die er de komende dagen al zou moeten aankomen, is alleszins een hoopvol teken dat hij ook deze kwesties serieus neemt. Het zou dan ook niet meer dan begrijpelijk zijn dat deze president eerst in zijn eigen land orde op zaken wil stellen, maar ook voor het buitenland wil hij dus tijd maken. Wat Israël betreft kan dat erg makkelijk gaan. De onvoorwaardelijke steun opzeggen die Amerika uitschrijft aan die schurkenstaat, zou ons al een heel eind op weg helpen. Dan pas kan er sprake zijn van een duurzame oplossing tussen Palestina en Israël. Daarnaast zou het mooi zijn als Obama een einde kan stellen aan het conflictdenken dat menig Westerling hanteert als het over moslims en anderen gaat. Deze schandalige opstelling zou ons in een wereld waarin niet enkel wij maar ook steeds meer andere machtsblokken de dis uitmaken, wel eens duur kunnen komen te staan. De tijd is voorbij dat de Verenigde Staten, met Europa meestal in haar zog, al dan niet hypocriete beginselen kon afkondigen over de hele wereld. Daarvoor heeft Bush niet enkel te veel stuk gemaakt, maar zijn de economische relaties ook te erg veranderd. Hoewel Obama eveneens aangekondigde bereid te zijn om nogmaals te leiden, valt het dus maar te hopen dat hij beseft het hier enkel en alleen over een dialoog te hebben. Wel gaf hij alvast een krachtdadig en positief teken door te stellen zijn idealen niet langer in de schaal te willen werpen voor een scrupuleuze strijd voor vrijheid. Ik weet niet of Bush zijn idealen nog kan opdreunen, maar ook dit betekent een gigantische breuk met het verleden.

Als laatste wil ik Barack Obama bijtreden in een pleit dat hij met zowat elke Europese intellectueel verliest. Zijn plan om alle troepen weg te trekken uit Irak, wordt hier op feestgedruis onthaalt. Terecht. Wij hebben daar niets meer te zoeken, voor zover we dat ooit al wel hadden. Zijn voornemen om deze vrijgekomen militairen te gebruiken om door te pakken in Afghanistan, is dan weer omstreden. De oorlog daar heet zinloos, net als alle anderen. Ik ben daarentegen bereid te geloven dat deze president in staat is door een weloverwogen optreden in dat land de Taliban voor eens en voor altijd uit te schakelen. Dat is mogelijk. Niet de hele samenleving is ziek, maar enkel een groep die in theorie te isoleren en uit te schakelen valt. Deze terreurgroep valt op geen enkele manier te vergelijken met Hamas, een organisatie waar geen enkele militaire opstelling voor geschikt is. Een ideologie die niet gedragen wordt door een hele bevolking is wat anders om een gewelddadige strijd op te baseren dan een ongenoegen dat voor iedereen merkbaar is. Moeilijk wordt het wel. Een huzarenstukje zou dat zijn, maar indien het lukt net als zijn aantreden historisch. Het alternatief, om Afghanistan op te geven en over te leveren aan deze fundamentalisten, zou sowieso inhumaan zijn. Dit land verdient een tweede kans, en ik denk dat Barack Obama haar die kan geven.

Ach wat, ik al enkele dagen alleen maar kinderlijk euforisch. Een bevolkingsgroep die nog steeds systematisch tekort wordt gedaan in een hele maatschappij zo zien opveren, doet wat met een mens. Ook al doen we hen daarmee enkel laattijdig het recht dat ze al eeuwen verdienen, dit moment kan enkel als onbeschrijfelijk omschreven. 20 januari 2009 was een fantastische dag (ondanks mijn mager examen politieke wetenschappen) waarop eindelijk weer eens alles mogelijk leek wat ons zo vele jaren is onthouden. De hele familie Obama doet de zon weer opdoemen op plekken waar het acht jaar donker en mistig is geweest. Een land dat tot voor kort gebukt ging onder de tirannie van neoliberaal en –conservatief tuig, krijgt nu de kans weer te ontwaken. En ja, dat kunnen ze.

Het rode gevaar

2009-01-18T00:21:00.003+01:00

Nadat Bert Anciaux vijf dagen geleden op eigen houtje een naamswijziging aankondigde van de partij waarvan hij zowat gelijklopend lid was geworden, lijkt het gevaar geweken. Althans, daar probeert Caroline Gennez en haar hofhouding (het is maar hoe je het bekijkt) de hele wereld momenteel van te overtuigen. Het partijbureau nam vandaag het voorstel dat vrijdag werd uitgewerkt door de top klakkeloos over. Met de statuten wordt niet gesjacherd, enkel de baseline (ondertitel, geloof ik) verandert. Voordien was die sociaal progressief alternatief, wat nu dus overgaat in de geniale woordcombinatie socialisten en progressieven anders. Ook al wordt het congres hier door handig ontweken, de basis kan zich misschien verheugen over de terugkomst van de term socialisten op het briefpapier van de partij.

Misselijkmakend was het te zien hoe een kleine groep mensen aan het hoofd van een partij de laatste dagen dacht te kunnen omgaan met haar achterban. Freya van Den Bossche spande in deze de kroon. Bij De Keien van de Wetstraat hadden ze bedacht haar weer eens uit de vergeetput op te diepen, en het kon hen dus maar meezitten dat zij net in het oog van de storm was gezeten. Na (zoals afgesproken) te hebben toegegeven dat er communicatiefouten werden begaan door Anciaux en de voorzitster, nam Van Den Bossche de sloophamer ter hand. Zonder het flauwste benul van de emotionele waarde die een aanzienlijk deel van haar leden aan het woord socialisme hechten en waar deze hele crisette (dankjewelvanharte, Jan Becaus) om draaide, verwees zij het hele concept naar de prullenbak. De Internationale, de eerste mei en daarmee het gehele socialisme: Het was voor Freya niet meer dan gezelligheid. Hooguit een verleden. Mevrouw Van Den Bossche was sociaaldemocrate. Hoewel ze de hele uitzending vol was van acht blaadjes die ze eigenhandig bij elkaar had gepend over hoe de komst van Anciaux perfect past in de geschiedenis van haar partij, gaf ze blijk niet het minste besef te hebben van de werkelijke waarde die deze term nog steeds heeft bij de basis. Wel bijzonder mooi, stijlvol gekleed en natuurlijk ook de dochter van.

Caroline Gennez – die het zonder die drie trivialiteiten moet stellen – deed er in een opgerakeld beeldfragment ongehinderd nog een schep bovenop. In Ter zake hadden ze een quote van haar opgerakeld in tijden van voorzittersverkiezingen. Daar parkeerde ze de inbreng van Eric De Bruyn (en, wat naderhand bleek, ook van dertig procent van de leden) als zijnde communistisch. Niet enkel stoort me daaraan de kortzichtigheid van het eigen gelijk, maar ook de walging die ze bij het uitspreken van dat woord rond haar mondhoeken stileerde. Ik hoef al lang geen geloof in de proletarische revolutie meer bij Gennez, maar enig respect voor dit gedachtegoed zou wel gepast zijn. De bekrompenheid dat het communisme bij velen uitstraalt was uiteraard bedoeld om fel af te steken bij het project van Gennez. Ik weet niet of het aan ligt, maar het woord project kan ik hoogstens denken aan de verruiming van een huis met een extra veranda. Een mens zou de jongens en meisjes die tegenwoordig de dis uitmaken bij de sp.a haast van kwaadwillig opzet gaan verdenken, alsof ze er genoegen in scheppen een hele ideologie in een mum van tijd uit te hollen. (Nou ben ik vast wel helemaal tuig.)

Vandaag verscheen een peiling in Het Laatste Nieuws (sorry, hoor) waarin de sp.a een schamele dertien procent wordt voorgeschreven. Ook al werden deze resultaten geboekt toen er nog geen sprake was van een naamsverandering of wat dan ook, de onkunde die hieraan vooraf ging en hoogst waarschijnlijk ook nog op zal volgen, doet de sp.a haar eigen graf vrolijk verder uitdiepen. Wel deze week werden er geruchten verspreid over een leegloop bij het ledenbestand van de partij. De komst van het onbetrouwbare sujet dat Bert Anciaux heet en zijn gevolg, zou voor velen de laatste druppel zijn geweest. Wie overigens enkel maar twijfelde over de meerwaarde die deze figuren de partij te bieden hebben, werd de laatste dagen helemaal over de streep getrokken door de arrogantie van Anciaux. Niet enkel was hij eerst te laf om zichzelf te verdedigen voor het journaille en de leden van zijn nieuwe partij, ook vond de verruimer het nodig iedereen die niet staat te juichen om zijn komst uit te maken voor conservatief op zijn weblog. Ondertussen kondigt het Vlaams Belang haar verkiezingscampagne aan, waarmee ze willen focussen op de harde kern van kiezers. (Speciaal daarvoor werd de bokshandschoen terug uit de kast gehaald, waarmee Filip Dewinter ongetwijfeld plant eindelijk en definitief het kiesdistrict Brussel-Halle-Vilvoorde te splitsen.) Het gaat dan niet om het potentieel dat ze de laatste jaren wisten af te snoepen bij de liberalen en christendemocraten (die zijn ze kwijt aan Dedecker) maar om de stemmen die ze bij hun doorbraak wisten weg te kapen bij de socialisten. De poldernazi´s mogen tegenwoordig dan wel danig op de dool zijn, daar hebben ze toch maar weer mooi een eventuele stemmenwinst geroken. De idee dat die broodnodig zal zijn om de partij nog enigszins op peil te houden, biedt helaas onvoldoende troost.

Gisteren mocht Guy Verhofstadt trouwens aanschuiven bij Pauw&Witteman. Hij had niet enkel acht vellen geschreven, maar een heus boekje. Over de toekomst van zijn Europa, en de hele wereld. Het was plezierig een Vlaams politicus nog eens zo bevlogen te horen praten (zowel over zijn idealen als over Italiaanse wijn), hoewel het er steeds meer op gaat lijken dat hij nooit terug keert naar de nationale politiek. We zullen het met de overschot moeten doen.

Rode kaart

2009-01-16T09:41:00.003+01:00

Louis Tobback liet zich donderdag in Ter zake op een manier zien zoals we hem nooit eerder zagen. Telkens als hij zich voordien kwaad maakte, was het met veel plezier en bravoure. Als hij mocht spreken over zijn voorspelling al zou paars bont en blauw eindigen, zag je zijn pretoogjes steeds weer oplichten. Daar was vanavond niets van aan. Tobback was kwaad. Hij kon zijn woede maar moeilijk verbergen toen hij voor de eerste keer zijn loyauteit tegenover zijn voorzitster op losse schroeven zette. De naamsverandering die zij dezer dagen probeert door te drukken, deed hem gewag maken van een eventueel vertrek. Als Louis Tobback zeer heeft, steekt er wat.

Bert Anciaux (een wildvreemde, noemde Tobback hem) wist met zijn komst naar de sp.a het hele hok op te poken. Aangezien hij zich geen socialist voelt, wilde hij de naam veranderd zien vooraleer er van volwaardig lidmaatschap sprake kon zijn. De gretigheid waarmee Gennez op deze vraag is ingegaan, zegt veel over de bloedarmoede die heerst bij de vooralsnog socialistische partij. sp.a, socialistische partij anders, werd speciaal voor Anciaux en afgeleiden omgedoopt tot socialisten en progressieven anders. Veel graten zag de voorzitster daar niet in aangezien de ondertitel – sociaal progressief alternatief – al enige tijd enkel vermeld staat. De top had de illusie een socialistische partij te zijn al een hele tijd opgegeven, en moest ongetwijfeld verbaasd vaststellen dat deze term bij de leden nog wel leefde. Het leek de voorzitster voldoende deze wijziging op het partijbestuur te ratificeren in plaats van er een heus congres voor bij elkaar te roepen. Sinds haar nederlaag bij de voorzittersverkiezingen voelt zij dan ook een reële angst voor haar basis. Overigens was die ledenraadpleging ook formeel niet nodig, aangezien er aan de lettercombinatie niet wordt geraakt. Of hoe letters bij de sociaaldemocraten meer betekenen dan woorden.

De komst van Anciaux liep sowieso al niet erg gesmeerd. Leek de sp.a eindelijk weer een minimum aan duidelijkheid te kunnen voorleggen door haar malle kartelpartner af te stoten, halen ze het boegbeeld ervan aan in eigen rangen. Hoewel hij zichzelf geen socialist vond. Hoewel hij (volgens Mia De Vits) smalend deed over vakbond en mutualiteit. Ook freddy Willockx kan hem luchten nog zien. Het heeft hem eveneens nooit de zin doen beseffen van een eigen gedachtegoed te ontwikkelen, Anciaux had nou eenmaal zijn handen vol met de ministerspost waarmee hij door de jaren heen is vergroeid. Progressieve frontvorming, heet dat bij Gennez. Platvloers opportunisme is een meer precieze omschrijving.

In naam van die heilige koe heeft Gennez (en haar drie voorgangers – Janssens, Stevaert Vandelanotte) de hele sp.a uitgehold tot de club loftsocialisten die het vandaag is. Een vage bedoening die er vooral erg goed moet uitzien. In de vrije tijd wordt er af en toe nog eens over gelijke kansen gewauweld. Het lot van de meeste sociaaldemocratische partijen in Europa. Op zich is daar niets mis mee. Het mantra mag dan wel frontvorming zijn, de sp.a is simpelweg geen socialistische partij meer, en dat moet iedereen onder ogen zien. Wat over blijft is een centrumlinkse partij waar heus nog wel wat mee te bezeilen valt, maar wie zijn socialistische idealen er denkt te kunnen botvieren is eraan voor de moeite. Even wennen is het wel. De zoektocht naar die nieuwe stand waarin de sp.a zich wil bevinden, gaat niet over rozen. Zeker nu de controle die Stevaert wist te behouden, volledig verdwenen is. Patrick Janssens kan bijvoorbeeld zonder enige weerstand van Gennez een hoofddoekenverbod doordrukken in zijn stad, hoewel het er alle schijn naar heeft dat de partij tegen is. Ook Frank Vandenbroucke volgt zo al een tijdje geheel zijn eigen koers. Pijnlijk schouwspel. Een nieuwe tijd is aangebroken, maar totnogtoe enkel zichtbaar in nietszeggende vaagheden en vlijmscherpe tegenstellingen.

Deze evolutie jaagt al decennialang kiezers van de socialisten naar het Vlaams Belang. Dewinter is niet vies om zijn handen vuil te maken, om niet te zeggen dat hij niets anders kan. Bij de sociaaldemocraten hokken ze liever samen met al even nietszeggende kunstenaarstypes. Een partij die ooit gevochten heeft voor de kansen van de stakkers in de samenleving, lijkt nu bang te zijn voor haar eigen achterban. Dankzij een doorgedreven marketingdenken dat met de intrede van Janssens komaf maakte met de oude socialisten, en bovendien tijdelijk bijzonder succesvol was, werd de verantwoording naar de leden toe ook minder prioritair. Zolang er overwinningen werden geboekt, was iedereen tevreden. Daar moest wel eens wat voor geslikt, maar niemand wilde de pret drukken. Nu de sp.a op een historische dieptepunt zit, wordt er naarstig naar schuldigen gezocht.

De voorzittersverkiezingen was hiervan om tweeërlei redenen een schrijnen voorbeeld. Eric De Bruyn haalde toen als kandidaat dertig procent van de stemmen, hoewel hij uit de gehele duisternis leek te zijn opgestaan. Het zegt wat over hoe een substantieel aantal leden desperaat op zoek is naar vernieuwing, en zich niet meer thuis voelt binnen de partij. Evenveel zegt het echter wat over de onkunde van de partijtop om daarmee om te gaan. Gennez weigerde elke debat met De Bruyn en mat zich daarmee dictatoriale trekjes aan. De prominenten weten niet meer hoe ze met hun basis dienen om te springen. Verbazingwekkend is dat bepaald niet. De nieuwe sp.a van Janssens en Stevaert kraait met de wind mee. Ideologisch werden de fundamenten al een hele tijd vervangen door marktonderzoek. De restanten van de ouwe strijd om werkelijke gelijkheid die in het ledenbestand te vinden zijn, kunnen enkel nodeloos amok maken. Zie daar Louis Tobback.

De nietszeggende woorden en termen die sp.a´ers daarom hanteren, kwestie van vooral geen potentiële kiezers voor de borst te stoten, zouden nog steeds het begin moeten zijn van die niets ontziende progressieve frontvorming. Geheel in de geest daarvan roept Walter Pauli de socialisten zo donderdag in zijn (enkel progressieve, al lang niet meer socialistische) krant op tot een meer open geest. Socialisten moeten beseffen dat er meer mensen ter linker zijde werkzaam zijn dan enkel socialisten. Geen enkel zinnig mens die dat ontkent. De vraag of deze zich bij een socialistische partij moeten aansluiten, is een ander paar mouwen. Pauli raakt in deze niet verder dan degenen die dat niet inzien als bekrompen weg te zetten, maar veel helpt hij daar de zaak niet mee vooruit. De sp.a moet zich daarvoor eerst afvragen wat voor partij ze nu eigenlijk wil zijn. Als ze inderdaad dat progressieve front willen vormen en daarmee een klare ideologische lijn aan de kant zet, moet Anciaux met open armen worden ontvangen. Als het op vaagheden aankomt, voelt die man zich een vis in het water. Willen zij echter een socialistische partij blijven, wat uitsluit dat je ook enkel progressieven huist, voor een ideologie moet er nou eenmaal worden gekozen, blijft hij beter weg. De top maakte deze keuze al langer geleden dan vandaag, de basis blijft verweesd achter.

Deze interne strijd hoeft daarom niet slechter uit te draaien voor de linkerzijde. De sp.a blijft de sp.a, waar die letters ook voor staan. Voor de ene is het een sociaal progressief alternatief, voor de andere een stadspartij, zoals Janssens de letters binnenkort denkt te kunnen gebruiken. (Hij krijgt het woord socialisme al een hele tijd niet meer over de lippen.) Ideologisch is dit zootje een lachertje, maar zoals de sp.a enkel jaren geleden bewees is dat geen doorslaggevend argument tegen een verkiezingsoverwinning. Sowieso zal deze partij steeds een potentieel aantal kiezers kunnen behouden, hoe graag mensen haar ook zouden zien verschrompelen tot onder de kiesdrempel. De partij bestaat uit sociaaldemocraten, en de socialisten verlaten het schip. In perfecte omstandigheden (Nederland, Duitsland en nu ook Frankrijk) ontstaat er zo een nieuwe socialistische partij die rode gedachten nog wel enige waarde toeschrijft. Ook deze partij heeft potentieel. In tegenstelling tot wat velen denken zou zij vooral bij het VB stemmen halen, en niet bij sp.a. Aan kiezers is iedereen die weg wilde al lang vertrokken, enkel bij de leden knaagt een emotionele band.

Helaas zit het venijn in de staart. Er moeten mensen bereid zijn deze beweging op gang te trekken. Even leken enkele in wezen communistische partijen daartoe in staat, maar als het hen al niet aan talent ontbrak dan wel aan media-aandacht. De enige optie lijkt zo een Eric De Bruyn te zijn die geheel op de wijze van Jean-Marie De Decker de partij met slaande deuren verlaat en een eigen initiatief neemt. Hij lijkt daartoe in staat, maar weigert manifest. De Bruyn wil zijn ideeën binnen zijn oorspronkelijke partij kwijt kunnen, en niet vluchten. Deze redenatie, die in se veel meer bekrompen is dan wat Pauli daar denkt te schetsen, omdat hem dat nu eenmaal nuchter bekeken niet gaat lukken, zou wel eens veel schadelijker kunnen zijn voor links dan de wartaal die Gennez de voorbije maanden uitslaat. De Bruyn staat daarvoor te ver van zijn huidige partij af. Hij is het niet enkel op sociaaleconomische thema´s oneens, maar wil ook op een andere punten (nultolerantie voor druggebruik, hoofddoekenverbod,…) een omslag. Denken dat je omdat je de voorzittersverkiezingen nipt verloor, een hele partij naar je hand kan zetten, geeft weinig kans op slagen. De Bruyn moet weg bij zijn partij die zijn partij al lang niet meer is, maar is te bang om zich op glad ijs te begeven. Daarmee brengt hij de sp.a niet enkel veel schade toe, maar laat zijn kiezerspotentieel dat er dankzij crisis en kapitalisme danig op achteruit gaat in de kou staan. Aangezien we van de poldernazi´s niet meteen iets constructiefs moeten verwachten, wordt er momenteel door niemand naar hen omgekeken. Of hoe Vlaanderen maar blijft wachten op de werkelijk socialistische partij waar het recht op heeft.

En zelfs al komt die er ooit, is het helaas voor Louis Tobback te laat. Hij zal de overstap nooit maken en is gedwongen zijn partij en idealen ten onder te zien gaan. Dat doet pijn, veel pijn.

Politieke cultuur

2009-01-10T23:19:00.000+01:00

De wurggreep waar de waanidee van een vrije markt de Westerse samenleving (en bij uitbreiding de hele wereld) nu al enkele decennia in houdt, lijkt aan kracht te moeten inboeten. Nu een eindeloze reeks van rampen door deze ideologie zelf georganiseerd vorig jaar uitmondde in een financiële crisis van heb ik jou daar, zagen vooraanstaande verdedigers van de vrije markt zich genoodzaakt toe te geven dat er fouten waren gemaakt. Het is maar hoe je het bekijkt, natuurlijk. Enkelingen blijven zich vast klampen aan hun verzopen gedachtegoed, maar zij lijken binnenkort te behoren tot de folklore.

Dat is dan wel allemaal even buiten de Vlaamse liberalen gerekend. De partij die al een hele tijd te kampen heeft met eveneens een eindeloze reeks rampen (waaronder enkele partijleden) wringt zich al geruime tijd in onthutsende bochten om het failliet van het onmenselijke liberalisme niet onder ogen te moeten zien. Dat ging hen niet al te bijster af, dit onderwerp valt nou eenmaal niet binnen één-twee-drie in een communautaire logica te proppen. Omdat liberalen altijd al slecht zijn geweest in eigen fouten toegeven, deed Jean-Jacques De Gucht er deze week nog een schepje bovenop. Een tax shelter voor de podiumkunsten, omdat de vrije markt ook daar moet zijn waar u ze wel helemaal niet verwacht.

Hij - ongetwijfeld de meest fotogenieke van degenen die het voorstel deden – mocht daarvoor een heus opiniestuk schrijven en op de koffie bij tante Lieven Vandenhaute. Het concept is nogal simpel. Bedrijven worden aangespoord om te investeren in cultuur, met als beloning een fiks belastingvoordeel. Wat hier voor film al een lange tijd gold, wil De Gucht junior nu dus uitbreiden naar de podiumkunsten. Aangeschreven wordt het (op de bevoegde sites) als een investering, waarvan het geld normalerwijze naar de fiscus (belastingvoordeel) zou gaan, nu geïnvesteerd wordt in een cultureel product met mogelijk financieel en niet-financieel rendement, wat niet het geval is met betaalde belastingen. Ik parafraseer, maar die afkeer van belastingen lag er al voor mij in besloten. De technische kant van de zaak interesseert me ook maar weinig. Het gaat hier tenslotte over cultuur. De impact van deze regeling op de Belgische filmindustrie kan ik – daar moeten we dan maar eerlijk in zijn – moeilijk inschatten. Het probleem zit´m dan ook in het uitgangspunt dat de kleine De Gucht hanteert. U raadt het nooit, hoor, maar hij vindt dat ook de podiumkunsten moeten worden uitgeleverd aan de vrije markt. Als dat tot een enkel belastingvoordeeltje leidt, strookt dit met de neurotische hang van liberalen naar belastingverlaging en meer niet. Als hij dat meent, moet hij dringend op retraite.

De argumenten die hij voor deze stelling aanhaalt, moeten we minstens eens per jaar aanhoren uit de mond van de afgevaardigde Vlaams Belanger van dienst, want na een jaartje zijn ze ook daar weer vergeten wie hun cultuurverantwoordelijke was. Jean-Jacques was tactvol genoeg (die vergelijking loop je maar beter mis) het woord elitair daarbij niet te gebruiken. Wel vond hij dat politieke commissies niet mochten beslissen over wat er gemaakt wordt aan podiumkunsten, maar dat pleit moest het publiek zelfstandig beslechten. Ach ja. Hij heeft een punt als hij zegt dat deze substantie niet in handen mag worden gegeven van politieke commissies, daar is iedereen het over eens behalve degenen die in die commissies zetelen. Na elke subsidieronde zeuren er talloze gezelschappen van podiumkunstenaars over het bloedbad dat is aangericht. Terecht, soms. Het voorstel dat De Gucht junior daar tegenover plaatst, om het publiek dan maar het laatste woord te laten hebben, is echter nog afschrikwekkender. Iedereen weet dat de grote toneelhuizen niet op zichzelf rendabel zijn en een overlevering aan de vrije markt nooit zouden overleven.

Die kleine weet dat natuurlijk ook verdomd goed. Met een vader die maar wat graag gesignaleerd wordt in en rond die cultuurhuizen, moet je er niet aan denken de boel te verpatsen aan de vrije markt. Ik geef toe: Mijn inleiding was overdreven. Wat daarbij eveneens oeverloos overdreven en populistisch is, is de praat die De Gucht junior uitslaat om een onbeduidend belastingsysteempje gesleten te krijgen bij de achterban. Cultuur verkoopt daar nu eenmaal enkel als je het gerelateerd krijgt aan de vrije markt. Zo scoort de Gucht bij zijn kiezerskorps en bij de jongens en meisjes die ook zeggen een hart vol te hebben van cultuur en boeken en dingen. Altijd mooi meegenomen. Guy Verhofstadt doet het zo al jaren, maar dan goed.

Vandenhaute vroeg hem ter besluit welk stuk hij binnenkort zou wezen kijken. Dat zou er pas in maart van komen, daarvoor stonden er enkel nieuwjaarsrecepties op de agenda. Van het laatste werk dat hij zag, kon hij zich enkel het productiehuis (de kvs – nou nou nou) herinneren. Maar minister van cultuur wilde hij zo een beetje dolgraag worden. Nee, dan de vader!

Een blok aan mijn been (2) – I´m still standing

2009-01-06T19:56:00.001+01:00

Nu de kerstvakantie voorbij is, lijkt het studeren pas echt van start te kunnen gaan. Eerst moest er een jaar afgemaakt worden, net als Yves Leterme, en een ander jaar op gang getrokken, net als de oorlog in de Gaza-strook, wat mij als goedgeïnformeerde burger een schijnbaar voltijdse bezigheid gaf. Ook opgelegde vrolijkheden kosten tijd en energie.

Dat is nu allemaal voorbij. Zoals de meesten ´s morgens naar het werk of school vertrekken, wordt er van mij verwacht een dagtaak te hebben aan het inventariseren en stockeren van kennis. Vreemd gevoel. Vooral omdat de te kennen leerstof gedicteerd wordt van bovenaf, en lectuur die mij best interessant lijkt, uitgesloten blijft van enige latere quotering. Om maar te zeggen dat de revolterende fase mij alles behalve ongemoeid laat. Sinds deze ochtend heb ik die echter achter me moeten laten. Nu enkel drie nachtjes slapen mij nog scheiden van mijn eerste examen op universitair niveau, voelt het plots allemaal aan alsof het menens is. Waar ik me tot voor kort nog wel eens een hele avond in een boek (teevee) kon verliezen, of de ochtend schaamteloos kon doorbrengen met enkel en alleen een weekendkrant en een kop koffie (dagteevee), klinkt dat nu allemaal als oeverloos tijdsverlies in de oren. Er moet aan een toekomst gewerkt worden, en snel.

Dat is natuurlijk niet de eerste keer. Als je niet oppast, ben je de hele tijd aan je toekomst aan het werken, en dat kan natuurlijk ook niet de bedoeling zijn. Vorige examenreeksen deden al wel ongeveer hetzelfde vermoeden. Bekende patronen grijpen zo om zich heen om de situatie onder controle te krijgen. Ik sta zo bijvoorbeeld haast elke ochtend op met I´m still standing van Elton John. Niet omdat ik dat een geweldig nummer vind (oh jawel), maar omdat ik het blijkbaar nodig heb om elke ochtend weer het geloof in eigen kunnen te herwinnen. Als die bebrilde nicht er in slaagt de boel een beetje aan kant te houden binnen zijn eindeloos gedramatiseerd leventje, moet dat deze bebrilde nicht toch ook wel lukken. De resterende uren waarin ik wakker dien te blijven, worden opgeluisterd door het ultieme beste van Prince, Mika en – wel heb je daar – Alcazar. Abba bleef vooralsnog buiten schot. Als ik die namen achter elkaar zie staan, voel ik me wel verplicht om MNM een dezer dagen op te zoeken. Niets is nog zeker in dit soort perioden. Alles doe ik eraan om niet te worden bloot gesteld aan melancholische, laat staan droefgeestige muziek, waarmee ik mezelf van m´n melk kan brengen. Daarmee ben ik als gevoelsmens in hart en nieren al snel een hele avond kwijt.

De malaise op andere domeinen is er niet minder om. Mijn literaire activiteiten beperken zich tot het zeulen met allerhande boeken van de ene naar de andere kamer. Ik stapel, bepotel en herschik ze als nooit tevoren om toch maar het idee te hebben met literatuur bezig te zijn. Af en toe slaag ik er nog in enkele paginaatjes te lezen zonder me daarna berispend te moeten aanspreken, op voorwaarde dat ik een duidelijke link met een lessenreeks kan formuleren. Erwin Mortier moet daarbij sneuvelen, Ludo Abicht blijft tot hier toe overeind.

Om van de beeldende kunsten nog maar te zwijgen!

Maar ik blijf dus overeind. In die drie weken die ik zowat helemaal in dezelfde joggingbroek doormaakte, heb ik me nog geen enkele keer met het noodlot vereenzelvigt. Dat kan volgens mij alleen maar te danken zijn aan de onvolprezen Iced Tea van de Aldi. We hebben het hier dan wel over de oorspronkelijke citroensmaak en niet over die afschuwelijk perzikvariant waarmee deze supermarktketen het succes van haar sterproduct hopeloos probeert te evenaren. Aangeleverd in bussen van anderhalve liter, en liefst koud maar niet ijskoud geserveerd zodat de doordrinkmogelijkheid die wordt geschapen door het gebrek aan bubbels overeind blijft. Zolang deze godendrank beschikbaar is, lopen mijn universitaire studies geen gevaar.

Vertrouwen

2009-01-04T18:03:00.001+01:00

Premier,

In het parlement kreeg u vrijdag al (niet geheel onverwacht) het vertrouwen van een meerderheid. De gehele oppositie stemde tegen, maar zo gaat dat al een tijdje, dat is niets persoonlijks. Iedereen mocht een nummertje opvoeren waarvan u de pointe zo kon zien aankomen. Ik neem echter nu pas de tijd om uw vraag te beantwoorden. Niet als vertragingsmanoeuvre – boven alles wens ik u een snelle, vlotte doorstart – maar omdat ik studerende ben. Hoewel het voor een premier dezer dagen best moeilijk zal zijn het hoofd koel te houden en niet weg te zakken in de bergen problemen, issues en vetes die op u afkomen, gaat het leven van alle dag nog steeds gewoon door. Zo begon ik dit jaar volgens gewijzigd plan een studie politieke wetenschappen, zonder noemenswaardige problemen. Deze keuze heeft maar weinig te maken met de politieke actualiteit. Het politieke spel heeft mij altijd gefascineerd, en het vertrouwen daarin heb ik alvast nooit opgezegd. Ik blijf er van overtuigd dat er dingen ten goede kunnen veranderen, ook binnen de Belgische context. Waarmee ik niet gezegd heb dat ik me er nog toe geroepen voel. Vrijdag begin ik met communicatiewetenschappen, waarvan ik de cursus al doorspeelde aan uw voorganger.

Als u om vertrouwen vraagt, is dat om de plannen die u al dan niet op voorhand maakte en de ministers die onder uw alziend oog voor de federale overheid zullen werken. Dat maakt de zaken er opmerkelijk genoeg makkelijker op. Ik zal u als persoon altijd fundamenteel blijven wantrouwen, en dat zal uw aardigheid om überhaupt premier te willen worden er niet op veranderen. Enkele weken geleden nog vond u het nodig te spreken over het huwelijk tussen man en vrouw als iets unieks en onevenaarbaars. Holebi´s konden dan wel gelijke rechten verkrijgen, het ultieme huwelijk moest volgens u voor hen uitgesloten blijven. Dan komen mijn nekharen eensgezind overeind. Ook uw vermeende kritiek door de jaren heen op het privéleven van uw partijgenoot Wilfried Martens, is volstrekt misplaatst. Mensen als u vormen een stugge hindernis naar de ideale samenleving waar velen al eeuwen aan werken, en dat mag u nooit vergeven worden. Als u unisono in de pers wordt bewierookt als mogelijk redder des vaderlands, is dat enkel en alleen omdat uw voorganger de totale chaos achterliet waarin iedereen die langer dan een week standhoudt kan gezien worden als een capabel man. Op andere momenten zou men u nooit het hoogste gezag in dit land toevertrouwen.

Daar gaat het nu allemaal niet om. De kans dat deze regering toekomt aan tussenkomsten bij ethische kwesties, is bijzonder gering. Dat werkt sussend. De enige zaak van dien aard waar uw ploeg zich de komende maanden normaal gezien zou over moeten buigen, is het asiel- en migratiebeleid. Meteen een eerste schijnbaar onoplosbaar probleem. Steeds in een tweede snelheid zwalpt deze problematiek al aan vanaf de eerste onderhandelingen na de verkiezingen van midden 2007. Kon deze niet worden weggemoffeld achter communautaire patstellingen, dan was het wel de financiële en economische crisis die dit probleem naar de achtergrond deden verdwijnen. Enkel vorige zomer haalde het even de aandacht, hoogstwaarschijnlijk omdat de tegenwoordige protagonisten van de wetstraat toen met vakantie waren. Het maakt de situatie er niet minder schrijnend op. Mensen moeten in grote onzekerheid een leven en een toekomst voor hun kinderen zien op te bouwen, hoewel de kans bestaat dat dat hen later uit handen zal worden gerukt wanneer zij alsnog het land worden uitgezet. Los van de tegengestelde standpunten in dit dossier, is iedereen het erover eens dat hier een oplossing, welke dan ook, zo snel als mogelijk vereist is. Binnen uw regering, die een doorslagje kan geheten van de vorige, is dat meteen het enige punt waar rond er een consensus bestaat. Iedereen beweert met wisselend aplomb dat er een einde moet komen aan deze noodsituatie. Daarna houdt het op.

Het is een eerste illustratie van in welke malaise uw regering zich begeeft. Zelfs deze materie wordt in een communautair frame gedrukt. Hoewel zij best gevoelig ligt bij alle partijen, zou het in normale omstandigheden mogelijk moeten zijn een compromis te bereiken. Echter omdat plots Joëlle Milquet tegenover Annemie Turtelboom komt te staan, wil niemand nog toegevingionen doen uit schrik om door te moeten gaan voor slechte Vlaming of Waal. Aan deze opdeling zal u eerst en vooral een einde moeten zien te maken vooraleer u toe kan komen aan echt beleid. De communautaire dialoog kan dan wel uit handen zijn gegeven aan de deelregeringen, de weerslag daarvan ondervindt de federale regering nog steeds. Een presentje van uw voorganger, wat alvast niet naar vertrouwen doet neigen.

De verdeeldheid binnen uw ploeg is daarmee nog lang niet beschreven. De vorige premier moest aftreden vanwege een beschuldiging van de voorzitter van het Hof van Cassatie, waar het laatste woord nog niet over gezegd is. De lijn die u in deze zal volgen wordt u hoogstwaarschijnlijk door partijhoofdkwartieren gedicteerd, maar ook deze lijkt de armslag van Herman Van Rompuy I (hoe voelt dat?) geen goed te zullen doen. Een gemankeerde onderzoekscommissie die te fel aan banden wordt gelegd, zal nooit de vieze bijsmaak die men meer dan ooit bij politiek proeft kunnen weghalen. Op het vertrouwen van de man in de straat hoeft u sowieso de komende jaren niet te rekenen. Daarvoor heerst het beeld te hardnekkig dat uw voorganger iets te fanatiek werd geofferd door partijgenoten en andere collega´s. Wat nu in de plaats komt is een B-ploeg, waar niemand ooit om heeft gevraagd. De verdeeldheid en verdachtmakingen die hierdoor welig tieren, zullen als een sluier over uw sociaaleconomisch beleid blijven hangen. Dat komt u misschien wel goed uit, want maakt dat de problemen in deze trant tenminste ergens op te steken vallen. De ware redenen van het uitblijven van krachtdadige beslissingen – een gigantische staatsschuld en internationale tendensen waartegen nou eenmaal niet zo gek veel valt te beginnen – verkopen alvast veel moeilijker aan een hopeloos opgejutte publieke opinie.

Ook de noodgedwongen opdeling binnen uw eigen partij zal bij dit alles geen beterschap brengen. De eigen partij is voor een premier steeds een gevaarlijke vriend, maar voor u is zelfs dat te hoog gegrepen. Hoewel christendemocraten zich in allerlei bochten wringen om toch maar eensgezind naar buiten te komen, is de interne tweespalt gigantisch. Een winnende ploeg werd opzij geschoven voor uitgerangeerde politici van de vorige eeuw. Dat is de perceptie waartegen u zal moeten vechten. Een legitimatie voor uw verblijf in de zestien hebt u daarbij amper. De schuld dat uw voorganger eruit moest, ligt bij liberalen en Walen, allerminst bij hemzelf. Een machtsbeluste CVP zwichtte voor deze en brengt het herwonnen krediet van de CD&V in het Vlaamse partijlandschap ongeziene schade toe. U zal moeten zoeken naar partijleden die de aankomende verkiezingsnederlaag toeschrijven aan een voorganger die zich al dan niet schuldig maakte aan een schending der machten. U zal plat op de buik zijn gaan liggen voor de vergane droom die België heet. De vraag is enkel of ook uw broer dit zal durven schrijven.

Andere regeringspartijen doen het niet veel beter. De Vlaamse liberalen kampen met een tekort aan politiek personeel nu zowat de meerderheid van de functionarissen al dan niet terecht een schandaal werd toebedeeld. Patrick Dewael moesten ze al opgeven, Karel De Gucht staat te popelen om weg te mogen naar Europa. Ook een totale terugkeer van Guy Verhofstadt lijkt meer en meer uitgesloten. Een verlies aan zeggenschap op allerlei domeinen doordat hun intellectuele inspiratiebron in het defensief kwam na het uitbreken van een crisis van het kapitaal, maakt eveneens zenuwachtig. Deze partij is bereid over lijken te gaan om in extremis een stemmenwinst te kunnen bewerkstelligen. Ook zij vertrouwen u en deze ploeg bovendien niet, wat u allerminst zal kunnen helpen bij consistent beleid. Elke daad die u wil stellen zal gewikt en gewogen worden, hoe cruciaal en broodnodig deze ook is.

Zeggen dat de partijen bezuiden de taalgrens op hun lauweren rusten nadat zij het communautaire opbod wisten stil te leggen, is dwalen. De strijd tussen PS en MR om de grootste formatie, woedt heviger dan ooit tevoren. Didier Reynders vervult hierin een prachtrol. Eigenlijk had ook hij niet meer in uw ploeg mogen zitten, net als Jo Vandeurzen en uw voorganger. Hij klampt zich echter vast aan zijn post op financiën op een manier die de christendemocraten het nakijken geeft. Die man is daar de komende decennia niet meer weg te branden, zeggen ze. Dat botst met de PS, die er alles aan zullen doen om hem waar dan ook weg te krijgen. Ik weet niet of u het beseft, maar deze twee partijen die zich als water en vuur ten opzichte van elkaar gedragen, zitten beiden in uw regering. Ook met hen moet u een compromis zien te sluiten vooraleer er sprake kan zijn van bestuur what so ever. De CDH die zonder veel ommezwaai partij kiest voor de PS, heeft eveneens een achterban gerust te stellen. Het ontbreek Milquet daarin de autoriteit die Di Rupo wel heeft om beslissingen door te drukken. Zij zal net als alle andere niet stilzwijgend toe zien naar hoe u in naam van het algemeen belang een land probeert te redden.

Als laatste hinderpaal wil ik het buitenlands beleid van deze regering aanraken. Ik baseer me daarbij op dat beleid gevoerd door de vorige regering en dezelfde mensen die deze posten nog steeds bezetten. Even dacht ik dat deze symbolische regeringswissel zou worden aangewend om komaf te maken met Pieter De Crem. Mocht u en zijn partij daarin geïnteresseerd zijn geweest, had dat perfect gekund door het aanroepen van een of ander gebroken evenwicht. Een gebrek aan AVW-mandatarissen, bijvoorbeeld, of een ondervertegenwoordiging van deze of genen provincie. Hij mag daarentegen verdergaan zijn afschuwwekkend beleid voort te zetten op defensie. Het blijft blijkbaar wachten op de eerste body bag vooraleer deze man ook door bronnen binnen uw regering zal worden bekritiseerd. Tot zolang mag hij zijn dolle gang blijven gaan, zolang hij maar bij tijd en wijlen in het buitenland vertoeft. Ik begrijp de afweging maar schat de consequenties hoger in. De intellectuele capaciteiten die u uit alle hoeken van de kamer worden toegeschreven, zouden voldoende moeten zijn om te beseffen dat de oorlog in Afghanistan een zinloze oorlog is. Ook Congo schreeuw zo om aandacht. De minimale prestaties die uw ministers van buitenlandse zaken en ontwikkelingssamenwerking daarbij kunnen neerleggen tot hier toe, verdienen niet meer dan schaamrood. Het wordt tijd dat België weer beseft hoe fundamenteel haar rol in deze regio is en hoe desastreus de gevolgen kunnen uitdraaien als wij de kop in het zand steken. Een splitsing van een kiesdistrict dat uitblijft, geeft hooguit aanleiding tot meer punaises en vlaggengewapper. Een uitblijvende oplossing in Oost-Congo, brengt dagelijks duizenden en duizenden mensen in levensgevaar. Hier ligt een kans voor u om in tegenstelling tot uw voorganger de juiste proporties terug te laten keren bij het regeringswerk.

Nee, Meneer Van Rompuy, ik kan u ondertussen geen enkel vertrouwen schenken. Hoe sterk ik ook op zoek ben naar een stabiliserende factor binnen politiek België en hoe erg ik ook mijn best doe om die in u te zien, het lukt me niet. Deze regering draagt een te zeer beladen erfenis mee van haar voorganger, waaronder niet normaal te functioneren valt. Vele bekwame politici hebben zich hier de laatste maanden op vast gebeten, en ook u acht ik hier niet toe in staat. Daarvoor komt u in de eerste plaats misschien wel uit de verkeerde partij. Breng eerst daar orde op zaken, en denk dan pas in termen van het algemene belang. Los daarvan siert het u dat u deze taak aanvaardt, ondanks de persoonlijke weerstand die u voelde. Die loyauteit levert u inderdaad credibiliteit op, maar niet voldoende om de boel te redden. Daarvoor zijn verregaande hervormingen nodig die uw partij niet bereid is nog maar te overwegen. En verkiezingen, hoe nefast de gevolgen daarvan ook kunnen zijn.

Relance

2009-01-03T00:27:00.002+01:00

Vaste prik op de eerste januari: Geert Hoste missen. Anderhalf uur moeten luisteren naar een stroom van flauwiteiten en andere rotzooi, is geen pretje. Het verpest je hele jaar, is een gedachte die maar moeilijk te onderdrukken valt bij het onverwacht geconfronteerd worden met een trailer. Die traditioneel eerste hindernis nam ik alvast met glans, in tegenstelling tot het nieuwjaarsconcert dat ik ondanks krek dezelfde argumenten elk jaar weer omarm. Dit jaar moesten we ons echter niet enkel door deze leute sleuren, maar viel er ook een openingsdebat voor de nieuwe regering uitgezeten. Een betere manier om een kater uit te soezen, bleek moeilijk te vinden.

Op enkele punten na verschilde het stuk niet erg veel van degenen die al werden opgevoerd rond Verhofstadt III en Leterme I. Verandering van spijs doet eten kan je niet eeuwig blijven uitdrukken. In die zin zat er meer drama verscholen in de scene waar Leterme zijn zestien in de Wetstraat voor het oog van een horde camera´s en fotografen moest doorgeven aan Herman Van Rompuy. Dat deed aanzienlijk veel pijn, en zo hoort het maar net. Het enige wat ons gegund werd tijdens de eerste officiële werkdag van de nieuwe premier was een Inge Vervotte die zich zo diep in haar loopgraven bleek te hebben ingegraven dat ze pas net voor de stemming binnen kwam gewaaid om de nieuwe regering dan toch maar het vertrouwen te geven. Hoewel ook Jo Vandeurzen, die er nog steeds bij zat als een geslagen hond, er best mocht wezen. Ook mijn gelukwensen voor het nieuwe jaar heb je, beste Jo. Le nouveau CD&V est disparu, en ook zo hoort het maar net.

Wat de hele tijd misschien wel het meeste in het oog sprong, was de meerderheid. Ze klappen, juichen en ovationeren voor elkaar alsof het een lieve lust is, hoewel iedereen weet dat ze elkaar niet kunnen luchten. Droevig schouwspel. (De PS leek echter vandaag al aan de oppositie te zijn begonnen, of dat zou aan de immer knerpende tolk moeten liggen.) Daarentegen weigerde overigens de christendemocratische fractie vorig jaar rond deze tijd de handen op elkaar te brengen voor Guy Verhofstadt. Los daarvan kwam het zieligste moment misschien wel van Bart Tommelein. Nadat hij nog maar enkele momenten geleden samen met zijn liberale (en dus christendemocratische) makkers had zitten ginnegappen met een Peter Vanvelthoven die zich had laten strikken voor een taalkundig foutje, weigerde hij de microfoon te openen na een persoonlijk aan hem gestelde vraag. Na even onwennig polshoogte te hebben genomen bij zijn collega Verherstraeten, kwam hij niet verder dan een vaagheid die inderdaad door de band enkel aan tsjeven zou worden toegeschreven. Dat ging over de bankencommissie, die nog als een rode draad door het hele debat zou blijven lopen.

Verder viel vooral op hoe snel een parlement weer in de plooi kan vallen. Waar twee weken geleden de pleuris leek te zijn uitgebroken, had iedereen zijn gepaste rol alweer opgenomen. De – Ja, hoe zullen we het noemen? – populistische oppositie voerden hun nummertje op zoals we ze het inderdaad al twee keer eerder hadden zien doen. Toen beter, overigens. Annemans noch Dedecker wisten een zinnetje te formuleren wat het onthouden waard was, wat mij op deze tweede nieuwjaarsdag bepaald niet hoopvol stemde. De – tja – andere oppositie bracht het er daarentegen beter vanaf. Hoewel zij het meestal laten bij suffe aan- en opmerkingen (wat bij de sp.a ligt aan een gebrek aan goed politiek personeel, bij Groen! aan de ideologie), maakten zij deze keer een goeie beurt. Ook dat stemt droef. Als de sp.a, die tegenwoordig toch steeds een gaatje probeert open te houden om alsnog de zittende regering bij te kunnen passen, noemenswaardige kritiek uit, hebben we een echt probleem.

Dat probleem heet de naderhand welbekende onderzoekscommissie. Een dermate onduidelijke term waar iedereen naar eigen goeddunken zijn gang mee kan gaan. Aangezien ik geen jurist ben, en er ook geen in loondienst heb rondlopen, kan ik enkel maar gissen naar waar de waarheid nou precies ligt. Wat alvast vast staat, is dat er eentje komt. Aangezien die zekerheid al langer in de lucht hing, leken mij de zaken geregeld. Toen Thyssen begon over dat het geen politiek tribunaal mocht worden, vroeg ik mij dan ook (oprecht) af wat het mens daar in godsnaam mee bedoelde. Wel, kijk. Je hebt onderzoekscommissies zonder experts, met experts en parlementsleden en enkel met experts. Die laatste optie, waar nu door de meerderheid voor wordt geopteerd, is er eentje waarbij parlementsleden van het recht worden onthouden om vragen te stellen aan de betrokkenen. Daar ga je dan, als parlementaire democratie. De studiedienst van Dedecker, die waarschijnlijk staat te springen om al het mogelijke boven te spitten, mag zo enkel conclusietjes trekken uit het voor hen opgestelde rapport. Hoewel Servais Verherstraeten (die zijn arrogante toontje overigens weer helemaal terug had) in het protest van de oppositie daaromtrent, een teken van angst zag, lijkt dit een omstandig geformuleerde schuldbekentenis. Echter bewijst de kraakverse parlementsvoorzitter dat Dedecker en zijn kornuiten haast armslag hebben. Hoewel velen zijn ontslag eisten, maakte Patrick Dewael deze week een numerieke promotie. Er zou dus niets te vrezen mogen vallen voor zulke commissie, zeker mocht er geen stront aan de knikker zijn. Het ook bij mij ingevallen fatalisme, beweert daarentegen al een tijdje samen met Mevrouw Thyssen wat anders.

Brieverij

2008-12-30T22:52:00.002+01:00

Hoewel al jaren het einde van de briefwisseling wordt voorspeld, doen de christendemocraten hun uiterste best om deze traditie nieuw leven in te blazen. Helaas schrijven ze niet zozeer naar elkaar als wel over elkaar.

De karavaan heeft echter wel meer nodig dan dat om stil te vallen. Met Herman Van Rompuy op kop trok hij zich weer op gang, vast besloten om door te gaan tot 2011. De roep van zowat het hele parlement om vervroegde verkiezingen enkele weken geleden, is helemaal vergeten. Veel zou dat dan ook niet hebben opgeleverd voor de zelfverklaarde democratische partijen, maar je gaat je wel afvragen hoe lang zij de realiteit kunnen ontlopen. Zij die een stembusgang eisen doen dat niet enkel met de hoop op spektakel in het achterhoofd, maar vooral omdat deze situatie op termijn uit de hand dreigt te lopen. Ik wil geen drukte maken maar in Griekenland zat het er laatst ook nog bovenhands op vanwege een uitblijvend beleid. Grote hervormingen dringen zich op, en daar lijkt ook deze ploeg niet meteen toe in staat. Los van het vertrouwen dat sommigen uit de ogen van nieuwe premier Herman Van Rompuy zien schitteren, zou deze regering wel eens op lossere schroeven staan dan de vorige.

Bewijze daarvan de brief die Inge Vervotte vandaag de wereld in zond. Hoewel de politieke implicaties niet mals zijn, was het aangenaam nog eens iets te horen van de vakminister. Ik dacht eerlijk gezegd dat ze in een serieuze winterdip zat, maar wie de kracht van woorden onderschrijft is nog lang niet moe gevochten. Na zich maanden aan alle media te hebben onttrokken, wegens een compleet gebrek aan welke beleidsdaad dan ook, kondigt ze nu aan geen deel meer te willen maken van deze regering. Niet omdat ze aan herbronning wil doen, niet omdat ze meer tijd vrij wil maken voor haar familie, maar wel omdat ze het – reteketet – onverantwoord vindt om nu aan een regering deel te nemen. Grote woorden van een kleine kwezel. De open-vld heeft dit gedaan, de magistratuur heeft dat gedaan en nu doet de CD&V ook nog eens iets gedaan dat haar tegen zit. Wie dacht dat Vervotte een gedachteloos vrouwmens was, moe vandaag zijn mening maar eens herzien.

Wel nee. Zo´n vaart zal het wel niet lopen. In haar brief neemt ze het vooral op voor Vandeurzen en Leterme. De kans is dan ook niet miniem dat die laatste de brief heeft geschreven die ze vandaag zelf ondertekend liet verspreiden onder de persmeute. Zij (vanaf nu spreken we over een collectief) zijn het er niet mee eens dat de partij de man van achthonderdduizend stemmen opoffert om door te kunnen gaan met een federale regering. Als Leterme zelfs het perspectief op de zestien wordt ontnomen, moet de stekker er maar zo snel mogelijk uit. Om dat duidelijk te maken, gooit Vervotte, een medestander van Leterme, alvast de handdoek in de ring.

Veel lijkt daar niet aan verloren. Ze wordt vervangen door een van de weinige christendemocraten die nog een min of meer goeie band onderhoudt met de Waalse zusterpartij. Hiermee is echter wel een evenwicht binnen de partij verstoord. Een niet onbelangrijke vleugel – degene die de verkiezingen heeft gewonnen – verdwijnt helemaal uit de regering en wordt vervangen door een conservatieve en:of oudere garde. De strijd die zich daardoor zal ontketenen binnen de CD&V zal ontegensprekelijk een weerslag hebben op het functioneren van de nieuwe regering. De enige zekerheid die deze ploeg tot voor kort nog had, dat de CD&V alles over heeft voor deelname aan een regering, ligt daarmee aan diggelen. De kans wordt daarmee terug reëel dat deze regering juni niet haalt. Leterme mag dan wel in puin liggen, hij is niet al zijn macht kwijt. Zo krijgen de voorstanders toch nog vervroegde verkiezingen, maar geen daadkrachtige noodregering waar nu werkelijk iedereen behoefte aan heeft.

Geen peil

2008-12-30T21:54:00.001+01:00

Ik ben nogal conservatief op sommige vlakken. Mijn informatie haal ik nog steeds uit geschreven dagbladen en nieuwsuitzendingen. Ik heb zelfs nooit begrepen hoe blogs of wat dan ook daar verandering in kunnen brengen. Bovendien kan je die dingen ook niet quasi nonchalant laten rond slingeren in huis. De enige reden waarom mijn stukjes hier staan, is omdat er niemand zit te wachten op een geprinte versie. Vandaag viel dan ook de eerste keer dat ik de site GeenStijl bezocht. Die ene jongen die Ella Vogelaar murw wist te slaan, was voldoende om mijn aversie buit te maken. Behoren tot de cluster rond De Telegraaf helpt de zaak er natuurlijk ook niet op vooruit. Nu ze een omroepvereniging uit de grond proberen te stampen, valt er binnenkort misschien niet meer naast te kijken. Dan ga je beter eerst zelf even polshoogte nemen.

Tendentieus, ongefundeerd en nodeloos kwetsend, typeren ze zichzelf. Dat wordt lachen, schoot de paniek me door het hoofd. Wat volgt is een opeenstapeling van populistische platitudes eveneens als kwinkslagen aan de man gebracht. Type teksten waarvan je blij bent als je er als elitaire lul uit komt. Het niveau kon – zoals verwacht – wedijveren met de lezersreacties op de site van Het laatste Nieuws. Ach ja. Iemand moet die verloren mensen bedienen, en ik ben al lang blij als ik er niet mee gemoeid ben. Nu het eindejaar zienderogen nadert, heb ook ik geen zin meer om manieren te bedenken waarmee ze alsnog aan boord kunnen worden gehesen. Als de jongens (en meisjes?) zich over deze sociale laag willen bekommeren, heb ik daar eigenlijk best vrede mee.

Nou staan er ook filmpjes op. Nadat Geert Wilders er eentje klaar wist te krijgen, weten we allemaal dat dat absoluut niets meer voorstelt. In tegenstelling tot de vod van Wilders deden zij wel hun best enige schijn van professionaliteit aan de dag te leggen. Die jongen die Ella in de haren vloog, was er blijkbaar nog steeds niet in geslaagd promotie te maken bij een betekenisvol medium en moest dus met de kerst als vanouds de hort op om zichzelf aan God weet wie te bewijzen. In diezelfde geest had hij zowaar zijn kerstavond opgeofferd om naar Uruzgan af te reizen van waar uit hij ons trakteerde op een sfeerverslag. Als ik hem in beeld zie verschijnen, heb ik het moeilijk me een andere vraag te stellen dan of het nou wel of niet een nicht zou zijn. Omdat ik bij een positief antwoord in overweging moeten nemen of ik wat met hem zou willen, laat ik het meestal uiteindelijk bij de laatste keuze. Als twijfelgeval zat hij daar dus tussen de militairen. Omdat ik de voorbije dagen (28/12/´08) bijzonder gevoelig geraakt ben aan deze beroepscategorie, deed ik mijn uiterste best de hele rit uit te zitten.

Zoals gezegd heb ik maar weinig tegen het stijltje van die verslaggevers. Ze kunnen je van je stoel doen vallen van verontwaardiging, maar ze vertegenwoordigen nou eenmaal een proportioneel deel van de bevolking. Een offer ten gunste van de democratie, als het ware. Het holle gekanker, de terloopse maar daarom niet minder valse beweringen en de foute uitgangspunten, het is een maatje te groot voor een eerlijk debat. De terechte vraag is echter wel of je daar de jongens in Afghanistan mee moet lastig vallen. Hebben die er wat aan als die ene jongen hen een roze microfoon onder de neus duwt om hen te vragen of ze met kerst niet liever thuis waren geweest? Ik vrees ervoor. Ook zijn toespelingen op de bevoegde minister, zal hun volgens mij eerder worst wezen dan als uniek relevante journalistiek in de oren klinken. Hij passeert even voor een reportage waarmee hij in Nederland goed kan scoren bij mensen waar nou eenmaal makkelijk bij te scoren valt, om dan weer gauw naar zijn homobar te verkassen, terwijl die soldaten daar even goed nog maanden vast zitten. Een huppelende nicht die zich druk maakt om een saaie minister, helpt die jongens geen ene lor vooruit. Ze worden er enkel nog eens pijnlijk hard op gewezen in welk noodlot zij zich wel bevinden.

Het was hem overigens geen enkel moment om de militairen te doen. Eerlijk gezegd: We hadden er het raden naar wat zijn bedoeling was. Van de VARA weet je: Zinloze oorlog. Daarentegen was er niet de minste kritiek op de missie in Afghanistan te horen uit de mond van die jongen. Als hij niet bezig was met soldaten nog zinlozere tranen te ontlokken, maakte hij zich druk over de slaapkledij van de minister waarmee hij straks een hut zou moeten delen. Inhoudelijk stelde hij even weinig voor als de politieke lieden die hij zegt te bekampen. Zijn enige doel was een leuk filmpje waarmee hij kan uitpakken bij zijn vrienden uit de Randstad. Op de kap van onschuldige militairen. Dit soort afschuwelijke schouwspelen hoef ik werkelijk niet elke dag op de teevee.

En zo heb ik net als iedereen een vreselijk hekel aan die site.

Beminde wetenschappelijken – Urbi et orbi

2008-12-29T22:20:00.001+01:00

In tijden van kerstterreur en opgelegde vrolijkheden, is de diepgang vaak ver te zoeken. Net als zo vele andere kwalen, valt ook deze het effectiefst te bestrijden met het lezen van een boek. Ik koos deze avond voor een boekje, Beminde Ongelovigen, een essay van de hand van Anne Provoost over atheïsme en de strijd die daarom geleverd moet. Zoals zij inderdaad stelt, schrijft Provoost dit essay in een maatschappij waar elke religiositeit (of het gebrek eraan) vooral gekenmerkt wordt door een alles verterende onverschilligheid. In die omstandigheid komt zij met een tekst waarin ze het in de meest klare bewoordingen opneemt voor haar atheïstische overtuiging. Wanneer ook het maatschappelijk debat tout court lam geslagen lijkt, kan iedereen daar enkel maar het hoofd voor buigen. Hoewel ik haar schrijven als een lichtpunt in de steeds enger ogende duisternis las, maakte ik enkele kanttekeningen. Binnen mijn mogelijkheden, noteer ik hier een wederwoord.

Na enkele felle gevechten omtrent de staat van het geloof in West-Europa (en dan meer bepaald die van de Katholieke Kerk), en een daarop volgende en niets ontzienende secularisering, hult iedereen zich op het versleten continent in een oorverdovende stilte omtrent het geloof. Zij ziet deze als eentje voor de storm. De strijd die wij als geleverd beschouwen zou binnenkort wel eens heviger dan ooit kunnen woekeren. Ik ben het daar niet geheel mee eens. Provoost voorspelt een terugkerend belang van wereldgodsdiensten die uiteindelijk zal leiden tot een clash tussen zij die in God geloven en zij die zich er tegen afzetten. Een schaal van 1 tot 10 helpt haar erin te bepalen wie in deze strijd aan welke kant zal staan. In de eerste plaats ziet Prvoost de Christelijke fundamentalisten die ons vanuit de Verenigde Staten steeds frequenter bestoken met allerlei moderne snufjes als Intelligent Ontwerp. Europeanen met een gelijklopende inborst nemen deze denkbeelden maar wat graag over en confronteren ons met een geëvolueerde maar daarom niet minder hardnekkige inbreuk op wetenschappelijke aannames. Daarnaast lijkt de noodzaak van de schrijfster om haar atheïsme een laatste keer scherp te stellen alvorens de definitieve discussie aan te gaan, te monden uit een opkomst van de Islam in onze contreien en de daarmee gepaard gaande radicalisering. Ze heeft de tijdsgeest daarin danig mee. Er komen steeds meer mensen hierheen die vooreerst in een land woonden waar de Islam de dis uitmaakte. Dat maakt hen allen moslim en bindt hen ook meteen met de wereldberoemde fundamentalistische vleugel van deze religie. Daaruit wordt opgemaakt dat deze inwijkelingen ons denken fanatieker dan wie ook op de proef zullen stellen. Zij ondertekent daarmee de clash tussen (kort samengevat) het Westen en de Islam. Een onontkoombare rel die nu al bij sommigen geboekstaafd staat als de meest dramatische gebeurtenis uit de net aangevatte eeuw.

Hoewel haast algemeen aangenomen, valt er heel wat af te pingelen op deze stelling. De uitgangspunten die hiervoor moeten worden aangevoerd, zijn bijvoorbeeld verre van zekerheden. Moslims zouden zo op een totaal andere manier moeten reageren op een geseculariseerde samenleving als de Christenen die hen hierin voorgingen. Waar die laatste zich uiteindelijk inschikkelijk gingen opstellen tegen een overheersende religieneutrale moraal, zouden moslims (of wat daar voor door moet gaan) de vijzen willen aandraaien. Christenen zagen de vorige eeuw met lede ogen maar daarom niet minder geweldloos aan hoe een scheiding tussen kerk en staat zich eindelijk effectief voltrok. Zij zagen hen de macht uit handen gegrepen ten baten van een goddeloze samenleving waar betekenisloos genot steeds weer de bovenhand lijkt te halen. Ik maakte die evolutie amper bewust mee, maar dat lijkt allemaal – zeker de laatste etappe – vrij vlot te zijn verlopen. Uiteraard ging daar een eeuwenlange strijd aan vooraf waar beetje bij beetje werd getornd aan de fundamenten waar de Katholieke kerk steeds op dacht te kunnen terug vallen. Wij plukken daar nu nogal moeiteloos de vruchten van. Moslims echter worden veel hardnekkiger geschetst dan Katholieken door wie wij zo lang onder de knoet werden gehouden. Er wordt ons voorspeld (niet enkel door Provoost) dat zij in tegenstelling tot hen wel zullen kunnen weerstaan aan de verleidingen die de westerse samenleving nu eenmaal te bieden heeft. Waar de overgrote meerderheid van mensen die tot voor relatief kort nog wekelijks een mis bij woonden, nu thuis blijft om een zeventiende net aangekocht mobieltje uit te proberen of wezenloos voor de teevee te hangen, zouden moslims hun geloof geheel en al trouw blijven. Dat lijkt mij kras.

De idee dat moslims in staat zijn tot nog maar de minste vorm van integratie wordt daarmee van de hand gedaan. Zij zullen zich tot Sint-Juttenis blijven vasthouden aan de geloofsregels die hen ooit van thuis uit werden meegegeven. Die zullen wij dus wel met het blanke zwaard moeten bestrijden. Als argumentatie wordt daarbij betrokken dat de situatie die moslims in hun oorspronkelijke thuishaven kende, te fundamenteel verschilt van de onze om ooit tot een compromis te kunnen komen. Hier wordt echter iets te vluchtig over de evolutie die de Westerse samenleving de afgelopen decennia doormaakte gefietst. Vijftig jaar geleden werden hier inderdaad vrouwen noch homo´s gestenigd, maar daaraan voorbijgaand vertoonde onze heimat toentertijd teleurstellend veel gelijkenissen met deze waar vele moslimlanden zich nu in bevinden. Vrouwen gingen maar zelden uit werken en homoseksualiteit bestond voor velen simpelweg niet. De druk die nu vanuit de maatschappelijk consensus rust op mensen woonachtig in Islamlanden, moet niet onderdoen voor degenen waar mensen hier vijftig jaar geleden onderhevig aan waren.

Toon de poorten in het vrije westen werden opengezet voor een definitieve doorbraak van de consumptiemaatschappij, bleef er echter al snel niet veel meer over van het dictaat van de priester. Massamedia namen het in een ijl tempo van hem over en verlegden het belang van een wekelijks kerkbezoek naar dat van een wekelijks afschuimen van minstens één winkelstraat. De massa – waar het toch steeds om gaat – viel voor deze nieuwe wereld, en hooguit enkele uitzonderingen bleven achter in de greep van de paus en zijn trawanten. Los van de foutieve conclusie dat nu alles kan en mag wat vroeger niet kon, hebben wij aan deze verschuiving talloze geïnstitutionaliseerde vrijheden en rechten te danken.

Moslims die hier stranden, krijgen echter te maken met een geheel andere samenleving als waar wij ons in wanen. Door een effectief gebrek aan integratie, hebben zij doorgaans nog steeds de kans niet om zich te laven aan nodeloze prullaria nodig om de ook voor hen verstikkende wereldgodsdienst aan de deur te kunnen zetten. Zij leven in een Westerse samenleving die gekenmerkt wordt door een gebrek aan kansen, doorgroeimogelijkheden en wat nog meer. Waar wij perspectief zien, staat er voor hen enkel een blinde muur klaar. In die omstandigheden is het niet meer dan logisch dat men terug plooit op aloude bekenden als daar zijn de Koran en de Sharia. De idee al zouden zij deze aan hangen uit een kwade wil of iets anders onverenigbaars met onze waarden en normen, is fout en bovendien behoorlijk gevaarlijk. Helemaal ridicuul is het gedrag dat sommige allochtonen stellen als voorbeeld aan te halen voor twee onverenigbare werelden. De uitgangspunten zijn fundamenteel verschillend op economische gronden, en niet zozeer op religieuze. In plaats van te investeren in een degelijk integratiebeleid, zouden wij met deze tegenstellingen wel eens conflicten kunnen uitlokken die oorspronkelijk geen voedingsbodem bezaten. Een uiteindelijk economische ongelijkheid, wordt hier door sommigen maar wat graag uitgelegd als een onoverkomelijke kloof tussen normen en waarden. Ook mondiaal lijkt deze stelling op te gaan. Fundamentalisten worden gesprokkeld in milieus die zich late kennen door een uitzichtloze situatie. Daarbij is in eerste instantie een ontbrekend toekomstperspectief van belang dan wel een eventueel behaald diploma. Zij die zich in de WTC-torens boorden, hadden misschien de graad van ingenieur maar daarom nog niet het vooruitzicht op een leven zoals ingenieurs alhier dat gewend zijn te leven.

Daarom lijkt het me zinvoller als atheïst standpunten in te nemen in deze discussies als wel aan navelstaarderij te doen wat het eigen geloof betreft. Dat laatste stelt namelijk helemaal niets voor. Ook hier sta ik niet helemaal op dezelfde lijn als Provoost, die in allerijl een atheïsme gedefinieerd wil zien dat wel akelig veel doet denken aan een willekeurige wereldgodsdienst.

Zij probeert de normen en waarden die doorgaans met het Christendom worden geassocieerd, ook zichzelf en haar overtuiging eigen te maken. Ook ongelovigen kunnen barmhartig en naastelievend zijn. Dat is mooi. Zij die ons uitmaakten voor ketters en beesten enkel en alleen omdat wij niet de mogelijkheid van een opperwezen onderschrijven, dwalen. Dat kan je voor algemeen aanvaard beschouwen. Bovendien is het bijzonder gevaarlijk om dat soort etiketjes te willen plakken op een groep mensen die enkel verbonden is door ongeloof. Op het naleven van de wet na, verbinden wij ons namelijk tot niets. Heilig zijn enkel wij en de keuzes die wij zelf maken als het om ethische en levensbeschouwelijke kwesties gaat. Respect voor anderen en de weg die zij verkiezen, spreekt daarbij voor zich.

Een nagel waar daarentegen veel harder op moet geklopt (en wat naar mijn gevoel te weinig gebeurt in het essay van Provoost) is die van de wetenschap. Je zou er ook de kunsten bij kunnen betrekken, maar dat is een pad dat uiteindelijk nergens heen leid. Als het atheïsme zich al ergens in zou kunnen verliezen, is het in een blind geloof in de wetenschap. De enige verifieerbare waarheid. In tegenstelling tot alle soorten gelovigen, vormen enkel degenen die de autoriteit van wetenschap ontkennen, een werkelijk gevaar. Inderdaad komt daarbij in de eerste plaats het zogeheten intelligent Ontwerp opdoemen. Een gereïncarneerde beschrijving van het creationisme en daarmee een directe aanfluiting van de conclusies die Darwin in eer en geweten uit wetenschappelijk onderzoek trok. Het staat buiten kijf dat deze theorie met de zwaarst mogelijke middelen moet worden bestreden. De strijd die wij om deze waarheid opnieuw lijken te moeten leveren, is nog maar net begonnen. Ik geloof in deze echter eerder in de effectiviteit van rationele argumenten dan in het vluchten in bijkomstigheden. Wij hebben gelijk, en dat kunnen we bewijzen ook. Het is niet omdat een tijdsgeest ons even in het defensief duwt dat we daarom meteen moeten inpakken. Het debat blijven aangaan met zij die beweren de waarheid in pacht te hebben, is de enig mogelijke remedie. Het Darwinjaar dat de volgende kalender mag sieren, is hiermee een uitgelezen moment om de wetenschappelijke kijk in deze nogmaals door te drukken.

Een verschijnsel dat daarentegen eveneens sterk ons geloof in wetenschap bekampt en geheel onvermeld blijft in Beminde Ongelovigen zijn de pseudowetenschappen. Hoewel ook Intelligent Ontwerp zich in deze hoek bevindt, heeft deze moderne ziekte ook op plaatsen waar je het niet meteen verwacht uitzaaiingen. Een Nederlandse minister van onderwijs die oppert het Bijbelverhaal te willen onderwijzen, is zo veel onschuldiger dan – pakweg – homeopathische middelen die nu al ingeburgerd zijn in alle geledingen van onze maatschappij. Deze hebben desondanks evenveel bewijskracht al zou een opperwezen dit oord des verderf in een weekje hebben geschapen. Hoewel zij enkel hun toevallig effect te danken hebben aan het bekende placebo-effect, worden sommige van deze productjes reeds terugbetaald door de overheid. Al betreft het hier een geneesmiddel. Geïnstitutionaliseerde kwakzalverij. (Voor verdere details verwijs ik graag door naar de site van SKEPP) Naast het deficit dat een overheid voorlegt door klakkeloos mee te stappen in deze schadelijke trend, wordt de deur ook open gezet voor een algemeen wantrouwen in de wetenschap. Door haar op een zodanig abrupte manier buiten spel te zetten, loopt ze ook het gevaar op andere domeinen te moeten inleveren in slagkracht. Een sprookje als het creationisme kan dan wel ook voor atheïsten veel meer tot de verbeelding spreken, aanvaardde kwakzalverij is het werkelijke gevaar waar wij de komende tijd voor komen te staan.

De vraag hoe dit ooit zover is kunnen komen, is wat geloofsbelijdenis betreft die enige die echt aan de orde zou mogen zijn. Het antwoord daarop ligt besloten in de onverschilligheid die Provoost al eerder aanhaalde. Deze heeft een bijzonder bedrieglijk karakter. Na de ontkerkelijking van onze samenleving keerde iedereen de rug toe naar Rome, maar dat verzekert absoluut geen stap voorwaarts wat persoonlijke inzichten betreft. Qua leefregels liep iedereen recht in de armen van de ongebreidelde vrije markt; alles moest in het werk gesteld van een eeuwig groeiden economie. Daarmee voldoe je helaas niet aan alle noden eigen aan de menselijke geest. De meesten bleven zitten met een hang naar iets meer – wat dan ook – waar naast alle nieuwe huishoudtoestellen enig geloof in kon gesteld. Het Christendom had afgedaan – want te opdringerig – en dus beleefde de westerse samenleving een wildgroei aan allerlei religieuze ditjes en datjes. Ook geloof werd overgeleverd aan de consumptiemaatschappij, waarin iedereen zelf maar moest zien uit te zoeken wat het beste bij hem paste. Daar zitten we nu volop in. Allen zijn we zoekende, want voor maar enkelingen volstaat de wetenschap en de kunsten. In een klimaat waar elk spiritueel product uitgebreid getest wordt, kunnen eveneens kwakzalvers een slag slaan. Als er iets moet zijn in het heelal (ietsisme), zou er evengoed wel eens wat meer in een emmer water kunnen zitten dan oorspronkelijk. Wie dat procedé ook nog eens kan voorzien van een jargon dat niet onder moet doen voor de termen aangehaald om het Intelligent Ontwerp uit te leggen, en mag teren op een placebo-effect, kan op zijn lauweren rusten. De wetenschap wordt geruisloos buiten spel gezet, in naam van zogezegd hogere machten.

Het is niet meer dan wetenschappelijk populisme. Wat je de massa aan kan smeren, krijg je ook door de strot van overheden en andere instanties geramd. Net als in talloze andere debatten staat de intellectuele eerlijkheid machteloos. Een vergelijking dringt zich dan ook op. Het is niet toevallig dat deze evolutie parallel loopt met een heropstanding van politiek populisme. Enkel simpele antwoorden lijken te volstaan, waarvan de zin hooguit tijdelijk moet zien te kunnen verdedigen. Dit bezorgt ons niet enkel een normenvervaging in het wetenschappelijke debat, maar ook de hele maatschappij lijkt er onder te lijden. Fundamentele vrijheden die nog maar net waren verworven, worden nu alweer in vraag gesteld of afgeschaft. Hier hoeft niet het hele proces te worden gemaakt van de heersende moraal op het versleten continent, maar ook zij lijkt onderhevig aan de strapatsen van een tijdsgewricht. De gevaren die hierin schuilen zijn te groots om ons nu blind te staren op een groep moslims die eigenlijk enkel net hetzelfde willen als ons.

Het TV-moment van het Jaar

2008-12-28T11:53:00.000+01:00

De VARA is er naar op zoek, en hoewel mij dat soort aangelegenheden meestal koud laten, heb ook ik er eentje te geef. Net op de valreep stuitte ik gisteren op het meest aangrijpende wat er wat mij betreft dit jaar op de teevee te rapen viel. Niet gaat het over vluchtende moeders of noodlijdende kinderen, en ook Barack Obama moet het helaas even afleggen. Gisterennacht kwam ik na het beste van mijn richtnicht Graham Norton te hebben gezien op de grote vriendelijke BBC, terecht bij omroep MAX. Een omroep waarvan enkel de geheugentrainer voor oude mensen later bewaard zullen blijven. Dacht ik. De zender voor gepensioneerden en andere trageren van geest, blijkt ook met Missie MAX boodschappen uit te zenden van thuisblijvers voor hun soldaten aan het front.

Simpeler kan je opzet niet zijn. Je bouwt een krakkemikkig ogend studiootje op enkel plekken buiten de Grachtengordel en geeft mensen de kans hun geliefden, vrienden en kennissen die in een oorlogssituatie verkeren te groeten. Je moet tegen veel bestand zijn om die kans rond de kersttijd te laten liggen. Dieper kan de anti-oorlog propaganda eveneens niet gaan. Ik weet niet of het de huilende vrouwen met baby op de arm waren, of de witte confetti die ze kregen om de boel toch een feestelijke tint te geven, maar zoiets grijpt onverbiddelijk naar de keel. Passeerden de revue: Zonen en zussen met kerstmutsen en elandgeweien op het hoofd, echtgenotes die zichzelf verloren in voorbereide tekstjes maar volhardden in uitgeschreven gemis, achtergebleven kinderen die opgelegd werden de leegte die het vertrek van vader sloeg te kanaliseren naar derderangs poëzie, een vrouw die zich vast reed in excuses om de vergeten hond. Allen verenigd in het onvermogen om gemis uit te drukken in afgelijnde woorden. Taal als enige weg om iemand te bereiken die je niets te zeggen hebt. Het onbereikbare toch willen omarmen. Ook de vastbeslotenheid waarmee ze de boel vrolijk wilden houden, was aandoenlijk. Zij weten: Wat wij ook te lijden hebben, stelt niets voor bij wat hij doormaakt. Iedereen verliest

Zelden kwam ter sprake waar de soldaat om wie het ging zich precies bevond. De plek waar een geliefde zich bevindt is dan ook geheel en al bijkomstig als hij niet bij jou is. Een enkele keer viel toch de naam van een staat: Afghanistan. Elke keer opnieuw. Allen leken zij hondstrouw aan hun land en leiders, maar het geloof in deze oorlog stelde hier niets meer voor dan een opgelegde mantra. Zelfs wie vroeger hemeltergend naïef de regeringsleiders achterna liep – niet uit kwade wil maar uit een onbestemd maar broodnodig vertrouwen in autoriteit -, ging dit jaar twijfelen aan de zin van de oorlog die wij uit vechten in Afghanistan. Je moet al over enkele verdomd goeie voorlichters beschikken om door de kranten te raken zonder een stuk aan te treffen waar de vloer wordt aangeveegd met deze zinloze oorlog. Een roeping vinden in het leger is één ding, sneuvelen om enkel en alleen trans-Atlantische relaties optimaal te houden, nog wat anders. Jeroen Pauw en Paul Witteman kunnen zich daarvoor nog zo definitief vestigen in Uruzgan en al wat je wil, de doodsbange blik in de ogen van een geliefde aan het thuisfront walst er zo overheen.

Jan-Peter Balkenende moet naast zijn gestolde christelijke moraal beschikken over een haast wel legendarisch vermogen tot cynisme, om deze boodschappen van een minuut zomaar naast zich neer te leggen. Deze maand nog gaf hij aan enkele journalisten te kennen zelfs niet de overweging te maken om excuses te maken vanwege die andere zinloze oorlog. Irak, weet u wel, want ook daar lopen militairen nog steeds nodeloos gevaar. Hij herleidde het recht dat achtergebleven familie van al dan niet gesneuvelden heeft tot een spelletje met het journaille. Dat gaat het cynisme voorbij, maar draagt ook iets monsterlijks mee. Een onderzoek naar hoe de vork in de steel zit aangaande die laatste invasie, wijst hij sowieso al jaar en dag van de hand. Daarmee neemt hij niet enkel een loopje met de gevoelens van mensen die waarschijnlijk nog op hem gestemd hebben ook, maar zet hij ook enkele democratische fundamenten buiten spel. Hoewel in België de aankomende miserie even lijkt te zijn gestagneerd dankzij een omvallende regering, staat ook Pieter De Crem nog steeds te popelen om extra manschappen naar Afghanistan te sturen. Hij handelt net als Balkenende uit christendemocratische idealen. Dit is geen politiek spel, dit gaat niet over meerderheid tegen oppositie. Het gaat om gewone mensen die pijn wordt gedaan, om een gelukkig leven dat hen uit handen wordt gerukt om een onbenullig doel te dienen ver van huis. Hoewel dit in linke kringen nog steeds maar zelden bon ton is, kan je enkel een eindeloos respect hebben voor onze militairen. Wij beseffen maar al te weinig hoe groots hun heldendaden zijn.

(Het gaat je ook het ene en het ander in een ander perspectief zien. Momenteel worden we allemaal bang gemaakt om de leidersrol van het Westen die ons steeds stelliger uit handen wordt genomen. Ik wil geen malafide regimes en dictaturen goed praten, maar de vergelijking die wij daarmee met glans zouden moeten doorstaan, gaat al een hele tijd niet meer op. Als de westerse wereldleiders het morele gezag binnenkort aan zich voorbij zien gaan, hebben ze dat niet in de laatste plaats aan zichzelf te danken.)

Freek

2008-12-27T20:49:00.001+01:00

(Na een hele dag te zijn ondergedoken in de dromen die Barack Obama voor ons vangt, is de zieke Wetstraat even helemaal vergeten en kan er weer over wat anders geschreven.)

Gisteren was Freek De jonge op de teevee. Hoewel alweer 64 geworden in augustus (leeftijd is de meest banale wetenswaardigheid als het over echt talent gaat), maakte hij ook dit jaar weer twee voorstellingen. De ene ging over sport en liet ik vorige week met een onbestemd jammerlijk gevoel passeren wegen een geheel gebrek aan voorkennis, de andere was gisteren te zien bij de VPRO. De laatste lach. Een voorstelling die – hoewel de naam anders doet vermoeden – het begin vorm van een heuse cyclus. Freek De Jonge (enkel zijn achternaam klinkt te streng, enkel zijn voornaam durf ik nog niet) probeerde hiermee weer greep te krijgen op de kleinere zalen. Hij speelde ermee enkel in Amsterdam, ik ga door de band – uit luiheid, weet ik ook wel – enkel kijken in Gent en Antwerpen. Wederom hulde aan de VPRO, dus.

Over zijn meer dan twee uur durende voorstelling valt maar weinig te zeggen. Net als alle anderen die ik mocht zien, was ze weer geweldig. Freek op zijn best, zoals gewoonlijk. Hoewel ik hem in interviews niet steeds kan volgen (Waarom wil hij nou in godsnaam nog gitaar leren spelen en dat dan gaan demonstreren bij Matthijs Van Nieuwkerke?), is hij op scene steeds weer onklopbaar. Veel hoogdravends valt daar ongetwijfeld over te vertellen, maar in de eerste plaats blijft hij gewoon ontzettend geestig. Hij blijft zichzelf (en zijn onderwerpen) ook vernieuwen, waardoor hij nooit vervelend wordt. Spelend valt er geen leeftijd te plakken op de man, en als dat al zou moeten is hij alleszins jonger dan ik. Eveneens staat hij na al die jaren nog steeds zijn mannetje in het publieke debat, waar hij één van de weinigen is die niet geruisloos opgaat in het veilige centrumdenken. Kostbaar goed.

Nou schrijf ik niet zo erg vaak dit soort lofbetuigingen. Het gaat me ook niet zo erg goed af. Zonder afbreuk te willen doen aan het kunnen van Freek De Jonge, lijken het ook meer ergernissen te zijn die mij drijven naar dit schrijven. Alweer, waarvoor mijn excuses. Zolang ik deze zin neer schrijf, twijfel ik overigens waar ik het dan wel precies over wil hebben. En plein public, dan wel. Twee verschijnselen komen in aanmerking, en halen dan ook maar meteen de eindstreep. Het eerst gaat makkelijk. Vlaamse stand-up comedy. Ik zag een tijdje geleden een gesprek waarin Patrick De Witte zichzelf de prestatie aanmat nieuw talent in deze sector naar boven te hebben gespit. Ik vroeg me af over wie hij het had. Nog voor comedy casino opende, had Wim Helsen zijn broodjes al in Nederland gebakken. Op enkele losse flodders na, lijkt me dat voldoende wat het Vlaamse landschap betreft. Dat ligt misschien wel aan het compleet irrelevante gegeven dat ik geen hoge pet op heb van comedy. Grappen om te grappen, ik hou er meestal enkel een wrang gevoel aan over. Taal wordt herleid tot een zuivere technische aangelegenheid – want dat is stand-up comedy – en enig maatschappelijk engagement wordt meestal ontlopen ten baten van een lekker bekkende punchline. Maar daar gaat het niet om. Even goed ben ik enkel vreselijk jaloers op zij die dat talent wel hebben. Het gaat me om de manier waarop ze met taal omspringen. Aangezien inderdaad maar weinigen het zuivere talent gegeven is, vluchten velen in een taaltje wat zij gemakshalve voor Nederlands aanzien. De rotzooi waarvan men zich in reclamespots maar al te vaak bedient, blijft nog ruime lengtes achter liggen, hoewel er soms iemand nadert. (Ik heb het nu niet over Philippe Geubels, mocht iemand dat denken.) De idee dat er humor schuilt in het fout gebruik van Nederlands, viert steeds vaker hoogtij bij komieken die algemeen beschouwd een meerwaarde met zich mee dragen. Armoeiig. Een eerste vergelijking met Freek De Jonge dringt zich op. Zijn grappen zijn in de eerste plaats meer onderlegd, maar ze worden bovendien uitgesproken in een foutloos algemeen Nederlands. Alleen staat hij daarmee bovendien helemaal niet. De meeste cabaretiers boven de Moerdijk brengen hun materiaal door de band nog steeds in een bekende AN waar wij in Vlaanderen steeds vaker een puntje aan kunnen zuigen. Mocht er geen succes mee te oogsten zijn, zou het niet opvallen. Een simpel gebrek aan talent blijft echter steeds vaker overeind door een loopje te nemen met de Nederlandse taal.

Een tweede struikelbok waar men tegenwoordig over moet wil men aan amusement toe komen, is musical. Maakte ik me zonet bij sommige leeftijdsgenoten hopeloos impopulair, probeer ik het goed te maken door enkele rake klappen uit te delen aan deze sector. Is anders een moeilijke zaak voor mij. Ik ben een nicht en dus ligt het haast in mijn genen besloten dat ik hou van dansende en zingende mannen in nog steeds al te strakke pakjes. Ik kan me hopeloos verliezen in een goed uitgevoerde maar daarom niet minder goedkope choreografie. En ook eerlijkheidshalve heb ik het wel eens opgenomen voor de musical. Het blijft een medium, net als een boek of compositie, waar iedereen naar eigen goeddunken zijn zin mee kan doen. Hoe dan ook kan iedereen zich wel wat voorstellen bij het soort musical waar ik maar al te graag komaf mee zou maken. Op tweede kerstdag weidde de AVRO er meer dan anderhalf uur aan in de kerstuitzending van hun zoektochten naar ene Joseph en een Evita. Sfeer zou er zijn, had iedereen zich duidelijk vooraleer de opnames begonnen voorgenomen. Dat wel. Omdat ook ik me niet de volle drie minuten ledig kan houden met gewiekste danspasjes die ik enkel net voor een dodelijk accident gemaakt zou kunnen krijgen, was er ruim tijd om te kokhalzen vanwege de fake die er overal vanaf druipt. Ook van Freek – degene die nu voor Joseph doorgaat, eveneens zonder achternaam – geloof ik geen ene moer als hij zingt over hoe kil en koud het wel niet is zonder Brigitte a.k.a. Evita. (De naamgenoot van De Jonge leek de wedstrijd op het eerste zicht nou eenmaal gewonnen te hebben omdat hij het lekkerste ding was. Daar ga je dan met al je voorgewend talent.) Ik kreeg tijd om zowaar twee theorieën te ontwikkelen omtrent het maken van een gemiddelde musical. Enerzijds raakte ik er van overtuigd dat de blik die de musicalsterren aan het begin van een nummer op hun gezicht hebben staan, en meestal ook voor de hele duur aanhouden, er al in de coulissen wordt in geboetseerd. Keuze daarbij, vervolgt de redenering, heb je uit ongeveer vier standen. Blij, droevig, kwaad en verliefd. Tot die vier emotietjes kan je het hele wereldje terug brengen. Meer is er niet aan. De attributen en hoogst indrukwekkende decors doen de rest.

Zoals gezegd ben ik daar best gek op. Als ze alle vier maar met genoeg panache worden gebracht, zijn musicals om duimen en vingers bij af te likken. Entertainment van de bovenste plank, zoals vaker dan nodig geafficheerd. Meer is het ook niet. Net als Vlaamse comedians ontlopen ook zij geheel en al een maatschappelijk engagement. Hoewel ruimte genoeg, ontbreekt het zowat elke musical aan een noemenswaardige inhoud. Het medium raakt meestal niet verder dan het bevestigen van eeuwige stereotypes waar op andere fronten hartstochtelijk tegen gevochten wordt. Het is bedroevend te zien dat een wereld die draait op nichten er haar missie van lijkt te hebben gemaakt om – pakweg – het huwelijk tussen man en vrouw als preferabel in de markt te zetten. Ik klink misschien als een ouwe tante, maar dat doet soms een beetje pijn, hoor. Aandachtsgeile jongens gooien hun eigen ruiten in om toch maar dat ene rolletje te mogen spelen. Los daarvan vind ook ik het heerlijk mij te verliezen in prinsen, slechte heksen en kandelaars, maar vanaf je met iets op een scene gaat staan mag er toch wel een minimum aan effectief engagement wat de inhoud betreft worden verwacht. Ook daarin verschilt Freek De Jonge haast legendarisch. Als hij een voorstelling speelt, geloof je hem tot op het laatste woord. Tegen de noodzaak waarmee hij zijn teksten brengt is niemand gewapend. Hij dwingt je na te denken, hij dwingt je zekerheden terug in overweging te nemen enkel en alleen door de overtuigingskracht waarmee hij ze uitspreekt. Nog grootser wordt dat als je hem vergelijkt met de hapklare brokjes musical die niet de minste moeite doen wat dan ook in vraag te stellen.

Ook in het gesubsidieerde circuit, viel er dit seizoen overigens nog niet veel opzienbarends te zien (God, wat doe ik graag de pedante lul!), maar ik sta er nog steeds pal achter. Uit noodzaak.

Wil is er. Naar de rest blijft het zoeken.

2008-12-26T21:26:00.001+01:00

Nu de crisis de kerst over getild is, kan hij weer met horten en stoten verder hobbelen. De idee al zou de institutionele crisis nou wel echt echt echt fundamenteel zijn, heeft iedereen samen met de restjes kalkoen achter gelaten en partijpolitieke spelletjes maken weer de dis uit. Misselijkmakend is dat.

Een regering die collectief ontslag neemt nadat twee of drie ministers door de hoogste magistraat worden beticht van het niet respecteren van de scheiding der machten. In West-Europa zou je het niet meer verwachten. Marianne Thyssen laat zich daar echter niet door uit haar lood slaan en maakt tot in den treuren gewag van een daad van goed bestuur. Wel, in een moment van bezinning onder de kerstboom kon ik daar plots in komen. Hoewel niets werkelijk correct gestaafd werd, was de CD&V bereid in naam van de rechtsstaat een hele regering op te doeken. Ze leggen hun lot in handen van de kiezer. Mooi is dat. Het zouden natuurlijk geen tsjeven zijn als er geen addertje onder het gras zat. Samen met de PS, MR en CDH werkt de CD&V nu aan een doorstart van de huidige regering die de voorziene termijn helemaal uit zou moeten doen. Enkel Jo Vandeurzen zou concreet verdwijnen, net als Yves Leterme, die echter na zuivering van zijn naam wil terugkeren. Het plan van deze vier regeringspartijen is dus om verder te doen zoals ze bezig waren, na Jo Vandeurzen onderweg te hebben gedumpt. Of nee. Ook Christine Schurmans – de zieke rechter, zoals ze tegenwoordig door het leven moet – lijkt te worden geofferd in naam van het algemeen belang.

De ochtend voor kerstavond werd er een voorstel voor parlementair onderzoek weggestemd in de kamer. Hoewel ook hij tegen stemde, gaf Bart Tommelein aan dat er zo snel mogelijk een commissie moet komen. Vreemde redenering. Alle parlementsleden van de huidige meerderheid stemden zo negatief, hoewel ook zij amper twee weken geleden een onderzoek eisten. De grens tussen gezonde kritiek en platvloers populisme is hier bijzonder dun, maar dit begint nu al te lijken op de voorbereiding van een doofpot. Je ontslaat een rechter, een minister houdt de eer aan zichzelf – uit onbeduidend zelfrespect – en we kunnen weer even verder. Enkel de liberalen pleiten binnen de meerderheid nog voor federale verkiezingen in 2009. Een nobel standpunt, ook al wordt het enkel geuit omdat het risico anders te groot wordt dat ze hun kopman Guy Verhofstadt niet volop zullen kunnen uitspelen. In die lijn ligt ook hun stilzwijgend veto tegen de travaillist – ja hoor, alle schaamte is nu wel weg getrokken - Jean-Luc Dehaene. Ondanks dat scoort het scenario al zou hij het premierschap waarnemen tot Leterme gezuiverd is van alle blaam het hoogst. Ik raak niet verder dan: Onvoorstelbaar. Enkel een Dehaene die zich voor deze smeerlapperij te goed voelt, kan de zaken nog enigszins recht trekken. Lijkt het wel. Een regering die nul verwezenlijkingen op de teller heeft staan en ten val wordt gebracht door de voorzitter van het Hof van Cassatie, doet verder alsof er nooit wat werkelijks aan de hand is geweest. Wie de moed heeft de jaaroverzichten vol van economisch leed door te nemen, weet dat deze situatie nog schrijnender is dan ze op het eerste zicht lijkt.

Het alternatief is uiteraard ook niet erg aanlokkelijk. Hoe vulgair de christendemocraten de laatste jaren ook weer te werk zijn gegaan, de resultaten die hierop logischerwijs volgende verkiezingen zouden brengen zijn eveneens moordend. Een ongeziene winst voor (Vlaams) populisme die de tegenstellingen enkel nog scherper zal stellen. De voorspelling al zou links hier een slag uit kunnen slaan is – gezien de uiterst zwakke oppositie van die kant – redelijk naïef. Het zal Yves Leterme zijn, of het zal nog erger zijn. Dat lijkt wel de conclusie van een jaar Belgische politiek.

Bidden voor beterschap, er zal niets anders op zitten.

Puin ruimen

2008-12-23T22:19:00.000+01:00

Ook vandaag liet Yves Leterme zich niet leiden door waarheden en inzichten. Yves Leterme bepaalt zelf wel wat het verschil is tussen feit en fictie. In een mededeling, waarover deze ochtend in de kranten werd bericht, doet Leterme een poging de schuld wederom in de schoenen van de media te schuiven. Zij gaven hem de kans niet zich te verdedigen voor het parlement – Linda De Win stond ongetwijfeld in de weg. Ook vond hij het nodig het aardige palmares aan te stippen dat hij en zijn regering konden voorleggen. Hier spreekt een politicus op de dool. Als je er niet van op aan zou kunnen dat hij met deze strapatsen weg zal raken, zou hij amusanter entertainment bieden dan de kerstfilms die dezer dagen de teevee halen. Nu enkel grote kopzorgen.

Deze avond mochten Carl De Vos en Herman Van Rompuy de neergang van Leterme en met hem de hele Belgische politieke analyseren bij Ter Zake. Ik geloof dat deze uitzending onder de eindejaarssnoepjes viel. Wat begon als een hulde aan Van Rompuy als premier, eindigde in een bits meningsverschil. De ene (de professor) probeerde toch enkele fouten aan de ex-premier toe te schrijven, de andere (de partijgenoot) wilde daar niet van weten. Van Rompuy stelde teleur toen hij niet van de eerlijke analyse bleek te zijn. De man die algemeen beschouwd wordt als een groots staatsman – zijn hele carrière heeft hij doelbewust in de luwte geopereerd -, was te kleinzerig om toe te geven dat zijn partij specifiek een bepaalde schuld trof. Hij raakte niet verder dan een algemene verzuring van het politiek klimaat. De vraag wie daar dan verantwoordelijk voor was, beantwoordde hij met de vaststelling dat het Vlaams Belang onder paars bijna 25 procent van de stemmen haalde. Verhofstadt had het gedaan, alsnog.

Het gesprekje werd ingezet met de stelling dat Yves Leterme eigenlijk de Vlaamse Barack Obama kan geheten. Hoewel die door elke gesprekspartner met variërende overtuiging werd bekrachtigd, is ze pertinent onjuist. Obama heeft de presidentsverkiezingen gewonnen met een positief verhaal van hoop en verandering. Het ging hem niet om een teleurstellend verleden maar om een veelbelovende toekomst. Leterme zijn hele campagne draaide om het tegenovergestelde. Enerzijds wilde hij koste wat kost paars breken, want Guy Verhofstadt en de zijnen hadden er zogezegd danig een boeltje van gemaakt. De puinhopen van paars moesten opgeruimd, maar hebben ze ooit al bestaan, zijn ze enkel ondergesneeuwd geraakt door een veel imposantere schoothoop. In deze werd hij overigens gesteund door zowat alle Vlaamse opiniemakers. Zijn mantra dat de media hem ten gronde hebben gericht, is dan ook een flagrante leugen. Hij heeft krediet gekregen, al vanaf het begin te veel. Anderzijds zette hij Vlamingen tegen Walen op, wat hem in dit pervers kiesstelsel de meest makkelijke weg naar een overwinning leek. Dit alles ging gepaard met een compleet gebrek aan ideeën en realistisch toekomstperspectief. Ook enige elementaire kunde was geheel afwezig. De vergelijking met Barack Obama gaat dus op geen enkele manier op. Hem vergelijken met de West-Vlaamse geitenboer waarmee wij het moesten stellen, is de meest onjuiste conclusie die je uit dit politiek jaar kan trekken.

Verder begon vandaag Wilfried Marten aan zijn verkenningsronde. Naast Miet Smet werd daarbij ook de idee al zouden de hedendaagse politici het niet aan kunnen, opgewarmd. Om beiden was ik verheugd. Het is heerlijk te zien dat Smet ongetwijfeld de mooiste tijd van haar leven doormaakt, het is belangrijk te weten dat er wat schort aan de generatie die momenteel de dis uitmaakt in de Wetstraat. De twee analisten redeneerden dat die incompetentie niet aan de politici zelf lag, maar aan het huidige klimaat. Zij zijn simpelweg nooit geleerd een netwerk op te bouwen aan beide kanten van de taalgrens, laat staan het zinvol te gebruiken. Dat klopt ten dele. Gesprekken tussen politici van een verschillende taalgroep zijn niet meer zo vanzelfsprekend als ze pakweg waren toen er nog enkel sprake was van nationale partijen. Langs de andere kant is de vraag of je wat kan aanvangen met personen die de noodzaak niet in zien van een degelijk uitgebouwd netwerk. Als zij op die manier geen zinvol werk meer kunnen verzetten op dit niveau, is de kans bijzonder klein dat ze ooit nog wat zullen voorstellen op Europees niveau waar enkel en alleen op die manier aan politiek kan worden gedaan. Wederom een somber beeld waarmee wij deze kerstperiode moeten zien door te komen.

Stratego

2008-12-22T22:07:00.001+01:00

De warme lijken in de Wetstraat waarvan gisteren sprake, hebben vandaag alweer bijzonder veel noten op hun zang. Het ene lijk werd vandaag zelfs bejubeld in Ter Zake en mocht daarna zelf komen uitleggen waarom die voorzitter van het Hof van Cassatie de bal mis had geslagen. De (heldhaftige) politieke consequenties die hij eruit had getrokken, leken vanzelfsprekender dan de verdenkingen op zich. Een parlementaire onderzoekscommissie zal in deze uitsluitsel brengen. Het lijk Vandeurzen, dat er overigens teleurstellend vrolijk bij zat, gaf wel te kennen niet meteen aan een terugkeer in de politiek te werken. Vriendelijk van hem. Dat andere lijk zag op ongeveer hetzelfde moment het ontslag van zijn regering aanvaard door de koning. Dat werd tijd. Wilfried Martens mag als verkenner werk maken van een spoedige oplossing. (Verzint u hier zelf maar een grapje of verwijzing naar Miet Smet.) Yves Leterme benadrukte de verwezenlijkingen van zijn regering en wilde ook de noeste arbeid door hem persoonlijk verzet met enkel het algemeen belang indachtig niet onvermeld laten. Mieke Vogels zei gisteren daarover: “Ook als ik dag en nacht werk aan een schilderij, zal het nog steeds op niets trekken.” Dat moet volstaan. Ook Leterme gaf vandaag aan even in de luwte te willen verdwijnen. Een godsgeschenk voor dit land, het is tenslotte bijna kerst.

Hoewel de open-vld er nog niet officieel over werd geconsulteerd, lijkt Jean-Luc Dehaene het gouden haantje dat de federale regering naar verkiezingen in juni moet loodsen. Met alle respect voor de verbolgen liberalen, neem ook ik deze kandidatuur even door. Daar gaat de woordkeuze evenwel al de mist in. Nadat Herman Van Rompuy niet tot de minste beweging aan te zetten bleek – hij bleef de naam van zijn broer maar suggereren -, kwam men pas bij Dehaene terecht. Arme man. Zijn onvermurwbare loyauteit en verantwoordelijkheidszin brengen hem ertoe de man die hem al tot twee keer toe meer dan onheus bejegende, alsnog uit de brand te helpen. Helemaal aan het begin van de formatieronde, nog voor Hertoginnendal, moest Dehaene al eens te hulp schieten om het zootje te deblokkeren. Dat kon Leterme echter niet aanzien en stuurde hem huiswaarts. De idee dat iemand nog maar met één pluim zou kunnen gaan lopen waar hij eigenlijk eigenhandig zou moeten gloriëren, werd hem te veel. Ook toen de koning enkele ministers van staat ontving nadat premier Leterme voor de eerste keer richting Albert II trok, kon de meest incompetente naoorlogse premier het niet laten zich minachtend over deze heren uit te laten. Hij had tenslotte achthonderdduizend malloten kunnen overtuigen op hem te stemmen, weet u wel.

Dat weerhield Dehaene, schat van een man, er hoe dan ook niet van ook dit najaar Leterme nogmaals bij te springen. Hij moest de eerste viool gaan spelen bij Dexia, een van de vele noodlijdende banken waar de federale regering toen mee te kampen kreeg. Loodgieter werd hij vaak genoemd, het bankierschap werd hem daarentegen ontzegd. Om maar te zeggen: Daar heeft hij niet per se kaas van gegeten. Ook in Nederland viel dat op, een commercieel bedrijf is nog wat anders dan de Belgische overheid. Zijn naam droeg daarentegen wel een onvoorwaardelijk vertrouwen waar de hele banksector meer dan nood aan heeft om dezer dagen overeind te blijven. Dehaene, die als geen ander gruwelt van de tegenwoordige mediacultuur, leende zijn imago uit om een van de vele problemen van de man met achthonderdduizend voorkeurstemmen maar zonder nog maar het minste idee of inzicht, tijdelijk als opgelost te laten doorgaan. Groots staatsman.

Hoewel ze bij open-vld weinig animo voelen voor de figuur van Dehaene, zal hij waarschijnlijk toch het premierschap mogen waarnemen tot juni volgend jaar. Dat is om verschillende redenen een aangename wending. Dehaene zal zijn partij als geen ander weten te overtuigen van de noodzaak van tussentijdse verkiezingen voor het federale niveau, wat ons meteen een hele hoop gedoe bespaart. Daarnaast heeft hij inderdaad ook de kwaliteiten om eender welke regering te leiden. Hoewel ze qua stijl opmerkelijk weinig verschillen, is Dehaene bestuurlijk zowat het tegenovergestelde van Leterme. Waar alles wat die laatste aanraakte in schroot veranderde, zou Dehaene de boel wel eens aardig kunnen oppoetsen. Ondanks dat alles zou het toch fout zijn te fixeren op zijn figuur. Hij mag dan wel bereid zijn deze regering tot juni te depanneren, daarna verdwijnt hij weer naar Europa en moet de huidige politieke generatie – hoe onbekwaam ook – alsnog een compromis zien te bereiken. Die Europese verkiezingen zijn overigens een terechte bezorgdheid waar de Vlaamse liberalen mee zitten. De kredieten die Dehaene de komende maanden vermoedelijk zal opbouwen, zouden het pleit tussen hem en Guy Verhofstadt, wel eens vroegtijdig kunnen beslechten. Dehaene mag dan wel een prima vent zijn, hij blijft van schuwlelijke christendemocratische komaf, en alles moet in het werk worden gesteld om hen een verkiezingsnederlaag van heb je me daar te bezorgen. Het beeld van een noest werkende Dehaene en een in Toscane verblijvende Verhofstadt, zou de Vlaamse publieke opinie wel eens kunnen doen kiezen voor de partij van de eerste, ondanks alles wat zij ook op hun geweten hebben. Dit zijn echter zuiver politieke overwegingen, en daar leent het huidige klimaat zich werkelijk niet toe.

Mijn excuses: Goed bestuur!

2008-12-21T18:18:00.001+01:00

Ik ben dezer dagen verslaafd aan nieuwsrubrieken. Therapeutisch kijken, heet zoiets. Ik wil me er van vergewissen dat Yves Leterme weldegelijk voor onbepaalde duur van het politieke toneel verdwenen is en we hem nu wel zeker éven niet meer zullen hoeven aan te zien. Als burger van dit land, is dat een geruststelling. Garanties kreeg ik helaas nog niet te horen, de kans dat de meest onbekwame naoorlogse premier nog terugkeert is nog steeds niet uitgesloten. Zolang hij een rol blijft vervullen, zal ik erover blijven schrijven. Enkel de functie van gouverneur van West-Vlaanderen of eventueel minister van landbouw, gun ik hem. Weliswaar met pijn in het hart, maar aan achthonderdduizend voorkeurstemmen kan nou eenmaal niemand voorbij. Deze ochtend viel ons twee uur De Zevende Dag over de politieke crisis te beurt. Dat was even wennen, ik bleef me maar afvragen waar Alain Coninx met zijn streekbieren, -wijnen of –jenevers bleef. Het decor was al in ontbinding en het studiopubliek gaf niet thuis – wat een zegen is voor een politiek programma – omdat De Zevende Dag normaal op dit moment aan het vernieuwen zou moeten zijn. Dit programma moet meer brunch-tv worden, u bent gewaarschuwd. Maar genoeg gepalaverd, het is tenslotte crisis.

Marianne Thyssen kreeg de kans nogmaals te benadrukken hoe trots ze op haar mensen was. Het mens gaat er dag na dag slechter uitzien, het enige wat nog voor haar pleit. Nadat Leo Stoops aan de hand van een schoolbord (ik verslikte me in de brunch) had duidelijk gemaakt waar de christendemocraten de scheiding der machten met voeten hadden getreden, paste Marianne die feiten met een uitgestreken gezicht in haar kraam van goed bestuur. Als we haar zouden moeten geloven, zwelgt dit land momenteel in een overdaad van goed bestuur. De mensen geloven haar op haar woord. Drie ploegen van de VRT mochten ondertussen reacties gaan sprokkelen in de mateloos overschatte dorpstraat en kwamen allen met dezelfde onthutsende conclusie terug dat ook degenen die zij voor gewone mensen houden er geen moment aan denken de schuld te leggen bij de christendemocraten van de eenentwintigste eeuw. Een vrouw vond dat Yves Leterme vergruisd was door zijn politieke tegenstanders, ga daar maar eens tegen in.

Maar er is meer mis dan Thyssen die beweert dat we om de oren worde geslagen met goed bestuur of een van de pot gerukte publieke opinie. De politieke verslaggeving bericht nou al dagen over een crisis, en enkel en alleen over die crisis. Dat is een fundamenteel foute voorstelling van de feiten. Die crisis is enkel een gevolg van bijzonder gegronde verdenkingen rond twee (Vandeurzen, Leterme) of misschien drie (Reynders) ministers. De beschuldigingen die de voorzitter van het Hof van Cassatie uitte zijn zo gegrond dat ze de hele regering op de knieën kregen. Kan je nagaan. De schendingen waar zij zich aan schuldig maakten worden wel terloops gemeld, maar veel en veel dieper wordt er ingezoomd op de gevolgen. Zo wordt er een opening gecreëerd voor de CD&V om weer als vanouds op de proppen te komen met hun gekende mantra´s. Een partij waarvan twee ministers moeten opstappen wegen een verdenking van de hoogste magistraat, zou als een geslagen hond in een hoekje moeten kruipen van schaamte. Doordat zij echter de hele regering wisten mee te slepen in hun val, kan de christendemocratie verder boeren alsof er amper wat aan de hand is. Kris Peeters vond zo gisteren in Ter Zake dat het communautaire luik maar heronderhandeld moest worden op federaal niveau. De pretentie kent bij de dames en heren van christelijke komaf geen grenzen meer. De dag waarop de CD&V terug uit de oppositie werd gehaald, kan dan ook enkel maar beschreven worden als rampzalig. Hier zullen wij nogmaals voor jaren en jaren de gevolgen van kunnen dragen, met speciale dank aan de gewone man in de straat.

Overigens zijn enkel niet de huidige generatie christendemocraten die zich van tsjeventrukken bedienen om het grote gelijk binnen te halen. Hoewel Mark Eyskens een bijzonder groot staatsman is, ging hij deze vrijdag in De Keien van de Wetstraat stevig uit de bocht. Net als al zijn andere partijgenoten, moest hij van de voorzitster eerst en vooral onderstrepen dat die brief van Londers niets hard maakt. Terecht, hoewel ook de politieke gevolgtrekkingen daaruit dat ook meer dan wat anders zijn. Daarna vond hij het wel nodig om tussen neus en lippen even te vermelden dat ook Guy Verhofstadt zich schuldig had gemaakt aan een dergelijke fout in het Sabena-dossier. Zonder enig bewijs. Om door de grond te zakken van schaamte. Ook andere prominenten van zijn partij brachten dit al aan en een dag later had Lieven Verstraete het al in een vraagstelling verwerkt als objectief feit. Grote journalistiek, hoor.

Het was al een hele tijd duidelijk, maar de laatste dagen wordt schrijnend kenbaar hoe de Vlaamse christendemocraten na acht jaar gedwongen oppositie geen haar zijn veranderd. Ze klampen zich vast aan postjes en zijn bereid over lijken te gaan om die te behouden, niet gehinderd door een compleet gebrek aan inzichten en ideeën. Ook partijgenoten worden daar niet bij gespaard, au contraire. Sommigen zijn daar uiteraard iets hardnekkiger in dan anderen. Bewijze daarvan Jan De Groof. Hij is degene die wat zijn echtgenote en rechter bij het hof van beroep hem vertelde, doorbelde naar de kabinetschef van de premier. Dat geeft hij allemaal zonder verpinken toe, wat op zich al tot opgetrokken wenkbrauwen zou moeten leiden, omdat hij naar eigen zeggen wel iets moest doen aangezien de dramatische wending die in het Fortis-dossier leek te worden genomen het land ernstige schade zou berokkenen. Maar gortig wordt het pas echt als Meneer De Groof aan diezelfde kabinetschef om een politieke benoeming vraagt voor zijn vrouw. Zij kon nou eenmaal niet meer functioneren in de door hem gecreëerde situatie.

We kunnen enkel maar hopen dat de onderzoekscommissie die in het parlement wordt gestart, hem schuldig krijgt bevonden en in het beste geval achter de tralies. Dat is echter niet nodig om de gebeurtenissen tot een feest te maken voor de populistische oppositie. Het is nu eenmaal voor iedereen moeilijk te blijven geloven in de integriteit van de politieke klasse. Het laatste wat we daarom kunnen gebruiken – en daar bezondigde Caroline Gennez zich deze ochtend aan – is nodeloze stemmingmakerij. Hoewel de hele regering is opgestapt, vond zij het nodig ook Patrick Dewael nogmaals te noemen als rotte appel. (Hij kreeg geen brief, was de overigens niet erg overtuigende tegenargumentatie van de liberalen.) Hij is zijn crisismoment doorgekomen en moet nu maar kwijt worden gescholden van alle mogelijke schuld. Anders dreigt er inderdaad een moment waarop door de aangetaste bomen het prachtige bos niet meer valt te zien. In die zin zou het goed zijn een doorstart van de regering te maken met enkele nieuwelingen. Niemand zal het geloven, maar de gebleven functionarissen treffen geen schuld en verdienen een tweede kans. Hoe dan ook is de werkbaarheid van deze formule nihil, en kunnen federale verkiezingen op korte termijn (juni) niet worden omzeild. Marianne Thyssen zegt van wel, maar u weet ondertussen wat ik denk van wat zij allemaal zegt.

Even tussendoor: Over populisme gesproken. In Ter Zake gisteren zat enkel en alleen een interview met Gerolf Annemans als stem van de oppositie. Waarom, vraag ik mij af. Op de VRT is er geen spoor meer te vinden van het voornemen om voorzichtig om te springen met het Vlaams Belang. Zij geven hem – en LDD, maar kom – zo een nog betere kans om garen te spinnen uit deze crisis. Wat is er mis met Meyrem Almaci, fractievoorzitster van Groen! in het federaal parlement. Ik zou het niet weten, ik heb er op gestemd. Door een weloverwogen keuze van gasten in duidingprogramma´s zou de VRT de zaak al aardig op weg kunnen helpen. Moeten ze misschien wel inleveren op spektakel, de broodnodige nuance krijgen ze er zo bij.

Hoewel ik de link eerst weigerde te zien, dwingt overigens ook deze crisis ons na te denken over de vraag waar we met dit land eigenlijk heen willen. Als Bart De Wever zegt dat de instellingen momenteel onwerkbaar zijn, kan je niet anders dan hem gelijk geven. De tweede stap in zijn redenering, die niet per se volgt uit de eerste maar uit zijn ideologie, moet daarentegen niet zomaar worden aangenomen. Een splitsing van het land is niet noodzakelijk zolang er andere mogelijkheden zijn. Die moet iedereen dan wel bereid zijn te nemen. Eyskens pleitte bijvoorbeeld vrijdag alvast voor een nationale kieskring. Tegen de partijlijn in. Wederom belanden zo weer aan bij de CD&V. Zolang deze partij geen duidelijke standpunt durft innemen inzake waar we met dit land heen moeten, blijft de boel geblokkeerd. Wie de huidige situatie bekijkt, ziet meteen dat een nationale kieskring meer dan noodzakelijk is voor het voortbestaan van deze democratie. Daarmee zal eindelijk een eerlijk politiek debat kunnen worden gevoerd over de taalgrenzen heen. Tot het zover is, kan iedereen zich wentelen in zijn eigen gelijk zonder het ooit werkelijk hard te moeten maken. Dat deze patstelling enkel en alleen kan worden doorbroken door de CD&V, stemt niet vrolijk. Maar dat zat er de laatste dagen toch al niet echt in.

Ondertussen werkt de koning. De koning werkt.

Ziek bestuur

2008-12-20T11:48:00.000+01:00

Ik heb ooit een, voor mijn doen althans, erg mooi stukje geschreven over Marianne Thyssen. Ze werd gedwongen voorzitter te worden van een partij waar ze naar mijn mening al een hele tijd vervreemd van was. Loyaal, heet zoiets in het jargon, ik zag enkel de persoonlijke tragiek van Marianne. Een zelfstandig opgeklommen vrouw, in de regionen van Europa, die nu terug gefloten werd om een zwijnenstal te leiden. Niet dus. In minder dan een jaar heeft ze zich opgewerkt tot koningin der tsjeven. De verklaringen die ze gisteren aflegde, deden mij – en dat mag u gerust weten – huilen. Gevraagd nar haar reactie op de aftredende regering, had ze enkel goeie woordjes klaar voor Yves Leterme. Trots was ze op die man, harde werker, altijd het beste voorgehad met dit land. Ook: Daad van goed bestuur dat hij gisteren naar de koning trok. Haar eerste minister moet aftreden wegen schending der scheiding der machten, en zij kan haar pret niet op. Wie had gehoopt op iets van spijt te zien in haar ogen, was er aan voor de moeite. Over fouten werd er niet gesproken, enkel hard en noest werk. Denkt ze dat we gek zijn? Ik weet dat het Jean-Marie Dedecker is – opletten, dus -, maar hij sprak in termen van strafrechtelijke beschuldigingen toen hij het dossier dat gisteren door de voorzitter van het Hof van Cassatie werd verspreid, doornam. Zij geeft daarmee haar gehele geloof in democratie in instellingen op. De CD&V trekt zich geen ene lor aan van wat de rechterlijke macht uitslaat. 800 000 voorkeursstemmen, weet u wel. Misselijk, maakt het mij. Na acht jaar oppositie zijn ze teruggekeerd in een vorm die niemand ooit nog voor mogelijk had gehouden. De christendemocratie als tussenstap naar een dictatuur, ik geef toe dat ook ik het nooit eerder zo had bekeken. Overigens. We kunnen nou wel allemaal in de bres springen voor Jo Vandeurzen, het eerste zoenoffer van Leterme, maar ook hij heeft – om de terminologie rond zijn persoon van gisteren voort te zetten – stront aan de knikker. Hij zat daar dan misschien een beetje te huilen, maar en passant gaf ook hij aan niets te geloven van wat die knotsgekke (CD&v signatuur, maar dat terzijde) voorzitter van het Hof van Cassatie de afgelopen dagen bekend maakte. De geschiedenis zou de schuldigen wel aanwijzen, dat soort dingetjes. Ik zeg: Complot geregisseerd door Guy Verhofstadt.

Marianne helpt de boel danig naar de kloten, schoot mij gisteren door het hoofd. Breng dat mens zo gauw als mogelijk naar de galg voor ze nog meerdere miserie kan aanrichten, bedacht ik stijlfiguurlijk. Een CD&V die nu geen fouten toegeeft, drijft het laatste geloof in politiek de mensen uit. Niet dus. Daarnet hield ik me even ledig met het doorlezen van de site van Luc Van Der Kelen (hln.be), iets wat ik doorgaans pleeg te vermijden omdat zoveel troep en derrie bij elkaar niet goed is voor een jongen van negentien. Laat het mij zo stellen: Marianne haar geloof in de democratie ging eraan, het mijne in de mensen. Ze mogen het komen halen. Het merendeel van de reacties pleit voor Yves Leterme en voert de meest absurde argumenten aan om hem kwijt te schelden van enige schuld. De brave man werd tegengewerkt door liberalen, walen, loge, socialisten, anti-Vlamingen, en wie weet ook leger. Hem kon volgens velen niets verweten worden, hij was het slachtoffer van een duivels netwerk. Een pleidooi voor Vlaams Belang – Lijst DeDecker – N-VA was het enige teken van een geloof in politiek (!) dat er nog te rapen viel. Opiniemakers zetten deze openbare riolen maar wat graag weg als irrelevant – hoewel ook vaak door henzelf georganiseerd -, maar al deze mensen staan binnenkort aan onze zijde in het kieshokje. Het land is ziek, de uitweg onvindbaar.

Misschien ligt het wel aan mij, ik weet het niet. Ik kan geen nieuwsuitzending meer zien of gevoelens spelen op die ik vroeger wel eens aan proteststemmers toeschreef. Negentien jaar en hopeloos verzuurd. Barack Obama als enige strohalm om mijn liefde voor politiek staande te houden. In België valt er alvast niets meer te rapen. Met steeds stijgende verbazing stel ik geen muiterij vast. Wie mijn cynisme tevens verzuurd, en in deze zeker niet onvermeld mag blijven: Pers. Het was Bart Verhulst die Marianne Thyssen voor Ter Zake mocht interviewen; Een opdondertje, weet ik ook wel, maar een publiek opdondertje. Hij registreerde wat Madame te zeggen had, stelde enkel vragen die haar konden begeleiden in haar waanzin. De kritische vragen leken hem nooit aangeleerd. ‘Naar het kapblok!,’ riep ik haar van achter mijn teevee toe. Ook: Dwaze ogen, die jongen. Enkel in het late journaal zat een Chris Denys die merkelijk moeite had zijn woede in toom te houden. Hij begon steeds harder te roepen, de schat. Nooit promotie gemaakt, eeuwige interventies vanuit de kou. Het colbertje van Yvan De Vadder gaat nu eenmaal beter met het meubilair.

Kan u geloven dat ik mij deze week enkel getroost voelde door de botergeile blik van Liesbeth Imbo?

Fin

2008-12-19T12:21:00.000+01:00

Eindelijk. Zo voelt het dezer uren wel. Vandaag gaat het beginnen. Die tegenwoordige tijd valt ook mij tegen van mezelf – afstand houden wordt steeds vaker een zeldzaam goed – maar er is nu eenmaal even een rustig moment in de zoveelste politieke storm waar we door moeten. Momenteel wacht iedereen op het vervolg dat de voorzitter van het Hof van Cassatie geacht wordt te breien aan de brief die hij gisteren richtte aan de Kamervoorzitter. Toen Martine Tanghe deze ochtend aan kondigde na haar extra journaal van zeven uur, er nog enkele te maken met de regelmaat van het half uur, ontging me de zin daarvan een beetje. Arme schat, dacht ik, ga toch lekker terug naar bed. Later bleken deze journaals nodig voor Martine om in een nieuw jasje te kunnen verschijnen. Van sterreporter Yvan De Vadder was overigens geen spoor te bekennen, wat best begrijpelijk valt gezien zijn fysieke wantoestand.

Het enige nieuws dat deze ochtend nog te rapen viel, was een Didier Reynders die voorspelde dat er geen enkele minister opstapt vandaag. De roep van oppositie en verzameld journaille om collectief aftreden zal hij er niet mee temperen, maar hij zou wel eens akelig dicht op de feiten kunnen zitten. De regering blijft aan, enkel en alleen om de simpele reden dat de regering niet weg wil. Ongeziene omstandigheden, heet dat in het jargon, gebezigd door de uitvoerende macht maar waar wij allen ondertussen vervreemd van raakten. Het was choquerend econoom Geert Noels gisteren te horen beweren in Phara dat het choquerend was hoe de politieke klasse de gehele economie zou gijzelen. Een inbreuk op de scheiding der machten werd herleid tot een peulschil in vergelijking met de schade die een omgevallen regering zou brengen aan de socio-economische toestand. De economie als reden om de politieke op te heffen. Het ligt er misschien aan dat mijn liefde geheel bij het tweede ligt, maar daar pas ik feestelijk voor. We hebben politiek een tijdje geleden overigens al opgeheven voor een communautaire logica waar niemand om had gevraagd. Ook dat liep desastreus af.

Overigens moet Noels de feiten maar eens beter bekijken. Als Leterme een loopje heeft genomen met het meest fundamentele wat ons onderscheidt van dictaturen en ander naars, is dat niet om te economie aan gezwengeld te krijgen. Hij moest zo nodig een verdict naar zijn hand proberen te zetten, omdat een negatieve uitkomst, zoals het uiteindelijk gelopen is, hoewel alweer betwist, het enige voorval dat hij als verwezenlijking zou kunnen slijten, teniet zou doen. Zoals Wouter Bos in Nederland plots weer een groot politiek talent heet, hoopte Leterme daarmee op rehabilitatie bij de publieke opinie. Zag hij mooi aan zijn neus voorbij gaan, dus dan maar geknoeid met de rechtsstaat. Overigens stelde die prestatie waarvoor hij zo graag had getekend, bitter weinig voor. Hoewel de tijdsdruk waaronder ook de Belgisch regering stond toen er met banken werd gespeeld, best kan dienen als verzachtende omstandigheid, kan niemand zich toch van de indruk ontdoen dat Leterme het veel slechter heeft aangepakt dan zijn naburige collega´s. De rol die Didier Reynders in deze speelde – zijn ideologie liet het niet toe te nationaliseren – mag evenwel niet onvermeld blijven. Yves Leterme had zo alles vijl in een desperate poging zijn eigen hachje te redden. Hij ging over de schreef en moet dus weg. Over enkele andere ministers die eventueel ook betrokken zijn bij deze schanddaad (ja, hoor) kan er deze middag nog geborreld worden.

Is het een ramp dat het hoofd van de premier op het kapblok moet. Nou, ik kijk er al jaren naar uit, eerlijk gezegd. En velen samen met mij. Maar ook vanuit het heilige socio-economische standpunt, is er maar weinig reden tot gezanik. Niemand heeft momenteel baat bij verkiezingen. Die komen er dan ook hoogstwaarschijnlijk niet. Daar kan je een vuil potje opportunisme in zien, maar de resultaten zouden een affront zijn voor onze hele democratie, voor ons allemaal. Daar moet dus simpelweg met een grote boog omheen worden gewandeld. Wat er wel moet komen, is een nieuw kabinet. Nieuwe mensen, van dezelfde partijen weliswaar, die de ziekmakende spiraal waar dit land al maandenlang in verkeerd, kunnen doorbreken. Namen zijn daarvoor al in omloop. Noels hoeft dus niet bang te zijn voor een socio-economisch gebeuren zonder regering, daar wordt voor gezorgd.

Uiteraard moet het zittende kabinet daarvoor wel een stap opzij willen doen. Dat ligt moeilijker. De tragische figuur die Yves Leterme in deze slaat, kan niet onderschat. Hij klampt zich nu al bijna een jaar vast aan de zestien, hoewel daartegenover geen enkele verwezenlijking staat. Zo raakte de premier de voorbije maanden los van zijn kiezers, zijn partij en nu ook de gehele wereld. Een gevaar voor dit land, meer is hij niet meer. Alleen wordt hij in zijn ministerraad bijgestaan door Didier Reynders. De minister van financiën die waarschijnlijk enkel wil opstappen uit die functie op voorwaarde dat hij als premier mag terug keren. Deze twee heren leverde gisteren een bijzonder zielig schouwspel. Hoewel op gezond verstand gestoeld, ben ik dezer dagen blijer dan ooit niet tot centrum-rechts te behoren in Vlaanderen. Wie links zit, zal bij Groen! altijd een mooie uitwijkmogelijkheid vinden. Bij rechts is die niet meer te vinden. Een stem voor Jean-Marie Dedecker kan vanaf volgende verkiezingen zo ook het resultaat zijn van pragmatisch denken binnen het rechtse kader.

Dat laatste krijg ik enkel met pijn in het hart neergeschreven. Een eerste gedachte die ik deze ochtend had, was dan ook dat het niet meer leuk is om politiek nog wel een blik waardig te gunnen. Het geloof in de kracht van politiek, kan in België nog maar erg moeilijk beleden. Maar we moeten eerlijk blijven met onszelf. Hoewel ik ook voor de verkiezingen nooit op de CD&V heb kunnen stemmen, zou dat nu voor haast iedereen onmogelijk moeten zijn. Was het maar matig bestuur, was het maar non-bestuur, was het maar geen bestuur. Alles zou beter zijn dan dit misselijkmakende bestuur. Om Van Pieter De Crem nog maar te zwijgen. De schuld van open-vld kan echter niet zomaar kwijt gescholden. Hoewel deze partij in juni hartelijk hoopt op een nieuwe start met Guy Verhofstadt, zijn ook zij ziek. Op Vlaams niveau – waar volgend jaar uiteindelijk voor zal moeten worden gestemd – moest minister Moerman aftreden wegens fraude. Zij keert misschien terug als lijsttrekker, wat ook meteen een schrijnend tekort aan geschoold talent bloot legt. Maar de fouten die de federale ministers Dewael en De Gucht maakten, kan je ook niet met de mantel der liefde blijven bedekken. De eerste zou al weg moeten zijn, de tweede toonde in een diplomatieke incompetentie van heb je me daar bij de betrekkingen met Congo. Als je liever als vrijdenker dan als politicus staat geboekstaafd, is dat meer dan je volste recht. Moet je wel de juiste functie uit kiezen. Ook de open-vld valt hiermee af, me dunkt. Overigens: Ben ik de enige die de gretigheid opvalt waarmee Bart Tommelein voor de camera´s verschijnt? De nieuwe wacht loopt zich warm. Tommelein als licht in de duisternis, dat is wennen.

De oppositie van de sp.a blijft bijzonder zwak. Niemand hecht nog belang aan de woorden van Gennez en de club van jongens en meisjes die ze niet aan de straatstenen kwijt raakt, en hoewel Johan Van De Lanotte over aanwezig is bij de VRT, slaagt ook hij er niet meer in een doorslaggevend argument te bedenken waarom voor zijn partij moet worden gestemd. Deloyaal, oogt hij, naast deskundig en nauwgezet overigens. Dan blijft de LDD algauw als enige alternatief over voor wie zich in het centrum bevindt. Jammer maar helaas.

Nou nou, dat zullen mijn Vlaams-nationalistische vrienden me niet gauw vergeven. Speciale vermelding is dan ook nodig voor Bart De Wever en de zijnen. Hoe zij het in de komende verkiezingen zullen doen, kan niemand voorspellen. Tot voor kort als compagnon van al het tuig dat nu de Wetstraat onleefbaar maakt, kunnen ook zij moeilijk vrijuit gaan. Hoe de kiezer dat ziet, ligt natuurlijk anders dan de ratio ingeeft. De Wever heeft zich hoe dan ook bijzonder efficiënt omgeschoold tot begenadigd oppositieleider. Hij is de beste, dat moet gezegd. Hoe ongemerkt deze dagen misschien ook voorbij zullen gaan als de gehele regering blijft zitten, de woorden die hij gisteren in Ter zake sprak, zullen mij nog lang bijblijven: “Vaak denk je nu wel op de bodem te zitten, om dan iemand een schop te zien vinden die er toch nog in slaagt dieper te graven.” Daar moet ik erg wrang om lachen, maar dat heb ik altijd enkel kunnen doen met De Wever.

Een laatste vermelding hoort echter toe aan Jo Vandeurzen. Hij zat er deze week al aardig door, en werd met verve verdedigd door bovenvernoemde Bart De Wever. Hoewel ik het ook allemaal heel zielig vond hoe hij daar zondag zat, heeft ook hij wat op zijn kerfstok. Dutroux die er vandoor gaat op eigen kracht, brengt twee ministers ten val. Hassan Iasir staat op straat dankzij een procedurefout, wat Vandeurzen enkel een belletje doet plegen met een gevangenis van hem. Daar ging de scheiding der machten eigenlijk al een eerste keer voor de bijl deze week. Een minister van justitie behoort niet rechtstreeks per zaak de prioriteiten te dicteren van politioneel personeel. Hij zei zelf nagedacht te hebben over ontslag, hoewel door niemand geëist. Daarmee leg Vandeurzen beter dan wie ook het probleem bloot waar deze regering mee kampt. Ze stelt zo weinig voor dat niemand het de moeite vindt er politieke verantwoordelijkheid voor op te nemen. Iedereen doet maar wat, en we zien wel waar we uitkomen. De miserie is zonder meer al maanden totaal. Dat daarmee grenzen worden overschrijden, ligt niet meer dan voor de hand. (Annemie Turtelboom zou wel gek zijn om effectief werk te maken van een asielbeleid. Eer valt er sowieso niet mee te halen.) Vandeurzen wilde maandag weg, maar hij mocht niet. Hij mocht zijn integriteit niet laten primeren op zijn postje. Tot gisteren. Nu Yves Leterme een kans zag Jo Vandeurzen te offeren in de hoop niet helemaal alleen de schuld te moeten dragen, moet ook hij vallen voor de waanbeelden van Leterme. Hij gijzelt het hele land, maar de man die voor hem door de stront is gegaan, misschien nog wel het meest.

Een blok aan mijn been

2008-12-16T19:42:00.000+01:00

Gisteren viel de laatste les die dit semester telt. Statistiek, eeuwige formaliteit. Daarmee is ook de aftrap gegeven van de met dat semester gepaard gaande examenperiode. De kersthysterie heeft er een aardige concurrent bij. Waar mijn dagen rond deze tijd tot vorig jaar nog werden beheerst door onverbiddelijke festiviteiten, lijkt het echt leven nu ook hier een hypotheek op te nemen. Moet er wat gemist worden, vraagt een mens zich dan af. Natuurlijk wel. Ook het gezeur om vooral géén kerstboom, kan van op afstand bijzonder knus ogen. De fantasieën over het vernielen van naburige sfeerverlichting zijn zo ook een en al mooie herinnering, zonder vervaldatum. Een nakend eindejaar biedt dan weer de verwarmende illusie dat er toch iets of wat structuur zit in het leven alhier. Waanzin, natuurlijk, maar de liters glühwein zorgen nou eenmaal voor een omkadering waarin ook deze theorie kan gedijen. Eeuwig zonder zorgen, min of meer. Deze keer zal er van die idylle dus geen sprake zijn. Als alles volgens plan verloopt – het zesentwintigste alweer – gaat het jaarlijkse feestgedruis aan mij voorbij al is het een zuchtje wind in een glas water.

Mooi niet, dus. Het lijkt me kras dat het aan de academische sfeer is waar ik de laatste maanden willens nillens in werd ondergedompeld, maar plots lijkt dat kerstgebeuren zo slecht nog niet. Wat is er nou fijner dan een feestje te bouwen met de mensen die je het nauwst aan het hart liggen? Samen de donkere dagen van december doorkomen, aan een rijkelijk gevulde tafel. Om van de sociale cohesie nog maar te zwijgen. Het cynisme gaat voor de bijl als de kerstboom waar ik nu meer dan ooit naar verlang. De versieringen kunnen niet uitbundig genoeg zijn, de vanzelfsprekende kalkoen evenmin. Een hele dag zou ik liefst uittrekken om kerstkaarten uit te kiezen. De volgende om ze te schrijven. Iedereen zijn eigen wensen en rijmpje, daar wordt de wereld pas echt beter van. Ik zou wel gek zijn om deze feestelijkheden zomaar aan me voorbij te laten gaan. Een diploma levert je later misschien wel een mooie baan op en een tweede garage, de vergelijking met een besneeuwd winterlandschap doorstaat het niet. Ook niet de idee eraan, kwestie van de praktijk de pret niet te laten drukken.

De komende weken zal ik dus moeten vechten tegen een gevoel dat mij verder meer dan vreemd is. Ik waan me een Duitser die op kantoor mee een opsporingsplan moet uit werken, hoewel hij zelf helemaal geen hekel heeft aan welke minderheid dan ook. Het is dat of studeren. Het enige waar ik me dezer dagen eveneens maar wat graag mee ledig hou, is het bedenken van schema´s. Schema´s om te studeren, schema´s om te ontspannen, schema´s om te slapen. Hoe meer er zijn, hoe groter de kans op slagen, gaat mijn theorie. Levensnoodzakelijk, heet dat dus. Als ik me er mee bezig hou, voel ik me een vooruitziend en succesvol student. Wat ik zaai bij het maken van die plannen, zal ik binnen afzienbare tijd dubbel en dik kunnen oogsten. Dat komt dus wel goed. Voordeel: Het schuldgevoel blijft uit. Als ik me probeer over te geven aan de kerstsfeer, die zich aandient als onvermijdelijk, wil zoiets zich wel eens meester van me maken. Stemmen in mijn hoofd die me vertellen dat ik me beter over mijn cursussen buig dan het zoveelste kerststukje, dat gedoe. Dan bieden schema´s soelaas. Ontspannend doch ook bijzonder nodig.

Zo zit ik dus met pen en papier onder de kerstboom. (Het schema loopt al tot midden november 2009.) Angstig gedachten vermijdend die herinneren aan de werkelijke betekenis van al de onderstrepingen en uitroeptekens. De echte blok is nog niet begonnen, en ik lijk de wanhoop al nabij.

Wie schrijft, die blijft

2008-12-13T13:47:00.005+01:00

Lieve kameraden van De Morgen,

net als alle briefschrijvers die vandaag uw lezersrubriek vol penden, hou ook ik (min of meer) van De Morgen. Nooit schreef ik een lezersbrief, omdat ik het geluk had het door de band steeds eens te zijn met de lijn die jullie volgden. Hoewel ook De Morgen niet gespaard bleef van kwalijke trends als daar zijn Lifestyle, Fashion en andere als journalistiek gepresenteerde publiciteit, bleef de onafhankelijke berichtgeving steeds prominent aanwezig. Agnes Goyvarts nemen we er dan wel bij. Mensen die De Morgen maar wat graag afschrijven als kwaliteitsmedium, heb ik steeds - hopsakee - met het blanke zwaard bestreden. Jullie mogen tegenwoordig dan wel eerder de loftsocialisten bedienen dan wat anders, voor links in Vlaanderen is De Morgen sowieso nog steeds van bijzonder groot belang.

Als die krant dan een vijfde van hun journalisten moet laten gaan, doet dat pijn. Het enige echte onafhankelijke dagblad zal zo geen onafhankelijk dagblad meer zijn. Dat maakt kwaad. Jullie leerden mij echter dat dat niet moet betekenen dat de zaak verloren is. Als enige krant zijn jullie bijvoorbeeld steeds consequent blijven omgaan met het Vlaams Belang, een strategie waar nu de hele samenleving de vruchten van plukt. Als enige Vlaamse krant staan jullie nu ook nog onafhankelijk in de communautaire strijd. (Ik ben te jong om me andere voorbeelden te herinneren.) Echter: Als de job van zestien redacteurs op de tocht staat, wordt de berichtgeving daarover verwezen naar de cultuurpagina´s. Journalisten bleken te hebben geweigerd bij Phara te komen en verdere actie moet komen van lezersbrieven doe jullie publiceren. Denken jullie misschien te mogen blijven van De Persgroep omdat er - nou nou nou - wel érg veel brieven waren binnengekomen als reactie om hun besluit. (Deze hoeft alvast niet gepubliceerd te worden; is hij ook te lang en te dralerig voor.) Een krant is naast medium voor het publieke debat ook een commercieel product, hoor ik al jullie journalisten toegeven. Wel, zo werkt de commerce niet.

Ik zag tussen de massale reclameboodschappen door in jullie verjaardagsbijlage een cover staan waarop De Morgen door De Moord was veranderd. Vanwege een reorganisatie. Dat mocht in het overzicht, dat is iets om trots op te zijn. Nu haalt een dramatische afslanking de cover tout court niet meer. Zijn jullie zo bang? Hebben alle journalisten van De Morgen plots geen ruggegraat meer, of is de toestand ernstig én hopeloos? Dan ben ik ook bang. Als het enige progressieve medium (den HUMO, ach ja, den HUMO) haar allure als zodanig zal verliezen, heeft deze samenleving een gigantisch probleem. Wie gaat de stukken van Douglas De Coninck over de benoeming van de Franstalige burgemeesters of de vijf reden waarom Yves Desmet niet op Leterme stemde publiceren? Dan kunnen we de boel hier wel beter opheffen en allemaal naar Nederland verkassen. Des te meer redenen om nu te strijden voor jobbehoud en te kijken wat er nog uit de brand te slepen valt, lijkt me. Vooral ook omdat de argumenten die jullie broodheren aanhalen om redacteurs aan de deur te zetten, drogredenen zijn en enkel een goedkope winstmaximalisatie moeten verhullen. Larie en apekool. Net als toen werd aangekondigd dat de redactie uit Brussel weg moest en diende aan te schuiven bij het klootjesvolk (sfeerschepping is alles) van Het Laatste Nieuws en de cultuurberichtgeving moest verminderen. Mensen die beweren dat De Morgen überhaupt nog minder cultuur kan brengen, geven te kennen de krant niet te lezen en hebben zo geen recht van spreken.

Het enige wat te hopen valt is dat de eindeloze stroom van berichten waarin sprake van het grote succes waar De Morgen al een hele tijd onder te lijden heeft, hiermee stopt. Het stijgende aantal lezers loopt sowieso al een tijdje parallel met het uithollen van dit kwaliteitsmedium. Een kers op de taart zoals aangekondigd, kan er echt niet meer bij. Vandaag staat er in de krant een eigen advertentie: De Morgen, de krant die constant vernieuwt. Het zelfrespect van de redactie lijkt hiermee alvast ook gesneuveld.

Mogelijke Oplossing: Vamos, Wax en DM Magazine bij het groot vuil. Daar zal geen haan naar kraaien, en hebben de lezers meteen een pak minder pump door te bladeren.

Mama bracht ooit het geld bij elkaar om een van de reddende aandelen voor jullie te kunnen kopen. Zoals een van de briefschrijvers oppert, moet De Morgen misschien maar terug een onafhankelijke koers gaan varen. Lezers zullen vast en zeker bereid zijn om daarbij te helpen, maar of ook de redactie daar nog veel voor voelt, is wat anders. Terecht, misschien ook wel.

Lieve groeten.

Vijf minuten intellectuele eerlijkheid

2008-12-06T11:58:00.002+01:00

Bart De Wever heeft er een drukke week op zitten. Maandag was hij te gast bij Phara, woensdag zat hij bij Volt en vrijdag schoof hij samen met Herman Van Rompuy aan bij De Keien van de Wetstraat. Voor de voorzitter van een partij die ooit wetgeving dacht te moeten schrijven aangaande de aanwezigheid van politici op de teevee, moet je wel een erg goeie reden hebben om je drie keer in vijf dagen op te dringen aan de openbare kijker. Bart heeft die – zoals hij er voor alles eentje oogt te hebben – natuurlijk wel: Vrijdag werd een bundeling van zijn eerder in De Morgen en De Standaard gepubliceerde columns gepresenteerd. Aangezien iedere Vlaming die door zichzelf en/of een uitgeverij bekend wordt bevonden tegenwoordig een boek uitstoot, moet daar dus wel promotie voor worden gemaakt. Bart dus op de teevee. Of hij daarom ook binnenkort voor een tweede keer deelneemt aan De Slimste Mens ter Wereld, is niet duidelijk. Het boek lag deze week nog niet in de boekhandel, dus lezen deed ik het nog niet. Wel staat de titel zeker en vast op een of ander kerstlijstje, maar ook ik besef dat dat ruim onvoldoende is, wil je er nu al wat over schrijven. Toch doe ik dat. De kans dat iemand ooit de moeite neemt me lastig te vallen met commentaar op dit stukje, is minimaal. Valt het toch voor, ben ik enkel vereerd te worden gelezen. (Tenzij als het een geringbaarde werkloze flamingant betreft natuurlijk.)

Een eerste punt dat me al langer dwars zit aan zijn denken, en waarvoor hij speciaal in Volt opdook, zijn De Wevers waarschuwingen voor het normenverval. De vaststellingen die hij maakt, zijn ondertussen gemeen goed. Nadat we collectief de Katholieke kerk bij het grof vuil hebben gezet, is er niets in de plaats gekomen om ons het rechte pad te wijzen. Het gevolg daarvan is een maatschappij waarin alles mag en alles kan. Ook de hip hopscene moest er weer aan geloven. Bart De Wever heeft daar – zoals wel vaker, hoor – een punt. Tussen wat hij vertelt, valt misschien wel geen ene speld te krijgen. Er wordt te veel geneukt volgens De Wever, zou je hem op een lacherig toontje kunnen proberen pareren, maar het zit veel dieper dan dat. Aantal zelfmoorden blijft toenemen, net als de hoeveelheden antidepressiva die we samen slikken en de plastisch chirurgische ingrepen die daar vaak nog aan vooraf gaan. Er zit iets loos aan deze samenleving. Dat heeft De Wever goed gezien, maar alleen is hij de enige niet. Je moet haast onder een boerkha (als ik het woord typ, corrigeer mijn spellingchecker me met de suggestie boterham) leven om niet te zien dat kwalijke evoluties zich voordoen in de maatschappij heden ten dage.

Het is echt niet omdat een politicus een probleem vaststelt, dat hij er wat aan kan doen. Tot vreugd en euforie van zowat iedereen hebben wij de laatste decennia ongeziene vrijheden verworven, waardoor wij nu eenmaal niet enkelen kunnen zeggen wat we willen, maar ook neuken en slikken. De Wever raakt, gevraagd naar een oplossing, dan ook nooit verder dan een algemeen denken dat moet veranderen. Hij wil niets verplichten, want dat kan hij ook niet, maar iedereen moet meewerken, de media op kop. Daar heb je je sociaal progressief project, zou je haast denken. Hoewel De Wever maar wat graag doorgaat voor integer intellectueel, lijkt hij hiermee toch vooral een welbepaald kiezerscorps te willen aanspreken. Zonder enige politieke consequentie te moeten dragen – er valt nou eenmaal niets aan te doen – wil hij toch scoren bij het conservatieve deel van de bevolking. Dit effect versterkt hij daarnaast ook bijzonder goed door zichzelf op te stellen als de underdog van het publieke debat. Hij moet als enige (Wat is er plots mis met Boudewijn Bouckaert?) vechten tegen de heersende linkse consensus. Al dat slonzig schorriemorrie neukt, snuift en slikt er uiteraard zelf op los, terwijl hij als enige staat voor een deugdelijke moraal. Vanzelfsprekende nonsens, maar – deels ook door de kinderachtige reactie van links om het probleem zelfs te ontkennen – hij weet hij er wel mee te scoren.

Laat ons hopen dat ze de selectie niet hebben gehaald, maar vele stukken van De Wever gaan, uiteraard, over de Vlaamse zaak. België is onbestuurbaar geworden, herhaalt hij in deze steeds als een matter klinkend mantra. Best kras om die conclusie met steeds hetzelfde uitgestreken gezicht te komen melden na de boel anderhalf jaar feestelijk en op alle mogelijke manieren te hebben verziekt. Wat er werkelijk te zeggen valt: De Wever heeft een sfeertje gecreëerd waarin besturen onmogelijk is. Een slim politicus ben je dan, maar dan moet je niet denken die boel ook nog eens als alwetend denker verkocht te krijgen. Moeilijk was zoiets niet in een land als het onze. Een land waar je verkozen kan raken zonder rekenschap te moeten afleggen aan de halve bevolking, schept gouden kansen als je op zoekt bent naar een zondebok. De walen hebben het gedaan, heerst hier sinds 2007. Zij zijn noodzakelijkerwijs gevolgen, hoe zou je zelf zijn? Hoe contraire zij zich ook opstellen, de Vlamingen gaan er desalniettemin toch weer steeds over heen. Douglas De Coninck schreef er deze week een column over. Het noopte Walter Zinzen bij Phara tot een vraag aan Kris Peeters waar die laatste het best moeilijk mee kreeg. (Nu ze bij de VRT blijkbaar toegeven dat ze geen deftige vragen meer gesteld krijgen, halen ze er maar gepensioneerde journalisten bij om die klus te klaren.) Misschien had Zinzen zich de realiteit net als ik toch iets minder gortig voorgesteld, tot De Coninck zijn stuk publiceerde. Kort gezegd: Franstalige burgemeesters die Franstalige kiesbrieven sturen naar Franstaligen en Nederlandse naar Nederlandstaligen, worden niet benoemd, terwijl Vlaamse burgemeester die (uit protest tegen de verwijlde splitsing van BHV) geen enkele kiesbrief stuurden daar geen enkel probleem mee hadden. De gekte ver voorbij, lijkt mij. (Ik ging er dus tot voor kort vanuit dat die vuile Walen hun Franse rommel naar iedereen stuurden.) De discussie gaat in Vlaanderen echter op geen enkel moment hierover – daar is de gehele Vlaamse regering (CD&V, sp.a en open-vld) het over eens – maar over hoe we het precies moeten aanbrengen. Een Europese commissie die zich daar desondanks toch vragen bij stelt, is van de wereld af. Met dank aan Bart De Wever. De idee is namelijk ontstaan dat de politicus die niet mee strijdt voor de titel Beste Vlaming, het bij de volgende verkiezingsslag wel kan schudden. Vooraleerst vallen daar grote vraagtekens bij te stellen – nou hou je de Vlaming wel voor érg achterlijk – maar boven alles blijft deze situatie niet erg kies. Politici die met deze ingesteldheid in een federale regering zitten, zijn inderdaad onwerkbaar. Onbestuurbaar! Failliet van het systeem! Fundamentele crisis! Fin de régime! Zolang ministers in die regering kunnen zitten met enkel als bedoeling de Beste Vlaming te zijn, kan je er maar beter mee ophouden. Eerder dan het geruzie over Brussel-Hallve-Vilvoorde of die malle burgemeesters is het de patstelling die de partijen (CD&V en ps) maken door een nationale kieskring telkenmale af te schieten die dit land gijzelt. Pas wanneer die kieskring er is, wordt Bart De Wever gestopt bij het verzieken van dit (PRACHTIGE!!!) land.

Zoals hij zelf toegeeft, is er een tekort aan intellectueel talent bij rechts. In Vlaanderen dan toch. Dat is waarschijnlijk ook de reden waarom het De Wever is die bij elk akkefietje een televisiestudio moet opvullen. Met Geert Bourgeois valt tegenwoordig amper nog te praten. Desalniettemin moeten er misschien toch maar quota komen voor het verschijnen van Bart De Wever op de VRT, net als die er van de vorige mediaminister voor die gruwelijke schlagers moesten komen. Een keertje om de twee weken, lijkt me meer dan voldoende. We kunnen natuurlijk ook simpelweg wachten tot de volgende verkiezingen, wanneer hij samen met zijn partij tot de werkelijke proporties zal worden herleid. Interessant maar irrelevant, sprak Kamervoorzitter van Rompuy alvast. Over enkele maanden kan Bart De Wever enkel nog hopen op een post als minister van staat.

Wie toch geen genoeg kan krijgen van N-VA voorzitter Bart De Wever, woensdag is hij te gast bij Rik Torfs in Nooitgedacht op CANVAS.

Velcro

2008-12-04T00:03:00.001+01:00

Vreemd is het te zien hoe een partij waarvan iedereen aannam dat ze amper leden had, toch kan leeglopen. Een hele week lang nu al. In een partij met een zodanig klein ledenbestand, is elk lid natuurlijk een beetje kopstuk. Wie dan opstapt, haalt zonder veel moeite de krant. Dat neemt niet weg dat vandaag zowat de hele fractie uit het Vlaamse parlement eieren voor haar geld kiest en ervandoor gaat. Deze aftocht werd al voorafgegaan door het vertrek van Stijn Bex (de homo), Koen T'Sijen (het nieuwe talent) en Fouad Ahidar (de Marokkaan). Bert Anciaux – de enige die onafhankelijk overeind zou kunnen blijven – houdt zijn beslissing nog in beraad. Voor hem zou het niet verstandig zijn over één nacht ijs te gaan. Dit weekend noemde hij als reden om niet over te stappen naar sp.a dat hij zelf niet socialistisch is. Blijkbaar is het Anciaux ontgaan dat ook daar nog maar bitter weinig socialisten te rapen vallen. (Nou ja.)

Vreemde club verder, die VLaamse PROgressieven. Ik heb me net als 94,4 procent van de Vlaamse bevolking nooit echt verdiept in waar ze voor stonden. Uit hun optredens in de media kon je alleen maar afleiden dat ze enkel met losse flodders en ideetjes aan elkaar hingen. Daarnaast: Nelly Maes. Die was er ook altijd bij. Ook Paul Van Grembergen en Hugo Schiltz waren lid. Met een naam als SPIRIT kies je natuurlijk voor de onbestemde vaagheid. Wie een van de letters aan een kernwoord kon koppelen, mocht zich al goed geïnformeerd noemen. Toen kwam Bettina Geysen. De vrouw die zich nu als doel heeft gesteld te bewijzen dat ze kan schrijven, wilde een tijdje geleden nog een sterk merk maken van de linkse afsplitsing van de Volksunie. We moesten allemaal weten dat ze Vlaams en progressief waren, ook al ging dat ten koste van een goed bekkende naam. Ook het links-liberale gedachte goed lag hen na aan het hart. Daar kan je wat mee.

Niet dus. Bettina zet een stap opzij en plotseling blijkt de halve partij maar weinig te voelen voor die kernwaarden en ideologie. Ze blijken allemaal bij de Vl.Pro. te zitten om aan progressieve frontvorming te doen. Dat is natuurlijk heel wat anders. Meer zijn ze geïnteresseerd in het kartel met de sp.a dan in het eigen gedachtegoed. Het links-liberale denken is uiteraard niet iedereen gegeven. Nee, dan progressieve frontvorming! Ook meteen een veel makkelijkere manier om aan een postje te geraken. Ook Bert Anciaux lijkt er dezer dagen wel uit opgetrokken. Samen met de andere partijen ter linker zijde vechten tegen rechts, dat tegenwoordig enkel maar een eng Vlaams-nationalistisch jargon hanteert. Over de eigen partijnaam was iedereen het gelukkig toch oneens.

Al die meester-strategen gaan uiteraard voorbij aan de vaststelling dat die frontvorming enkel nog bij hen leeft. Niemand anders spreekt er nog van. Nu Groen! sterk genoeg staat om verder te gaan op eigen kracht, zouden ze wel gek zijn om een sociaal-progressief dan wel een links-liberaal blok aan hun been te gespen. Ook sp.a heeft na de verkiezingsnederlaag van 2007 door dat ze zo snel mogelijk af moeten zien te raken van die malle club. Omtrent het programma van sp.a bestaat de laatste jaren al zoveel discussie en onenigheid binnen de partij zelf dat ze – nu haar kartelpartner toch geen winst meer opbrengt – de band maar beter zo snel als mogelijk doorknipt.

Overigens blijkt het ledenkorps de ruk naar rechts van de top van sp.a al vlotjes te hebben verwerkt. Wie dacht dat Patrick Janssen helemaal van de wereld af was met zijn centrum-rechts beleid, moet het ledenonderzoek eens bekijken. Naast het anti-migranten standpunt dat bij een aanzienlijk deel van de bevraagde leden leeft, springt ook het hoge aantal (veertig procent) dat zich gelovig noemt in het oog. Echt merkwaardig is dat eigenlijk niet te noemen, een partij die in een zodanige crisis verkeert als sp.a, moet ergens steun vinden.

Geknackt

2008-12-01T00:00:00.003+01:00

Ik speel altijd de linkse rakker. Niets liever doe ik dan te zwaaien met mijn chocoladerepen van OXFAM en mijn overtuiging dat het Vlaams Belang weldegelijk nog steeds een verzameling poldernazi´s is. Ook Tom Lanoye doet het altijd goed bij mij. Daar trek ik helaas nogal wat jongens mee aan die dan voor het tegenovergestelde gaan staan. Hoort ook altijd een ronde blaadjes bij. HUMO vinden ze altijd rommel, want platvloers en riool. Daar valt wat voor te zeggen. Het hangt van mijn stemming af of ik daarin mee ga of weerstand biedt, hoewel ik mij een leven zonder elke week de HUMO toch niet kan voorstellen. Daarbij moet ook altijd gezegd hoe interessant Knack wel niet is. Het enige kwaliteitsblaadje, heet dat dan. Sommige proberen mij dan ook meteen een complex aan te praten omdat ik het amper lees, en dat gezeur ben ik hartsvochtig beu.

Ik herinnerde me een artikel dat Paul Goossens schreef over dit weekblad naar aanleiding van de artikels die zij publiceerden over het diploma van toenmalig vicepremier Freya van Den Bossche. Dankzij het ter zielen gaan van het archief van De Morgen, om vooralsnog onverklaarbare redenen, kan ik de wat en waar en wanneer enkel met enige onzekerheid stellen. Een extract uit het stuk van Goossens dat op internet dwaalt, is getiteld Een blad zonder ziel, en vat gelukkig goed samen hoe het artikel mij voor de geest stond. De sfeer die Knack uitasemt (het gaat dan om de politieke berichtgeving) is er een van pessimisme en cynisme, parafraseer ik hem.

Gesteund in de rug door een vroegere hoofdredacteur van De Morgen, waag ik me ook aan een analyse van het blad. Doorgaans heb ik er niet zoveel last van – hoewel de snor van Van Cauwelaert wel erg vaak duiding mag komen geven in een televisiestudio – maar de laatste tijd bakten ze het wel erg bruin. Plots moest zo bijvoorbeeld Wendy Van Wanten op de cover. Niet omdat Knack sensatiebelust was geraakt, werd er door de hoofdredacteur geredeneerd, maar omdat zij een primeur hadden. Wendy had aan Knack verteld dat ze ging procederen tegen Dag Allemaal. Dat bleek genoeg voor de redactie om haar zowat de hele cover te gunnen. De idee dat het niemand wat kan schelen hoe Van Wanten haar dag invult, werd zo wel erg resoluut naar de achtergrond verdwenen. Wat de primeur rond Morel en Van Hecke betreft, kan Knack nog op enig krediet rekenen. Op voorwaarde dat zij kunnen hard maken dat die mails weldegelijk geen fictie zijn uit de koker van Jean-Marie Dedecker of een lid van zijn entourage. Vooraanstaande Vlaams Belangers die ondertekenen met een verwijzing naar Hitler, hebben nieuwswaarde. Of ze elkaar daarbij ook naaien, zou geen hond mogen interesseren. Dit artikel werd overigens net als dat tegen Van Den Bossche geschreven door de zelfverklaarde bioloog Dirk Draulans. Ligt het aan mij of ben ik niet de enige die de link mist tussen zijn vakgebied en deze riooljournalistiek?

Hoe dan ook. Ik kocht deze week een Knack. Dat was vroeger enkel een voorrecht voor ziekenhuizen en luchthavens, maar nu viel dus ook mijn krantenboer deze gebeurtenis te eer. De foto van Guy Verhofstadt heeft me uiteindelijk wel over de streep moeten trekken, het is dat hij zo goed staat met die nieuwe bril. Het artikel daaraan verbonden, over de terugkeer van de ex-premier, las ik als eerste. Een mooie opsomming van wat open-vld de laatste weken te verduren kreeg, die naast niets nieuw toevoegde ook al eerder te lezen was in de kranten. Ook het interview met Jo Vandeurzen leek niet meteen noodzakelijke lectuur. Hoewel hij tot voor enkele maanden een van de protagonisten was in de tragedie rond de staatshervorming, mocht Vandeurzen nu op een wel erg vrijblijvend toontje commentaar geven bij de politieke actualiteit. Het halve artikel was gewijd aan wat de minister allemaal op stapel heeft staan op zijn departement. Hoewel die plannen maar weinig interesse wegdragen aangezien deze regering elke week nog wel zeker een keertje dreigt te vallen, werd er toch al vanuit gegaan dat zijn hervormingen in tegenstelling tot die van zijn voorgangers zullen slagen. Vreemde boel. Verder het allegaartje aan ditjes en datjes uit de actualiteit die je ook in andere actualiteitenbladen vindt.

Het editoriaal, voor wie wil het vlaggenschip van een opinieblad, moet iedereen natuurlijk ook door. Wanneer Goossens in 2007 schrijft dat die politieke commentaar systematisch het geloof in de politiek onderuithaalt, heeft hij ook nu nog gelijk. Deze week wordt het systeem gehekeld dat dicteert dat partijen in België voornamelijk door de overheid en op basis van het aantal behaalde stemmen wordt gefinancierd. Niet omdat het links-liberale gedachtegoed zo wel eens genekt zou kunnen worden, maar omdat partijen daardoor veel te populistisch redeneren. Wat wil Van Cauwelaert dan? Partijen die hun geld gaan halen bij grote ondernemingen, in ruil voor de vanzelfsprekende politieke steun. Ach ja. Een discussie die een hele tijd geleden al werd beslecht en afgesloten, nam ik aan. Ook de insinuatie al zouden partijen zichzelf mateloos verrijken op kap van de hardwerkende belastingbetaler, leek mij een kwaliteitsblad onwaardig.

Gelukkig hebben ze ook bij Knack weet van de malaise. De oplossing die zij daarvoor bedachten, schiet echter tekort. Het ene katern dat je er gratis en voor niks bij krijgt – Weekend Knack – kan voor iedere zichzelf respecterend mens meteen op de stapel van het oud papier. Dan nog liever de Libelle. Ook Focus Knack is enkel interessant om eens vluchtig door te bladeren. Dat katern zorgde overigens voor een bijzonder opdeling. Knack lijkt daarmee het enige medium dat hogere cultuur nog weet te scheiden van lagere. Waar de literatuurrecensies en theaterartikels in de reguliere Knack worden afgeprint, worden de artikels over popmuziek en teeveereeksen verscheept naar Focus. Ik ging er blijkbaar onterecht vanuit dat we dat station al waren gepasseerd. Ook het dossiertje binnenin Knack waarin multimediale kerstcadeaus werden getest, deed wel erg aan als een commerciele boodschap of een gestolen stukjes Test Aankoop. Mij ontging het algemeen nut alleszins compleet.

Koen Meulenaere las ik nog niet. Toen bleek dat die door de redactie werd gebruikt om halve waarheden te testen, leek hij mij een beetje verbrand. Geestig blijft hij wel.

Vandaag wordt de communistische vod met zestien lifestyle katernen dertig jaar, en dat mag zeker en vast gevierd.

Het vrije woord volgens het Cremlin

2008-11-30T15:07:00.001+01:00

Onze defensieminister is tegenwoordig nog maar moeilijk uit de krantenkolommen te slaan. Niet omdat hij druk is met de voorbereiding van een zinvolle militaire interventie in Kongo of omdat hij bekijkt hoe wij India zouden kunnen bijstaan in de verwerking van de gruweldaden eerder deze week, maar omwille van een caféscene. Pieter De Crem had zich tijdens een reisje naar New York samen met zijn entourage klem gezopen. De weerslag daarvan was daarna te lezen op de blog van een dienstdoend barmeisje. Zij werd daar om ontslagen. Naar Europese normen is dat fel overdreven in vergelijking met wat ze deed. Het geouwehoer van klanten hoort niet te worden beschreven op een site, maar een reden om iemand de laan uit te sturen, is dat niet. Een telefoontje vanuit het kabinet De Crem misschien wel. De minister ziet het beeld dat hij zich gedraagt als een door hormonen gestuurde puber niet graag opduiken in de media. Dat moet vermeden, hij brengt het er sowieso al maar berooid vanaf.

Allemaal nogal kinderachtig. Niets vergeleken bij wat nou eigenlijk de grond van de zaak zou moeten zijn. Als een man de hele avond staat aan te lullen tegen die studente over hoe hij de vermeende minnaar van zijn echtgenoot graag zou bewerken, schrijft ze daar niets van neer. Wel als de woordvoerder (!) van een minister bekent dat een hele delegatie voor niets naar New York was afgezakt. De uiteindelijke reden van hun bezoek – een vergadering bij de Verenigde Naties – was eerder geannuleerd, maar omdat er dezer dagen maar weinig te beleven valt in Brussel hadden ze het reisje toch maar laten doorgaan. Over deze uitlatingen is nog steeds geen verantwoording verschaft door de minister, ook al werd hij er donderdag al over ondervraagd in de kamer. Iemand die tot nader orde aan politiek doet onder de vlag van het goed bestuur, heeft dan een probleem. Iemand die zijn voorganger quasi ter dood veroordeelde toen die een helikopter gebruikte waar een elektrisch autootje had volstaan, geeft uitleg op stapt op. Pieter De Crem niet. De minister die zich Zonnekoning waant vindt het sowieso al een tijdje onnodig om verantwoording af te leggen aan wie dan ook, en blijft dus lekker zitten in zijn stoel. Enkel de festiviteiten die hij had gepland naar aanleiding van zijn eerste jaar ministerschap, heeft hij iets afgezwakt. Zijn eerste jaar waarin hij er in slaagde alle toevallige blunders van Flahaut te doen vergeten en te vervangen door zijn eerste gruwelijke beleidsdaden.

In dat parlement heeft hij donderdag overigens op antwoord van de vragen niet stoïcijns zwijgend voor zich uit zitten staren. Zijn verdediging bestond eruit te wijzen op de gevaren van het bloggen voor de democratie. Daar wil ik eerst over gezegd hebben dat ik me absoluut niet aangesproken voelde. De trend om alles wat men meemaakt in het dagelijkse leven op internet te pleuren, heeft inderdaad iets kwalijks. Dat heeft dan echter meer met verschillende smaken te maken dan eventuele gevaren voor de democratie. Ik vind het simpelweg niet interessant. Hier passeert hooguit de resultaten van mijn turven aangaande hoe vaak professor Carl De Vos tijdens een les het woord viswijf gebruikt. Ach ja. Ik schrijf geen stukjes uit de idee dat mensen geïnteresseerd zijn in mijn leven, laat staan om op sensatiedrift te teren. Ik schrijf ze omdat ik dat leuk vind, en ga er verder vanuit dat ik tegenwoordig alweer door niemand gelezen word.

Dat neemt niet weg dat ook hier de uitspraken van De Crem weer hopeloos misplaatst waren. Enkel het applaus dat hij hiervoor ontving, ging daar nog overheen. Blogs zijn simpelweg een nieuwe manier om mensen te laten zeggen wat ze zeggen willen, en daar dient elke democraat voor te zijn. Uiteraard is wat die mensen te zeggen hebben vaak oninteressant of smakeloos, maar daar dien je als publiek figuur mee te leven. Mensen het zwijgen opleggen omdat hun boodschap niet in je kraam past, is een stap die de Europese samenleving nou al zou moeten zijn ontgroeid. Het nodig vinden daarvoor te moeten waarschuwen is daarom nu al verdacht. Zeker mensen als Pieter De Crem die in het debat over de vrije meningsuiting maar wat graag de stoere jongen uithangen, moeten nou dus niet zeuren. Liever schiet hij op de pianist die hij op andere gelegenheden wel eens wil verdedigen dan een wezenlijke verdediging te leveren. Niet moeilijk te begrijpen als dat laatste nu eenmaal niet meteen voor handen was. Enige ratio tout court is overigens al een tijdje niet meer aan deze minister besteed. Droef dat een deel van het parlement hem daar blijkbaar groot gelijk in geeft.

Overlast

2008-11-29T18:08:00.000+01:00

Peter Rudolf de Vries is terug van weggeweest. Daarmee bedoel ik dat ook bij de publieke omroep weer even aandacht aan hem wordt besteed. In zijn programma op de commerciële had hij weer enkele onthullingen weten te verzamelen omtrent Joran van der Sloot, een zaak van hem waar om onverklaarbare redenen ook programmamakers van zowat alle publieke omroepen hun oog op hebben laten vallen. Kort gezegd: Joran doet tegenwoordig in meisjes. Reden genoeg, zo bleek, om Peter R. weer eens de carrousel van actualiteitenrubrieken te laten doen.

Zo kwam hij in Pauw&Witteman tegenover Freek De Jonge te zitten. Gewend geraakt aan unanieme lofbetuigingen en tomeloos respect, moest Peter R. even slikken toen die plots bijzonder fel uithaalde naar de praktijken van de gevierde misdaadverslaggever. Smakeloos, vond ie, en platvloers en walgelijk en boven alles commercieel. De Vries schoot in een kramp en wentelde zich onmiddellijk in een onbetamelijk arrogant discours. Hij probeerde Freek De Jonge weg te zetten als een ouwe verwarde man die een beetje van de wereld af was, waardoor we maar niet naar hem moesten luisteren. Jeroen Pauw en Paul Witteman fronsten hooguit hun wenkbrauwen maar het akkefietje passeerde verder als de eerste de beste beroemdheid voor één dag die daar ook met de regelmaat van de werkweek aanschuift. De Jonge had natuurlijk meer dan gelijk, daar hoeft niet veel over gezegd. Peter R. is niet meer dan zelfingenomen tuig dat bereid is over lijken te gaan om de roem en bevestiging te verkrijgen die hij nodig heeft om zijn alles verslindend ego mee te kunnen stillen. Het hele voorjaar moest zijn hoofd al worden geduld op zowat alle kanalen, en nu het er naar uitzag dat er weer een periode aanbrak waarin hij te pas en te onpas zou verschijnen in eender welk programma, leek Freek daar handig komaf mee te hebben gemaakt. Waarvoor dank

Dat was buiten de immer denkende Joost Zwagerman gerekend. De intellectueel die als werkterrein niets liever dan de vergankelijkheid van het dagdagelijkse bezigt, gebruikte deze vrijdag De Wereld Draait Door om Peter R. een hart onder de riem te steken. Deze had namelijk, zo redeneerde Zwagerman, een veel indrukwekkender curriculum voor te leggen dan Freek De Jonge, wat die laatste tot zwijgen zou moeten nopen. Zijn verdiensten werden in deze gedachtegang aan de kant geschoven als mensen hebben doen lachen, wat op het vanzelfsprekende toontje werd uitgesproken alsof dat al bij al toch maar weinig voorstelde. Peter R. de Vries daarentegen had al twee onschuldige mensen uit de gevangenis weten te houden. Dat weet ik niet. Deels omdat ik geen twee minuten naar zijn hoofd kan kijken zonder te moeten kokhalzen, deels omdat zijn werk mij simpelweg niet interesseert, kan ik niet zeggen of Zwagerman daar nou gelijk in heeft of een loopje met de waarheid neemt. Ik neem aan van wel, hij is tenslotte de slechtste niet. Daartegenover staan uiteraard enkele andere verwezenlijkingen die de loftrompet nooit zullen halen en waar Freek De Jonge in de verste verte geen schuld aan treft. Zoals gezegd heeft de gevierde misdaadverslaggever ons een half jaar lastig gevallen met de uitspattingen van Joran van der Sloot. Die zou een meisje hebben ontvoerd. Peter R. had daar allerhande bewijzen voor, die weliswaar totnogtoe niet hebben kunnen leiden tot een officiële veroordeling aan het adres van Joran. Die voelt zich zelfs niet gehinderd om tegenwoordig een poging te ondernemen een zwendel in vrouwenlichamen op poten te zetten. De winst voor de maatschappij is dus nihil, de kop van De Vries krijgen we er wel in veelvoud bij.

Los daarvan creëert hij met zijn programma, waarin op alle mogelijke manieren criminelen worden achterna gezeten op voorwaarde dat ze enige spektakelwaarde te bieden hebben, een bijzonder eng sfeertje. Hij permitteert het zich sowieso al om werkwijzen te hanteren waar openbare instanties ver vanaf moeten blijven. Zo geeft hij niet enkel een fout beeld van hoe politie werkt, maar legt hij ook meteen druk op hen om op dezelfde kortzichtige manier te handelen. Als politie onder de maat van Peter R. blijken te presteren, zijn mensen sneller geneigd hun geloof in de werking ervan op te geven. Hij stimuleert zo mee de evolutie naar een politiestaat, waarin de reglementen van een rechtsstaat op losse schroeven te komen staan. Joran van der Sloot is schuldig voor zowat elke Nederlander, hoewel er amper wat werd bewezen. Als deze trend doorwerkt bij politie, zouden er dankzij Peter R. wel eens een pak meer mensen onschuldig de gevangenis kunnen indraaien dan die twee waar Zwagerman zo mee in de weer was. Maar die redenering vindt hij vast te conventioneel.

Zure wijn

2008-11-24T23:46:00.001+01:00

Ook al maakte Marie-Rose Morel bekend dat zij vanonder aan de Europese lijst wil staan, en Frank Vanhecke helemaal vanboven, om zo de geruchten rond een mogelijke affaire tussen beiden de kop in te drukken, en blijken er West-Vlaamse rappers achter Filip Dewinter aan te zitten; vorig week werd toch overwegend beheerst door links. Van kolder bij Vlaams Belang kijken dezer dagen sowieso nog maar weinig mensen op.

Zo werd de linkerzijde verlost van Bettina Geysen. Mijn blijdschap om haar vertrek mag niet worden misbegrepen als enkel een uiting van mijn aversie tegen het jargon dat zij doordeweeks bezigt. Haar eraan laten bij SPIRIT leek mij namelijk een goeie zet. Een partij met een naam als een commercieel product en een programma als een nieuwerwetse religie, moet ook zodanig te verkopen zijn. Daarvoor heb je dan ook geen intellectuelen nodig maar managers. Zoals ze het eerste net van de publieke omroep naar ongekende hoogten stuwde ten koste van een complete uitholling, zou ze die stap bij SPIRIT zelfs geheel kunnen overslaan. Mislukt. Bij de laatste peiling haalde de partij amper 0,6 procent van de stemmen. Mooi groeipotentieel, dat wel. Besluiten dat Bettina als political consultant manager, of hoe ze zichzelf ook had gedoopt, schandelijk faalde, zou fout zijn. Stevaert deed ongeveer hetzelfde met zijn sociaal progressief alternatief, en met bijzonder veel succes. Voor even. Links zit nu eenmaal al een hele tijd in de hoek waar klappen vallen. Wie verwachtte dat Bettina SPIRIT op de vijf procent zou brengen, dwaalde. Overigens is het potentieel van die partij daarvoor ook simpelweg te klein, of hoe het links-liberale gedachtegoed misschien wel de enige echte dupe is van de kiesdrempel. Als zich dat uit in de aftocht van Bettina, kan je daar overigens hooguit om gniffelen. Vervangen werd ze door Nelly Maes. Niet omdat zij daar nog aspiraties toe had, maar omdat zij toevallig de functie van ondervoorzitter bekleedde. Net als Marianne Thyssen tegen wil en dank dus, alleen geloof je haar engagement tenminste. In De Zevende Dag bleek zij weldegelijk nog enige affiniteit te voelen voor deze partij, en ze niet enkel als een opstapje naar het Europees parlement te zien. Haar partij gaat ze er echter niet mee redden, een stukje van Hugo Camps is daarentegen nog net op tijd binnen.

Sp.a heeft ondertussen ook niet stilgezeten. Na eindeloos te hebben beweert dat er niets schort aan de partij en er daarom maar moet worden verder gedaan zoals voorheen, heeft la grande dame Caroline Gennez (stel je voor) enkele nieuwigheden aangekondigd. De oude kabinetschef van Van De Lanotte, John Crombez, wordt verantwoordelijk voor het sociaaleconomische luik en er komt een nieuw hoofd van de studiedienst. Nieuwe namen, nieuw verhaal, nieuw begin. Dat sfeertje wil Gennez oproepen. Daar is ook aan verbonden: Een Roadshow. Die dient om nieuwe kopstukken voor te stellen. Zijnde: Freya Van den Bossche, Peter Vanvelthoven, Bruno Tobback, Pascal Smet, Kathleen Van Brempt en Crombez. Gennez denkt dus dat ze deze mensen, die voor een groot stuk verantwoordelijk zijn voor de neergang van haar partij, nog een keertje zal kunnen slijten als aanstormend talent. Het cynisme druipt er vanaf. Wie overigens denkt dat deze roadshow bedoeld is om nieuwe kiezers aan te spreken, zit er helemaal naast. De aftrap wordt gegeven in de KVS, wat naast een bolwerk van hedendaags theater ook kan worden gezien als een tempel van het loftsocialisme. Minder dan oude wijn in nieuwe vaten. De armoede stijgt zienderogen, maar de sp.a kachelt lekker verder zoals ze bezig waren.

Overigens is het volledig misplaatst Patrick Janssens te laten spreken op een herdenking van Wannes Van De Velde. Alsof die man daar wat van afweet.

Nu mét nieuw montuur!

2008-11-16T11:31:00.000+01:00

Guy Verhofstadt is weer terug. Te bekijken valt hij nog steeds niet maar wie de vooralsnog laatste echte premier van België maar niet kan missen – zoals ik, daar moet niet moeilijk over gedaan - kreeg deze week een essay als zoethouder. Dit stuk werd eerst op (persbericht, neem ik aan) enkele prestigieuze Europese websites gepubliceerd, al zou op internet toch nog enige eenheid te rapen vallen. De auteur voegde er ook nog aan toe dat zijn bedenkingen niet voor binnenlands beleid bedoeld zijn. Terwijl Yves Leterme kibbelend over straat rolt met eurocommissaris Neelie Kroes – zij was zo galant het beeld dat Leterme al enige maanden maar wat graag van zichzelf ophangt al zou hij als enige noeste arbeid verrichten en de rest vaak geen thuis geven, onderuit te halen -, wenst Guy Verhofstadt zijn blikveld ruimer te stellen. Die perceptie neemt hij dan weer met veel plezier aan.

Ook daar liggen de zaken natuurlijk wel weer even anders. Verhofstadt, tegenwoordig zowat enkel ondervoorzitter van open-vld, loopt warm voor de Europese verkiezingen van juni, waar hij een glansrol hoopt te kunnen spelen. Na het intrieste schouwspel dat de Vlaming de laatste tijd te verduren kreeg, moet hij hebben gedacht, is er wel weer tijd en ruimte voor een groots opgezet verhaal. De haalbaarheid daarvan mag dan schraal kunnen uitvallen, alles is op dit moment beter dan de gehavende geitenboer die nu de plak zwaait. Verhofstadt kennende is de kans groot dat hij zichzelf al weleens heeft vergeleken met Obama. Zoals die de boel na acht jaar Bush mag komen changeren, zal Verhofstadt na twee jaar Leterme alweer volop en met succes hoop en vernieuwing kunnen beloven.

Het eigenlijk schrijfsel dan. Meer Verhofstadt kan een tekst niet zijn. Beginnen doet hij met een heuse aanloop waarin zowat de hele wereldgeschiedenis wordt scherp gesteld. De vrede van Westfalen, het Russische tsarenrijk en de Olympische spelen in China: Hij heeft er allemaal kaas van gegeten. Allen brengt het hem ook bij de financiële crisis, die ook hij probeert te verslagen. Niets nieuws onder de zon, helaas. Eigenlijk grijpt hij de recente gebeurtenissen enkel aan om de ideeën die hij al formuleerde in een vroeger boekje De verenigde Staten van Europa, nog eens onder het daglicht te brengen. Aangezien Verhofstadt nog lang niet vergeten is, kennen we die allemaal ook nog wel. En ook: We staan hem er meestal in bij. De noodzaak die hij ziet in een meer doorgedreven Europese samenwerking is dan ook een objectieve noodzaak. Het is niet moeilijk vast te stellen dat de kleine natiestaten die samen het oude continent vormen het niet allen in hun eentje zullen kunnen blijven rooien in een wereld die steeds meer gaat bestaan uit maar enkele supermachten. Die theorie ligt zo voor de hand dat Yves Leterme bij een vorige top een aanzet probeerde te geven tot meer Europese samenwerking omtrent het aanpakken van de crisis. Haast even logisch klinkt dat als de weerzin die de grotere landen daar binnen Europa voor voelen. Daar botst Verhofstadt dan ook hard op een muur. Het voluntarisme dat hem in België groot maakte, verschrompelt in Europa tot een hooguit interessante mening. Vriendelijk wordt er geluisterd, maar de druk die de altijd komende nationale verkiezingen op een politicus leggen wegen steevast door.

Deze mening wens ik overigens maar al te graag te relativeren. Waar ik de muur zie die Verhofstadt dreigt neer te halen, ziet hij enkel zijn legitiem gelijk. Vreemd van alle cynisme en pessimisme, blijft hij streven naar wat hem dierbaar is. Het verschil met Leterme, die opgetrokken lijkt uit halve inzichten en opiniepeilingen en elk achterliggend verhaal of idee mist, is gigantisch. Zijn overtuiging, waar Verhofstadt tot in elke vezel mee is doortrokken, zou hem dan ook eens een overwinning kunnen opleveren. De zaken staan er tenslotte niet zo slecht voor als vaak wordt beweerd. Wie kijkt naar welke vorderingen Europa heeft geboekt op iets meer dan een halve eeuw, kan eigenlijk alleen maar vaststellen dat op dat elan verder zal worden gegaan, aan welk tempo dan ook. Zolang Verhofstadt blijft ijveren voor zijn Europees project, mag de tocht dan nog wel lang zijn, de gids is alvast ervaren.

Los daarvan blijft het punt natuurlijk wel dat deze essay Verhofstadt wel erg goed uitkomt in de aanloop naar juni 2009. Je zou hem kunnen vergelijken met de aandelen die mevrouw De Gucht toevallig op een bijzonder goed gekozen moment verkocht. Het is hem alvast van harte gegund.

Pastei´tje Vogelaar

2008-11-15T13:01:00.001+01:00

Ella Vogelaar is geen minister meer van integratie, wonen en wijken. Niet omdat ze een lid van de tweede kamer had uitgemaakt voor terrorist, niet omdat er op haar departement met allerhande benoemingen werd gemarchandeerd en ook al niet omdat ze eventueel haar echtgenoot inzette om de inpakt van de bankencrisis – laat het dan op strikt persoonlijk vlak zijn – enigszins te beperken. Haar politieke overste was simpelweg ontevreden over haar prestaties en dus moest ze eruit. Wouter Bos dacht na nog geen twee jaar te kunnen beslissen over de effectiviteit van haar beleid. Daar ga je dan, nog maar eens. Na al maanden als speelbal te hebben gediend van populaire media en kortzichtige politici, krijg je te horen dat ook je partijleider niet meer achter je staat. Op een donderdagavond, in een achterkamer. Vrijdag werd de opvolger al bekend gemaakt.

Zoals gezegd was daar niet echt een concrete aanleiding toe. Er waren wel enkele akkefietjes geweest, maar niet van dien aard zoals ze zich tegenwoordig met de regelmaat van de klok voordoen in de Wetstraat. Het enige wat Bos haar kon aansmeren – en dus ook deed – was dat ze er niet in geslaagd is de integratieproblematiek op te lossen. Dat is haar niet gelukt, nee. Los van de vaststelling dat er wel meer ministers vallen te bedenken die nog maar weinig resultaten hebben geboekt op hun domein, had Vogelaar bijzonder goeie redenen om nu nog niet klaar te zijn. Bijvoorbeeld dat de problemen waar zij voor gevraagd werd amper op te lossen vallen. Ik ben geen expert, maar mensen van compleet verschillende afkomst doen samenleven lijkt mij een onoverkomelijke klus. Ik slaag er al maar met moeite in samen te leven met mensen waar ik een hele geschiedenis mee deel, laat staan met vreemden waarmee ik zelfs van moedertaal verschil. Uiteraard valt er altijd wel wat in de marge te doen. Sanctioneren als het echt niet anders kan. Zo lang je een tot nader orde sociaaldemocratisch beleid wil voeren, zijn je slagkrachten daarin echter nogal beperkt. Wij hebben daar zo onze redenen voor. Uitsluitend repressieve maatregels waarbij groepen duidelijk worden gestigmatiseerd en waarbij enkel in slogans wordt gedacht over mensen die ons allen amper bekend zijn, vindt links tot nader orde nog steeds ongepast. Het doet je denken aan waar Rita Verdonk voor stond toen zij deze post bezette. Gestold polderpopulisme. Nou wil het toeval dat er nog wel wat mensen zijn die dat soort aanpak wel vinden te pruimen. Laat Rita nou even in vrije val zitten, het haast ziekelijke programma van Wilders weet die stemmen zonder veel problemen te recupereren. Om van de traditionele liberalen maar te zwijgen. In dat opbod van stoere, maar daarom niet minder holle taal, stond mevrouw Vogelaar vaak helemaal alleen met haar vraag om nuance en begrip. Dat leverde de PvdA geen stemmen op, en dus moest ze weg. Zo platvloers gaat het er tegenwoordig aan toe in de sociaaldemocratie van Wouter Bos.

Uiteraard had Ella Vogelaar nog wel andere problemen. Ze raakte meestal niet erg vlotjes uit haar woorden. Niet in vergelijking met professoren en hoog geplaatste ambtenaren, maar wel als je haar naast – pakweg – Heleen Van Royen en Jort Kelder zet. Ook het walgelijk reportertje van GeenStijl, ondertussen een onderaanneming van de rioolkrant De Telegraagf, beviel Vogelaar niet goed. In Nova (de enige rubriek waar dezer dagen haar figuur recht werd gedaan) zei ze omdat ze een fysieke walging voelde als ze die relnicht nog maar zag. Ella maakt hier een punt dat de meeste media die hem de laatste tijd maar wat graag opvoerden maar eens beter ter harte zouden nemen. Wie dus tegen dat soort luchtbelletjes die beroepshalve uit hun nek lullen niet opkan, haalt het tegenwoordig niet meer als minister. Logisch is dat, zou je denken, als je in een gepolariseerd debat als dat rond integratie om nuance vraagt. Wie over mensenlevens gaat, behoort zich niet uit te drukken in snedige oneliners. Zo gaat dat niet. Desalniettemin maakte het de figuur Vogelaar niet populairder en droeg het bij tot het (foute) beeld al zou ze niets bereiken waar anderen daar wel toe in staat zouden zijn. Minister van integratie als gevecht tegen de perceptie, meer is het eigenlijk niet. Ella is verloren. Dat is niet alleen een bijzonder trieste zaak voor het aanzien dat de PvdA nog ergens zou hebben, maar ook een zoveelste nederlaag voor de ooit zo verlichte Europese samenleving.

Nabespreking

2008-11-13T23:57:00.000+01:00

Er was in de schachtenpap gepist. Ik hoorde het achter me tijdens de les sociologie medegedeeld. Daarna werd er gelachen, gegierd en gebruld. Als je dan toch een onderwerp van dien aard aansnijdt, kan je je maar beter helemaal niets aantrekken van welke conventie dan ook geldend in een universitaire aula. Enkel viel op dat dit gesprek plaatsvond onder allen jongens en meisjes die van de desbetreffende schachtenpap hadden gedronken. Moeten drinken, neem ik aan, gedwongen en wel. Ik probeerde me voor het te stellen hoe ik zou reageren als aan het daglicht kwam dat iemand in mijn wit wijntje had gezeken. Alle principes die ik tegenwoordig omtrent omgaan met mensen huldig, zouden terug op de helling komen te staan. Gokje is dat. Waarschijnlijk zou ik niet verder raken dan de wijnresten over de vermoedelijke dader te kieperen. Me verder geen vragen stellen over hoe of wie of wat. Indien mogelijk nog een trap er achteraan. Ook: Het huilen zou me nader staan dan het lachen. Moge duidelijk zijn dat er wel een wezenlijk verschil moet zijn tussen het degusteren van een wijn en het innemen van een met die term aangeduide schachtenpap. Aan wie zich geroepen voelt om die kenbaar te maken.

Niets zo vreugdevol als het verklaren van gedrag waar je op neerkijkt. Sommigen hebben genoeg aan scheldwoorden, anderen hebben volzinnen nodig om onbegrip tot opluchting om te buigen. Dat laatste trekje heeft al menig eng boek voortgebracht. Maar goed. De vraag is niet of ik bezig ben in naam van een tolerante samenleving, de vraag is hoe je het in vredesnaam in je hoofd gehaald krijgt om mee te doen aan een doop. Ik sta sowieso al erg weigerachtig tegenover groepen. Gesprekken waar meer dan drie mensen aan deelnemen zullen nooit nieuwe inzichten of iets dergelijks voortbrengen. Ze worden gebruikt door mensen die hun kennis willen etaleren of hun domheid verbergen. Enkel als je grootse plannen hebt, kan een groep bijzonder handig zijn om die tot uitvoering te brengen, maar dan nog blijft er steeds een massa achter de feiten aanhinken. Amusement valt daar dus maar zelden mee te genereren, laat staan intellectueel genot, wat de vraag waarom mensen schachtenpap, waar dus blijkbaar mogelijk gepist in kan zijn, drinken nog mystiekere vormen doet aannemen.

De jongens zijn simpel. Dat zijn jongens nou eenmaal altijd. De ene doet mee omdat hij denkt dat de andere niet zal durven zodat hijzelf een handje aanzien kan verwerven en voor ze het allemaal goed en wel doorhebben staan ze collectief voor lul. In de aanvaarding daarvan zijn ze het mooist. Ze vinden elkaar in het mislukte streven. Dan pas is er sprake van ware vriendschap. Degene die werkelijk boven de anderen raakt geploeterd en gekropen, wordt onuitstaanbaar. Des te meer een reden om hem als vriend te houden uiteraard, want in the end wil iedereen nog steeds datzelfde. Samen dus de afgrond in. Als daarvoor gortig spul moet worden gezopen, is dat enkel een met alcohol bedremmelde herinnering die hoe dan ook goed staat op een curriculum. Jagers zijn zonder meer nog wel wat anders gewoon.

Bij de meisjes ligt het anders, zou je denken. Het kunnen tenslotte niet allemaal lesbo´s zijn. Iemand die het hoogst oploopt met haar eigen gevoeligheden en sentimenten, is niet meteen te vinden voor een avond gedoe. Hier valt dan ook het een en het ander bij elkaar te verbeelden. Het lijkt wel of de vrouwen die zich inschrijven voor het doopsel, het slachtoffer zijn van een doorgeslagen emancipatiedrift. Vrouwmensen die zich niet langer willen onderscheiden van mannen - noch door het promeneren als prinsesjes, noch door het opstoken van bh´s -, zij willen er eentje worden. Opgaan in een mannenclub in de hoop zo de ditjes en datjes die ze wezenlijk met hen verschillen te worden kwijtgescholden. Vraag me niet waarom. Op dagen waarop wordt gedoopt, kan dat best een hoge prijs vergen. Het lijkt me de enige reden waarom een meisje anders schachtenpap drinkt en achteraf lacherig reageert als ze te weten komt dat er ter voorbereiding in was gepist.

Een troosteloze hang om bij eender welke groep te horen kan natuurlijk ook.

Ook de motieven van de mannelijke deelnemers langs de andere kant van het doopvont vallen makkelijk in te beelden. Een man die in de pap staat te pissen, haal je je moeiteloos voor de geest. Ze vinden het heerlijk om te domineren, zo staat het ongetwijfeld op wikipedia. Dit soort artificiële situaties trekt dan ook nog eens in het bijzonder de gemankeerde man aan. Om te mogen dopen hoef je geen vossen te kunnen neerhalen of onpraktisch hard te kunnen rennen. Zij die er niet in slagen hun nood aan macht en leiding te kunnen stillen in de echte samenleving, komen hierop af als vliegen op een hoop stront. Het maakt het tafereeltje er niet vrolijker op. Maar ook hier ligt het voor vrouwen weer even anders. Psychologische barrières vallen nou eenmaal makkelijker te overbruggen om in een andere groep te kunnen opgaan dan praktische aangelegenheden als pakweg gericht urineren. Vrouwen die er toch in slagen uit dit soort rituelen genot te puren of wat dan ook, kan ik zo alleen maar aartsgevaarlijk vinden. Ik zal me dan ook hoeden als één dezer exemplaren ooit mijn pad kruist. Bij mannen weet je tenminste nog dat het hun lul is die hen naar deze malaise drijft, een richtingsaangever waar maar weinig op af te dingen. Bij vrouwen moet het echter van veel dieper komen. Ook geen emancipatiedrift of identiteitscrisis kan hiervoor tekenen. Het zijn uiterst onberekenbare sujetten waar ik eerlijk gezegd een beetje bang voor ben.

Christendemocraat in actie

2008-11-12T18:57:00.002+01:00

Dat de regering een zootje ongeregeld is, lijkt dezer dagen een algemeen aanvaarde wetenschap. Afhangende van de betrokkenheid bij deze wil de formuleringen die men hiervoor gebruikt wel eens verschillen, maar altijd komt het daar op neer. Hoewel niet iedereen er al van overtuigd is dat federale verkiezingen in juni volgend jaar zinvol zijn, lijkt iedereen naar dat moment toe te leven. Zolang wordt er niets beslist, geen enkel initiatief genomen en zou het ook compleet zinloos zijn nodeloze potten te breken.

Met de economische crisis als hete adem in de nek wordt dit schouwspel met lede ogen aanzien. Door zowat iedereen. Op Pieter De Crem na. De defensieminister viert dezer dagen hoogtij. Nu hij heeft begrepen dat niemand energie wil verspillen aan een akkefietje om zijn persoon, en dus niemand de komende maanden de moeite zal nemen om zijn ontslag te eisen, binnen de regering althans, gaat deze excellentie volledig loos. Na een wel erg omstreden plan omtrent onze aanwezigheid in Afghanistan door de ministerraad te hebben gejaagd, verdedigt hij deze beslissing op geheel eigen en vooral schaamteloze manier. Dirk Van der Maelen (dat moet dan maar even) stelde een kritische vraag over de plannen om meer Belgische troepen in de uitzichtloze oorlog in Afghanistan te storten en kreeg daarop onder andere te horen dat hij – ik citeer, want zelf krijg ik dit niet verzonnen – een objectieve partner is van de bommenleggers en van zij die de oren afsnijden van meisjes als zij naar school willen gaan. Die zit, moet De Crem daarna wel hebben gedacht. Na anderhalf jaar modder gooien in de communautaire kwesties slaat een Vlaams politicus er zo toch nog moeiteloos in een nieuwe standaard te zetten aangaande smaakloos politiek voeren. Het mooie aan een werkelijk functionerende democratie is dat iemand die zoiets presteert meteen tot ontslag wordt gedwongen, niet in de laatste plaats door zijn eigen partij. Dat was even buiten Belgenland gerekend natuurlijk. Daar kan het sinds even allemaal. Yves Leterme gaf dan wel maandag in een interview te kennen niet helemaal tevreden te zijn met de aanpak van zijn defensieminister, maar redenen om hem de laan uit te sturen zag hij vooralsnog niet. Dirk Van der Maelen moet maar even slikken. Wij ook. Het was al velen opgevallen hoe losjes Pieter De Crem tegenwoordig omgaat met zijn verantwoordelijkheden aangaande het parlement. Dit voorvalletje was eigenlijk maar een zoveelste in een beschamend lange rij. Waarom zou hij ook de moeite nemen zichzelf te verantwoorden als hij toch weet dat niemand er ook maar enig gevolg aan zal geven. De minister gaat vlijtig verder met het afbouwen van alle humanitaire missies waar het Belgisch leger zich tegenwoordig voor inzet en het heropzoeken van (nodeloos) gevaar. Hij doet wat Obama wil, zei ie ook nog. Naar de achterliggende betekenis hebben we het raden.

Dit is al even ouwe koek. Dirk Van der Maelen zal de klap al wel weer te boven zijn. Pieter De Crem heeft de herdenking van de eerste wereldoorlog gisteren niet aangegrepen om een tandje bij te steken wat Afghanistan betreft. Dat was wel de reden waarom hij te gast was in De laatste show. De redactie had er niets beters op gevonden dan De Crem uit te nodigen voor een gezellige babbel. Geen enkele kritische vraag kreeg Frieda Van Wijck (vroeger een degelijke journaliste) geformuleerd. Het gesprekje ging niet verder dan wat De Crem ging organiseren voor zijn jongens tijdens de kerst. Er werd aardig wat afgeturfd door de man die bij houdt hoe informatief de programma´s van de openbare omroep zijn. De ene week maakt een minister een parlementslid uit voor terrorist, de volgende week mag hij alweer op het grootste net van de openbare lekker onderuitgezakt in een fauteuil vertellen over de stof waaruit zijn pakken zijn gemaakt. Ik ben al voor minder door de grond gezakt van schaamte. Waar is de tijd dat de VRT een communistisch nest was…

Geoogst

2008-11-12T00:28:00.001+01:00

De boekenbeurs is ten einde. De meute trekt zich terug en boeken kunnen weer in de eerste plaats over literatuur gaan.

Dan boor ik het onderwerp nog maar eens aan. Daar voel ik me overigens enkel toe geroepen als ik een bijzonder slecht boek heb gelezen. Mooie passages in de literatuur deel ik wel mee met anderen, maar die lijken vaak veel vluchtiger dan de gebrekkige. Veel heeft dat natuurlijk te maken met een pose, eentje die aan een zoekende dandy doet denken. Anderzijds wil ik ook wel gezegd hebben dat deze tic perfect samengaat met mijn liefde voor literatuur. Net als bij een slecht stuk theater, voel ik me persoonlijk aangevallen als ik wat doorlees dat wat mij betreft amper door de beugel kan. Het idee heerst dan dat het niet om verschillende smaken gaat maar om een totaal gebrek aan kunde. Natuurlijk heeft het er ook mee te maken dat het hier om een debutant gaat. De zekerheid dat ik het beter kan, ligt dan nogal snel op de loer. Bij deze.

Paul Baeten Gronda heet de schrijver. Voorafgaand aan zijn debuut had hij al een hele tijd een column lopen in De Morgen. Die had ik nog nooit gelezen waardoor de verwachtingen elke week konden oplopen. Ik had daarom besloten zijn debuut te lezen nog voor de auteur nogal wat aandacht kreeg in de pers en zijn boek zowaar in etalages kwam te liggen. De aantrekkingskracht die uit zijn dubbele voor- of achternaam (dat weet je eigenlijk nooit) spreekt mag in deze ook niet worden onderschat.

Ik heb Nemen we dan samen afscheid van de liefde helemaal uitgelezen. Moeilijk was dat nou niet. Dun boekje. De grootste fout die je tegenwoordig als debutant kan maken is een dik boek schrijven. Dan kan je het vergeten. Anders heb je goeie kansen. Mooi zijn helpt ook. Ik lijk wel rancuneus. De titel doet enige gelijkenis met het werk van Arnon Grunberg vermoeden, die ook in stukken over het boek aan bod kwam. Misschien wil ik wel per se wat gezegd hebben over deze roman om die gelijkenis op elke mogelijke manier te ontkrachten. Waar Grunberg de Nederlandse taal tot in de finesse beheerst, blijft Gronda (ik waag het erop) steken in een pubertaaltje van heb je me daar. De leegte die scheldwoorden eigen zijn wordt moeiteloos onder de mat geschoven waarna ze veelvuldig als beschrijving van personen worden gebruikt. Armoeiig, heet dat. De verveling die daarbij komt opzetten krijgen we er zomaar bij. Wel handig natuurlijk. Je daarbij verstoppen achter het hoofdfiguur is natuurlijk maar al te simpel. Wie een boek schrijft in de eerste persoon enkelvoud en als personage een buitengewoon oninteressante jongen neemt, krijgt daarmee geen vrijbrief voor buitengewoon oninteressant taalgebruik.

De vraag waarom het verhaal van die jongen dan moest worden verteld, dient zich zo ook aan. Ik zou het bij god niet weten. Het nihilisme dat van dit boek afdruipt, komt dan ook nog niet tot aan de enkels van dat van Grunberg. Die laatste slaagt erin dat zodanig te integreren in de hedendaagse samenleving dat een werkelijke visie wordt. Veel meer dan een pose. Nieuwe inzichten die onderzocht moeten worden komen zo aan het oppervlak. Daar kan je niet omheen. Gronda blijft steken in de beperkingen van een puber. Daar is op zich ook al niets mis mee maar dan wordt de manier waarop je dat beschrijft des te belangrijker. Niet dus. Hij vlucht dan maar in dramatische voorvalletjes waar het hoofdpersonage dan zo luchtig mogelijk over heen kan gaan. Max woont in een hotel, zijn moeder en vader zijn gescheiden, moeder heeft een akelige vriend, vader raakt aan lager wal, vader springt uit het raam, broer is gek, vrienden heeft hij amper en aan liefde lijkt hij ook al niet toe te komen. Dat gaat er allemaal in als zoete koek. Alleen de dood van zijn jongere broer die over het hele verhaal hangt, lijkt hem wat te doen. Daar heb je je gevoelens. Dat ligt er dan weer zo dik op dat een stationromannetje plots een welgekomen afwisseling lijkt.

Een cultboek. Op meer valt er niet te hopen.

Ja, we kunnen het dus

2008-11-08T16:25:00.000+01:00

Maarten Van Rossem had een traantje weggepinkt. Deze eminente Amerika kenner en door sommigen verkeerdelijk als even eminent cynicus bestempeld had toen ook Ohio voor de bijl ging voor de eerste Afro-Amerikaanse president een traantje moeten wegpinken. Dan is er verandering op til. Ik ben niet bijster goed in unanieme lofbetuigingen en ander zoets, maar pogen loont deze keer zeker de moeite. Ja hoor, ook ik ben verliefd op Barack Obama.

Het is hem toch maar gelukt. Barack Obama is de eerste Afro-Amerikaanse president. Het historisch karakter van deze overwinning kan een bron van hoop zijn voor de hele wereld. De Standaard ging deze week even in overdrive en schreef dat dankzij deze verkiezingen minderheden eindelijk in vrijheid zullen kunnen leven in Amerika. Zoiets. Helemaal waar is dat niet (zeker als je bekijkt dat samen met de presidentsverkiezing zowat overal een referendum voor het homohuwelijk werd afgeschoten) maar de mogelijkheid dat dat ooit zal lukken is weer nieuw leven in geblazen. In een samenleving waarin allerhande -foben gestaag aan terrein winnen, is dat een grootste prestatie. Waar hij zelf weinig aan heeft bijgedragen, maar wat je hem toch maar moet nageven, is eveneens het doen verdwijnen van zijn voorganger. Barack Obama komt dan wel, belangrijker is dat George W. Bush vertrekt. Hoe groot deze verdienste is, zal pas de komende maanden en jaren blijken. Ik kan het nu alleszins nog niet helemaal vatten dat we die man waarschijnlijk nooit meer zullen terugzien. Moge hij rotten in de hel.

Oh wat zeg je nou.

De president elect lijkt er ook in geslaagd Europa even te doen geloven in de Amerikaanse droom. Plotseling omarmen we dat door ons alles betwiste en betwijfelde concept met open armen. Het tij kan wel erg snel keren. Maar er schort meer aan de reacties van Europese (Vlaamse) politici op de overwinning van Obama. Het merendeel haast zich uiteraard om te struikelen over formuleringen die de grootte van hun adoratie voor de nieuwe president moeten uitdrukken. Je zou wel gek zijn (kom ik later nog op terug) om dat niet te doen. Heel Europa is voor Obama. Commentaar op het programma van de man – dat au fond simpelweg centrumrechts is – wordt van de baan geveegd door de stelling dat de Amerikaanse samenleving wel erg verschilt van de Europese. Het zou dan ook erg jammer zijn mocht zoiets futiels als een programma ervoor zorgen dat we ons niet met die man mogen associëren. Niemand slaagt er helaas in – wordt ook nooit op doorgevraagd overigens – uit te leggen waar die verschillen dan precies zitten. Alsof een centrumrechts beleid beter zou uitdraaien in de Verenigde Staten dan hier. Alsof de onderklasse in Amerika beter af is met eindeloze belastingsverlagingen en een afbouw van de sociale zekerheid dan hier. Ik dacht het niet. Als de Amerikaanse samenleving al verschilt van de Europese is het omdat ze al een hele tijd ten onder gaat aan dat (centrum)rechts beleid. Armoedecijfers liggen hoger, onderwijs en sociale zekerheid hangen nog maar met haken en ogen aan elkaar en het hele land gaat gebukt onder een gigantische staatsschuld. Obama heeft deze week een historische daad gesteld, maar die zaken gaat hij niet aanpakken zoals het eigenlijk zou moeten. Daar kan je niet omheen. Overigens is het sowieso misplaatsts dat Vlaamse politici in de rij staan om Obama te eren. Zelf slagen ze er al anderhalf jaar in geen enkele wezenlijke vooruitgang te boeken op welk gebied dan ook, maar wel even snel en makkelijk laten weten hoe hoog je Obama acht. De omschakeling terug naar de Belgische politiek bezorgt dan ook vooral hoofdpijn en afgrijzen.

Eén verschil met de VS is wel erg duidelijk. Het ligt zo voor het oprapen door eender welke politicus, maar ook dat blijft verzwegen. Op het Europese continent zou een niet-blanke het nooit tot president of iets van die grootorde kunnen schoppen. Nooit. Jamais. Never. We zijn er niet klaar voor. Of we er ooit klaar voor zullen zijn, is nog maar de vraag. Ahmed Aboutaleb krijgt het zo voor elkaar om wethouder van Rotterdam te worden en krijgt meteen de meest gore commentaar over zich heen. Ook de aandacht die de Vlaamse pers aan deze benoeming gaf, doet vermoeden dat ook zij er vreemd van op keken. Zolang die attitude schering en inslag blijft, zullen wij steeds achter blijven op Amerika. (Wat dat punt betreft dan toch.) Respect is hier dan ook niet meer dan op zijn plaats.

Een speciale vermelding is ook nodig voor de politici alhier die het nodig vinden Barack Obama desalniettemin onderuit te halen. Het gaat hier meestal om derderangs politici met rechtse signatuur die hopen op die manier toch nog even in de aandacht te komen. Ook slechte aandacht, is aandacht, hoorden ze ooit eens iemand zeggen. Arend Jan Boekestijn vervulde bijvoorbeeld deze rol met verve in De Wereld Draait Door. Geen enkel zinnig argument kon hij aanhalen om op Mccain te stemmen (als er al wat inhoudelijks te onthouden viel, was het dat hij Obama te rechts vond) maar hij zat toch maar lekker weer eens in een televisiestudio. Boekestijn wil zijn ongelijk waar hij al tien jaar aan vasthoudt continueren, repliceerde diezelfde Maarten Van Rossem. En weg was ie.

Nu Barack Obama binnenkort het witte huis mag bewonen, is John Mccain weer herleid tot een vriendelijke opa. Het moet dan ook gezegd dat ook hij er best mag wezen. De manier waarop hij, voor de schermen alleszins, zijn medestanders in toom probeerde te houden als ze Obama onderuit poogde te halen als vuile islamiet of terrorist, was hartverwarmend. Ook zijn ideeën op zich vallen in vergelijking met wat we de voorbije acht jaar te verduren kreeg, best te pruimen. Dat kan niet gezegd van het duifje naast hem, overigens.

Ik ben zo blij. Zo blij. Zo blij.

Links verzuurd

2008-11-02T01:31:00.000+01:00

In de weekendkrant van De Morgen (gelukkig op vrijdag, anders moesten we het weekend van Allerheiligen door zonder de broodnodige design-, fashion- en tuintips) staat er een artikel op de front van het katern Reporter dat werkelijk alle gezond verstand (Waar zit je, Dedecker?) tart. Een opsomming wordt gegeven van voorvalletjes die de gewenste spreektaal als inzet hadden. Omdat ik me nou wel echt doodschaam voor mijn vadergewest, maak ik me er vanaf met één voorbeeldje: Een man wordt in Brugge een tand uit geslagen omdat hij Frans praat door zijn mobieltje. De ratio ten spijt lijkt dit bepaald geen alleenstaand geval.

Waar vroeger de katholieke kerk ervoor zorgde dat de nodige achterlijke redeneringen ingang vonden bij brede lagen van de publieke opinie, lijkt extreemrechts deze rol nu definitief van haar te hebben overgenomen. Daarmee wil dit stuk niet het zoveelste antifascistisch opstel worden. Nu nog Vlaams Belang te lijf gaan, is als het wurgen van de te luidruchtige maar tegenwoordig vooral terminale buur. Die partij is dood en druk bezig zichzelf te begraven. Jammer genoeg ligt daar misschien wel net het probleem. De partijstructuur ligt in duigen, haar ideeën zijn levendiger dan ooit. Waar het vroeger enkel onder dat ranzig volkje bon ton was om lukraak af te geven op het Franstalig deel van dit land, zijn het nu christendemocraten en liberalen * die het nodig achten de landgenoten bezuiden de taalgrens hopeloos te schofferen. Nou wil ik natuurlijk niet gezegd hebben dat Eric Van Rompuy door de straten patrouilleert met een knuppel om vreemde talen de kop in te drukken – die man vindt zichzelf al bijzonder goed bezig als hij weer eens een vinnige slogan heeft kunnen bedenken om op zijn gordel T-shirt te drukken – maar de wetgeving die zij tegenwoordig weer van onder het stof halen mag er ook best wezen. De scholen waar men tegenwoordig het Nederlands probeert op te dringen, hebben weldegelijk een wettelijke poot om op te staan Zo ook de ambtenaar die in het artikel een Europese functionaris weigert te bedienen in het Engels. Inderdaad, kom dat zien. Wie dacht dat de Vlaming enkel uit was op een potje Walen jennen, heeft geen weet van de werkelijke provincialistische geest die deze (ongetwijfeld met trots) met zich mee zeult. Hoe internationaal en kosmopolitisch we onszelf tegelijkertijd ook vinden ten spijt. Het ene moment pochen met het aantal talen die je op school leerde spreken, om daarna te weigeren ze te gebruiken. Armoe troef in Flanders Language Valley.

Dit is natuurlijk niet het enige wat schort aan de hedendaagse Vlaamse samenleving. Doodsimpel is het deze voorvalletjes in de schoenen van enkelingen te schuiven en verder te doen alsof je neus bloedt. Boven alle overwegingen van filosofische aard, zijn Vlamingen uiteraard commercanten. Als er geld mee gemoeid is, spreken de meesten uiteindelijk wel de gewenste taal. Maar het blijft niet bij deze linguïstische opstootjes. Wie het maatschappelijk debat maar een beetje volgt in Vlaanderen, weet dat dit al jaren in een houtgreep wordt gehouden door extreemrechts. Vlaams Belang, aangevuld door talrijke klonen in zowat alle politieke families, gijzelen elke poging tot debat met halve waarheden en populistische argumenten. Helaas gaan die klonen steeds fanatieker door op dat elan nu ze weten dat Vlaas Belang helemaal te pluimen valt. Neem het hoofddoekendebat. Nogmaals. Liberalen, christendemocraten en sommige sociaaldemocraten * hebben daar allen voor gestemd. Daar ga je dan met je multiculturele samenleving. Decennialang moet je de handen voor de ogen slaan om geen kruisbeeld te zien, maar als er een meisje een hoofddoek om wil hebben we plots allemaal fundamentele problemen met religieuze uitingen of wat dan ook dat dat doekje zou kunnen legitimeren. Als we uitingen van een andere religie die niet de onze is al niet willen accepteren, is de daarom niet minder onafwendbare multiculturele samenleving wel gedoemd om te slagen

Hoewel er door velen over hem honend wordt gesproken, was Tom Lanoye de enige die toentertijd noemenswaardig verzet leverde tegen deze anders geruisloos gepasseerde maatregel. Terwijl zij de afgang van Vlaams Belang met veem bombarie vieren, stijgt er dan ook al een hele tijd een lijkgeur op uit het links intellectuele kamp in Vlaanderen. Nadat ze eindelijk gezegd wilden hebben dat ze een hele tijd de problemen omtrent de multiculturele samenleving hebben genegeerd, lijken ze er wel de brui aan te hebben gegeven. Terwijl rechts zich gemakkelijkheidhalve aanschurkt tegen de aanlokkelijke standpunten die extreemrechts hen dicteert, neemt ook links niet de moeite werkelijk na te denken over deze problematiek. De communautaire crisis kwam iedereen dan ook bijzonder goed uit. Een kieskringetje valt te behappen, een mondiale evolutie niet. Blijkbaar. Het zou dan ook werkelijk crimineel zijn om te denken dat deze problemen samen met de neergang van Vlaams Belang zijn opgelost. Het echte debat zou nu pas echt kunnen beginnen, met nieuwe spelers als Jean-Marie Dedecker. Mocht dat ook effectief het geval zijn, kan links nu wel al inpakken. Zo raakt – om maar wat te noemen – een oplossing in het asieldebat maar niet te vinden. Een tegenstelling tussen links en rechts wordt dan maar in een communautaire omkadering gedrukt, zodat we er vooral niet ten gronde over hoeven na te denken. De mensen die zo in onzekerheid blijven leven worden samen met de flaminganten uit de Brusselse rand in de wachtrij gezet. Dat lot wens ik niemand toe.

Het enige pleit dat zowel linkse als rechtste politici nog met enige passie willen aanvatten, is dat om de vrije meningsuiting. Die tenenkrullende containerterm lijkt heilig, op voorwaarde dat hij wordt ingevuld door blanke mannen in confectiepak. Iedereen wil gezegd hebben hoe geweldig het niet is dat Filip Dewinter zijn zegje kan doen in deze samenleving, hoewel we het er allemaal mee oneens zijn, hoor. Zelfs als de rechtbank zijn club veroordeelt, wil niemand daar een politiek gevolg – hoewel aangewezen door het verdict - aan geven. Bij de politieke klasse was er toen haast even weinig te horen als wanneer Abu Jajah werd vrijgesproken enkele weken geleden. Zijn recht op vrije meningsuiting en betogen moest niet verdedigd. De enige allochtoon die het aandurfde een unieke toevoeging te maken aan het multiculturele debat in het land waar hij woonde, werd zo datzelfde land uitgepest. Ik heb altijd een beetje moeten lachen toen Filip Dewinter de overwinning van P1atrick Janssens probeerde te steken op het toen net ingevoerde migrantenstemrecht. Dat leek me pasklare onzin van een leider in vrije val. Omgekeerd lijkt het effect dan weer veel sterker te werken. Zolang migranten ook op nationaal geen stemrecht hebben, wordt hun standpunt verwaarloosd en lijken ze wel volledig afwezig in een debat dat nochtans rechtsreeks over hen gaat.

Veel missen ze echter niet. Het debat in Vlaanderen is al een tijdje dood. Links is niet meer dan nog een keertje De Internationale zingen op de eerste mei, en rechts raakt maar niet uit de greep van haar extreem equivalent. Wat wil je, als je nog geen kiesdistrictje gesplitst krijgt.

* Wat de sociaaldemocraten betreft weet niemand meer precies waar ze voor staan. Het ene deel fervent voor een verbod op hoofddoeken, het andere al even fervent tegen. Wat hun houding tegenover enige taalwetgeving inhoudt, heb je dus het gissen naar. Kan je ze evengoed zeglaten, ook zij stellen nog maar bitter weinig voor.

Iets met taal

2008-10-27T21:55:00.004+01:00

Ach ja. Je wil wat vertellen, maar daarnaast wil je nog wat anders kwijt, en misschien daarna nog wel wat. Wie weet. Krijg je zo´n titel van.

Deze ochtend werd ik wakker met de mening van Jos Geysels en Luc Coorevits over het nieuwe en al veel te lang aangekondigde boekenprogramma. Dan weet je dat de crisis over is, zou je denken. Even vergeten dat dit land erin slaagde maanden oeverloos te palaveren over een kiesdistrict in de grootorde van een postzegel, ook deze ochtend moet er dus gebeld met de bank om aldaar de munten door de telefoon heen te horen vallen om ons zo van het nog aanwezige geld te vergewissen. Hoewel de twee heren ongetwijfeld heel wat schrijvers en boeken kennen waarvan ik het bestaan niet kan vermoeden, maar even weinig kaas hebben gegeten van de teevee als ik, kan mijn mening er ook nog wel bij: Sneu. Het is jammer dat als er over een boekenprogramma als Iets met boeken op voorhand zoveel te doen is geweest, het enkel een boekenprogramma blijkt te zijn. Twee schrijvers praten met evenveel journalisten. Nou ja. Heeft iedereen zich daar dan zo druk om gemaakt. De twee literatuurkenners hadden zich een beetje gestoord aan de filmpjes die iemand er ondanks de voorschriften omtrent televisie voor meerwaardezoekers dwangmatig tussen had proberen te krijgen. Vonden ze onnodig. Het noopte me tot de vraag of het hele programma an sich wel nodig was. Wat Dimitri Verhulst te vertellen had, hebben we allemaal al tot vervelens toe in de geschreven pers moeten lezen en herlezen. Wat Nahima Tahir gezegd wilde hebben, had ze de voorbije zomer ook al in Zomergasten geformuleerd. Echt een originele gastenkeuze was het dan ook niet te noemen. Een beetje vervelend werd het zo. Ik moest me even inhouden om niet naar Spuiten en slikken te zappen, daar ligt er elke week wel wat nieuws onder de zon. Verder niets dan lof. We hebben eindelijk weer een echt boekenprogramma in Vlaanderen, en hoewel het maar acht weken loopt, moeten we daar maar blij om zijn. Wat nu? Een theaterprogramma, verdomme.

Dit weekend viel er taalkundig ook nog ergens anders nieuws te rapen. Zowel HUMO (dinsdag al, maar die lees ik tegenwoordig met vertraging) als De Morgen drukten een interview af waarin het gebruik van ge in plaats van je was behouden. Het uitlenen van spreektaal aan de literatuur is al lang schering en inslag – en daar is ook niets mis mee – maar voor interviews is dat nieuw. Nou nou nou. Ik voel me dan ook een taalredacteur van De Standaard als ik me er dit weekend dood aan heb zitten ergeren. Het heeft er waarschijnlijk alles mee te maken dat de zin ervan me volledig ontgaat. Wat draagt het bij aan de boodschap van Louis Tobback en Bart De Wever in HUMO (uitstekend interview) en Herman De Croo (uitstekende folklore) in De Morgen als we weten dat ook zei ge gebruiken in hun spreektaal. Lekker volks, zou je haast gaan denken. Vreselijk, erachteraan. Begrijpelijk zou dit zijn voor mensen die hun achternaam al debiliseerden tot een letter (Q) – zij verdienen niets beter – maar voor deze drie intellectuelen, en die zijn tegenwoordig dun gezaaid, is het ongepast. Vooral ook: Lelijk. Ik heb de artikels enkel uitgelezen omdat ik het vakdomein dat zij bestrijken tegenwoordig pretendeer te bestuderen, want voor je plezier lees je zoiets niet. Het leek alsof HUMO zo geschrokken was van dat De Wever en Tobback het best goed met elkaar konden vinden – hoewel dat nou niet zo verwonderlijk was – dat ze er niets beters op vonden om dat aspect weer te geven in de geschreven versie van het interview dan ze mekaar ook daar te laten aanspreken met ge. Tot overmaat van ramp, verzin ik, hopelijk, vond een redacteur bij De Morgen dat een zodanige geniale zet dat toen hij de eeuwige hoeder van het volk, Herman De Croo, moest interviewen voor de weekendkrant (tweemaandelijks gebeurt dat zo) hij die lijn maar heeft doorgetrokken. Na de zestien katernen over lifestyle waarmee ze de editie op zaterdag gevuld proberen te krijgen, is die krant zich tegenwoordig wel helemaal naar de filistijnen aan het helpen. Even wilde ik daarbij gezegd hebben dat ik als het zo doorgaat wel helemaal overschakel op Nederlands pers, maar dat snobisme gaat me dan weer iets te ver. Nou ja.

Nu ik toch aan het zeuren ben. Het archief van De Morgen hebben ze van de vernieuwde site gehaald. In een ultieme poging de meerwaarde die een website aan een krant kan geven teniet te doen, neem ik aan. Wat ons rest is een eindeloze reeks ditjes en datjes, en de mening van mensen waar ik in geen honderd jaar om zal vragen. Wat en miserie.

Een laatste keertje crisis

2008-10-15T13:24:00.001+02:00

De crisis is niet meer. Dat weet zo naderhand iedereen wel, dus hoef ik het niet meer uit te leggen. De beurzen slaan weer groen uit en in Ter zake gaat het alweer over doping in de sport. Dan weet je dat het ergste voorbij is. Nu we dus kunnen terugkijken op deze “grootste financiële crisis uit de afgelopen honderd jaar” (Yves Leterme, econoom) en vooruitkijken naar het volgende spektakel (de Amerikaanse verkiezingen, boekenbeurs, sinterklaas – U zegt het maar), is het tijd voor dramatische conclusies. In tegenstelling tot alle politieke commentatoren die het voorbije anderhalf jaar in Brussel-Halle-Vilvoorde hebben geresideerd, hou ik er geen geheim leven als econoom op na. Ik pretendeer niets te kennen van het interne spel van de beurs, boven alles omdat ik mijn desinteresse daarin met enige trots draag. Het staat zo goed in conversaties, ook wel. Ik word enkel zenuwachtig van de idee dat er een manier bestaat om in honderd dagen rijk te worden. Ook voor de rol van gezond verstand pas ik – klinkt te boers -, U moet het dus maar van me aannemen.

Het begon al toen plots alle overheden gingen beweren dat ze de spaarcenten van al hun burgers zouden kunnen verzekeren. In de eerste plaats slaat het nergens op – als het er werkelijk ooit op aan zou komen, zou hen dat toch nooit lukken – maar in de tweede plaats zit die maatregel au fond ook niet goed. Een ingreep in de vrije markt die uitgetekend werd door liberale politici, is verdacht. Waarom moet de staat – Ontvetten! Uitmesten! Corrupt! Inefficiënt! – komen aanhollen met hulp als financiële instellingen het niet meer kunnen trekken? Onrechtstreeks wordt er zo gezegd dat banken zoveel risico´s mogen nemen met het geld van mensen als het hen belieft. De potten die daarbij gebroken worden, zullen achteraf wel door de overheid worden vergoed. Klinkt als het organiseren van onverantwoord bestuur. Zeker toen er plots met z´n allen in de bres moest worden gesprongen voor een omvallende IJslandse bank. Daar bleken nogal wat klanten te zitten uit andere Europese landen. Niet omdat ze zichzelf zo af en toe te goed konden doen aan het ongetwijfeld prachtige land dat IJsland is, maar omdat daar een flinke rente viel te halen. Een rente waarvan het gezond verstand (dan toch!) zegt dat er wel iets niet in de haak moet zijn, maar waarbij de hebzucht het er dan toch soms van overneemt. Hebzucht. Een prekerig woord, vind ik. Wel treffend. Er zat ook iets niet in de haak want de bank is omgevallen, en nou moeten wij – de overheid – allemaal garanderen dat die mensen hun geld niet kwijt zijn. Ik vraag me af waarom.

Spaarcentjes is natuurlijk nog wat anders dan aandelen. Spaarcentjes dienen om een nieuwe keuken mee te bouwen, aandelen niet. Zo valt het misschien nog te begrijpen dat de nieuwe keukens van de mensen moeten worden gegarandeerd door de overheid, ook al werd er met die nieuwe keukens door hen niet erg netjes omgesprongen. Maar: Met die aandelen gebeurt er nu hetzelfde als met de spaargelden, en dat klopt wel helemaal niet. Aandeelhouders van Fortis (kleine beleggers, zeggen ze steeds, om het een beetje zielig te doen klinken) krijgen een coupon (een coupon!) die ze in 2014 (2014!) mogen omruilen voor een soelaas. Als ingreep in de vrije markt kan dat tellen, met dank aan Didier Reynders. Terwijl er in de gezondheidszorg aardig moet worden bespaard volgens de liberale familie, wordt er wel erg goed gezorgd voor de kleine belegger. (Geruststellend is het te weten dat ook wanneer men de recessie nog dagelijks ziet opdoemen, flauwe woordspelingen mogelijk blijven.) Klooien op de beurs door mensen die enkel winst voor ogen hebben als schrijnende situatie die moet worden gestelpt. De beurswezen moeten gevoed, en daar moet wel het hele land voor opdraaien. Ik vraag me af waarom.

De vrije markt is dood. Een laatste keer hebben we haar uit haar benarde situatie geholpen om haar straks volledig op te doeken. Zou je denken. Hoewel door duizenden orakelt, laat de concrete uitwerking daarvan nog op zich wachten. Zelfs liberale excellenties willen wel gezegd hebben dat hun kind dood is, daar valt nou eenmaal mee te scoren vandaag, maar verder dan die pathetische beeldspraak (uit liberale mond klinkt het sprookjesachtig) komt men niet. Er zouden anders bijzonder wat zinvolle maatregelen kunnen worden genomen, ten bate van veel meer mensen dan degene die nu hun slag halen uit het financiële wereldje. Hoewel het misschien wat radicaal klinkt, lijkt mij er niets op tegen het gehele bankwezen te nationaliseren. Waarom moet een zo precaire en sociaal gevoelige materie in handen worden gegeven van mensen die enkel en alleen winst willen maken? De overheidsdiensten die banken tot nu toe moesten controleren hebben duidelijk gefaald, met de catastrofale gevolgen van dien, en dus: de hele handel overnemen. Dat is eigenlijk de enige maatregel die zou getuigen van goed bestuur Een overheid zal geen kredieten verstrekken aan verdachte sujetten, zal geen onhaalbare rente voorspiegelen en zal zelfs misschien met uw geld niet beleggen in wapens en mensenhandel. Als ik even helemaal mag wegdromen: Misschien zijn we allen wel - stel je voor! - verlost van die arrogante kutslogans waar we de afgelopen jaren als gedwongen klanten door werden vernederd. Een overheid zal suf en degelijk omgaan met uw centen, zonder ontiegelijk hoge risico´s. Loopt er toch wat mis, zullen de heren hiervoor verantwoordelijk niet aan de haal gaan met een gouden handdruk, wat iedereen veel frustraties zou besparen. Maar meer dan over ingrepen in de vrije markt, heerst er natuurlijk een taboe over nationaliseren. Liberalen, die al jaren bezig zijn alles wat los en vast zit, te privatiseren (eveneens met vaak catastrofale gevolgen) zullen banken nooit in handen laten vallen van de staat. Zolang over (verregaande) inmenging van de staat geen eerlijk debat kan worden gevoerd, blijven zij hun willetje doordringen. Ondertussen worden er miljarden in het bankwezen gepompt die niemand ooit nog zal terugzien. Ik vraag me werkelijk af waarom.

(Op de vernieuwde site van De Morgen vallen er spuuglelijke designmeubels te winnen.)

Bedenkingen in crisis

2008-10-12T23:02:00.001+02:00

Het is crisis. Nu dat zo naderhand algemeen geweten is, behoeft het logischerwijs ook geen verdere uitleg meer. Beurskoersen dalen en iedereen haalt zijn geld van de bank, meer moet dat niet zijn. Verder kom ik overigens ook niet als beschrijving; met enkel aandelen zou ik mezelf nog in geen duizend jaar rijk krijgen, laat staan de lezer(s) van dit stukje. Wel vind ik enkele gevolgen op politiek vlak bijzonder interessant.

Eerst en vooral is er de Lijst Dedecker. Deze vrijdag bleek uit een peiling dat die het wel erg goed doet bij de Vlaamse kiezer. Redenen daarvoor liggen voor de hand, hoewel het charisma dat de heer Dedecker uitstraalt mij nog steeds geheel ontgaat. Een garnalenvisser in maatpak, blijf ik maar de hele tijd denken. Ultraliberaal noemt LDD zichzelf wel eens, wederom bij monde van die ene Jean-Marie Dedecker, als er dan echt een etiket moet worden geplakt op het platte populisme dat hij verder enkel bezigt. Om dat ene dure woord kracht bij te zetten werd ook een huisideoloog binnen gehaald, Boudewijn Bouckaert, een professor die in zijn eentje het verder linkse imago van de UGent weet onderuit te halen. Nu de crisis in de bankensector is uitgebroken klinkt echter nog maar weinig door van wat die man ooit dicteerde aan de partij. Deze ochtend pleitte Dedecker die de gehele lading van LDD dekt in De Zevende Dag nogmaals voor een garantie van alle spaargelden door de staat. De door hem doorgaans verafschuwde overheid moet zowaar tussenkomen in de vrije markt, tot de laatste cent nog wel. Niemand en zeker geen kiezers van Dedecker mogen spaarcenten verliezen aan een systeem wat hen enkele maanden geleden nog het water in de mond deed lopen. Vreemd. Op zijn zachtst uitgedrukt. En Jean-Marie komt daarmee weg. Tussen het gratuit schofferen van politici en het eisen van dubbeldeksautobanen (nou moet iedereen de gelijkenis met Rita Verdonk wel zijn opgevallen), valt die koerswijziging amper op. Wat Bouckaert ook mag voorschrijven, als het er op aankomt staat de neus van Dedecker toch vooral gewoon met de wind mee. Moet gezegd, dit geldt haast voor elke politieke partij tegenwoordig. Wie echter het meest liberaal zegt te zijn, heeft ook het meeste uit te leggen. Alhoewel, daarvoor Brussel-Halle-Vilvoorde eerst moeten gesplitst en Dewael uit zijn stoel gehesen.

Minstens even interessant is hoe sp.a deze economische crisis verteert. Samen met het kapitalisme lijkt ook de sociaaldemocratie haar deficit te bewijzen met deze financiële misère. Hoewel de kopstukken op verzoek nog wel eens De Internationale willen inzetten, hebben ook zij de beurs- en het bankwezen de voorbije jaren maar wat graag vrij spel gegeven. Onder invloed van vld lieten zij in de paarse periode de beurs de beurs, in ruil voor de gebruikelijke ditjes en datjes. De deregulatie waar de sociaaldemocraten nu voor pleiten vanuit de veilige oppositiebanken, is hen toen zij aan zet waren op zijn minst volledig ontgaan. Als Caroline Gennez de liberalen en christendemocraten nu dan ook de mantel wil uitvegen is dat misplaatst en pervers. Sp.a probeert zo hun socialistische roots levend te houden door het rondbazuinen van betekenisloze beginselen waar in de praktijk al een hele tijd niets meer mee wordt gedaan. Wat de vrije markt betreft houden ze er al lang een zowat identieke opinie op na als de liberalen, waarbij ze het verschil enkel nog denken te moeten maken met gerommel in de marge. Of hoe een linkse partij haar afstraffing in de peilingen (en verkiezingen) eigenlijk meer dan verdiend heeft.

Een mooi voorbeeld van de malaise die er binnen die partij heerst, was deze week het optreden van Renaat Landuyt. Sommigen beweren dat net zoals het communisme samen omver viel met de Berlijnse muur het kapitalisme op dit moment met de beurzen op instorten staat, maar daar heeft de ongetwijfeld naar eigen zeggen socialistische excellentie geen oren naar. Hij komt speciaal naar de studio van Ter Zake om duidelijk te stellen dat een pedofiel ook na zijn straf niet zomaar mag gaan wonen waar ie wil. Wars van alle morele overwegingen in deze zaak, is het wel bijzonder veelzeggend dat een progressief politicus zich wenst te profileren op een traditioneel rechts thema. In plaats van kritisch te staan tegenover de driften van het volk, gaat Landuyt er met alle plezier in mee. Pedofielen zijn ziek en eng en levensgevaarlijk, U zegt het maar.

Uiteraard is het gebrek aan enige concrete ideologie bij de sp.a niet het enige wat schort aan die partij. Hoewel iemand die consequent blijft ijveren voor minder belastingen zich op andere punten wel wat meer kan permitteren, zou het wel erg vreemd zijn als de sp.a niet kon wegkomen met dezelfde inconsequentie als waar Dedecker vele malen meer in uitblinkt. Het grote verschil zit ´m natuurlijk in de grandeur waarmee men haar verkoopt. Dedecker zegt wat hij denkt, en kan dat daarom met een zodanige overtuigingskracht doen dat men een contradictie in zijn woorden wel eens over het hoofd wil zien. Sp.a daarentegen is nog steeds met handen en voeten aan een socialistisch verleden gebonden, dat diezelfde sp.a ook lijkt te verafschuwen, wat in het beste geval goedaardige vaagheden oplevert. Niemand die weet hoe de partij moet evolueren, betekent eveneens ook net hetzelfde als dat iedereen er wat anders over denkt. Dat is andere koek dan een stalinistisch geleidde LDD. Vandenbroucke wil meer Vlaanderen, Janssens wil geen hoofddoeken meer, Landuyt wil pedofielen pesten en Stevart zit blijkbaar zelf in de bankenwereld. Je moet bijzonder goed in je schoenen staan om op dat zootje ongeregeld te kunnen stemmen zonder enig moreel bezwaar. Ondertussen blijft Gennez – als voorzitter had Vandeurzen zelfs meer charisma, achteraf bekeken dan – dat deze partij weldegelijk een verhaal heeft dat ze enkel misschien anders moet communiceren. In de laattse peiling dook sp.a onder de vijftien procent, maar eigenlijk verdienen ze de kiesdrempel niet te halen;

Zo duidt deze crisis dus nog eens pijnlijk hoe ver het sociaal-progressief alternatief heen is, en hoe noodzakelijk een nieuwe werkelijk socialistische partij is. Wie niet alle potentieel linkse kiezers wil zien vertrekken naar het Vlaams Belang (ach, ach) en LDD, kan enkel daarin een oplossing vinden. Anders dreigt links geheel monddood te worden gemaakt in Vlaanderen. Catastrofale gevolgen zou zoiets hebben, want ja, barre tijden lijken nu wel echt aan te breken, en dan ga je nog steeds maar beter linksom.

Extreem gedoe

2008-10-08T14:31:00.001+02:00

Oorspronkelijk was ik niet van plan te gaan – het leek me allemaal wat te gemoedelijk – maar omdat ik me de laatste weken haast alleen maar confirmeer aan wie dan ook, kwam ik gisteren terecht op mijn eerste betoging tegen het NSV. Nou moe. Al in de vooravond werden we verwacht om een debat dat pas om 20.00 u zou plaatsvinden te verhinderen. Voor communisten die dor de band niets anders om handen hebben dan wachten tot de chaos uitbreekt, is dat een plan. Ik vond het vervelend. Wel was er tijd te over om de club waar ik me bij had aangesloten te monsteren. Veel verassingen kwamen daar niet uit de bus: te veel dreadlocks, te veel vegetariërs en te veel H&M truien. Ik herkende ook enkele van mijn klasgenoten; naar hen zal ik voortaan vertederd glimlachen.

Toen ik net had besloten dat de actie al afgelopen was, bleek het hele zaakje nog los te moeten barsten. We werden allemaal naar binnen geroepen om daar de boel te blokkeren toen werd aangekondigd dat de fascisten onderweg waren. Ook de rector had zich onder het volkje gemengd (hij zou straks nog moeten opzij duiken om contact met een aanstormende voorposter te vermijden), maar dat geheel om administratieve redenen. De djembees, die ook in deze politieke strijd een even irritant geluid voortbrachten als anders, werden uitgezet en vervangen door een roepende menigte. Ik moest tot mijn eigen schaamte vaststellen dat ik ook voor het meebrullen van teksten waar ik pal achter sta eerst gedronken moet hebben. Ik kreeg geen ‘ANTI-FASCISME’ uit mijn keel, hoewel ik er misschien wel uit opgetrokken ben. Iemand had ondertussen blijkbaar zijn kans schoon gezien om er ook enkele antikapitalistische leuzen tussen te marchanderen. Belangenvermenging waar in het heetst van de strijd wel eens een oogje voor wordt dichtgeknepen.

Zoals altijd was ik vooral ontroerd door zoveel schijnbaar engagement. Tranen onderdrukkend liep ik naar buiten, want ik had ook wel door dat het me allemaal wat te hevig werd. Ondertussen was de avond ingevallen en had een waterkanon postgevat voor het gebouw – openbare diensten hebben altijd een zekere zin voor drama gehad. De sfeer werd er wat grimmiger op en het werd nog duidelijker hoe lastig het is fascisten en antifascisten van elkaar te onderscheiden. Mij lukt het alleszins maar met mate. Zo kon een kameraad mij maar net tegenhouden toen ik aan een extreemrechts sujet wilde vragen of ie nou pro- of antifascisme was. Ook aan de linkse kant wordt veel zwart gedragen. Ik zag van op de derde rij hoe de stoottroepen van de NSV en de bevriende organisaties (Filip Dewinter was in aantocht!) de universiteitsgebouwen binnen drongen. Toen ontglipte mij er een kreetje, boeh fascisme of zoiets, wat ik erg geniepig van mezelf vond en waar ik best trots op was. Met het oog op dit sfeerverslag ben ik nog twee stralen van het waterkanon gebleven, en dan toch maar rustigere oorden opgezocht.

Toen we (ik en een andere nicht die het nog niet weet) langs een zijingang het gebouw binnen wilde geraken – een kennis, die net nog ethische bezwaren tegen de actie had geopperd, zat daar nog – bleek het ook daar druk druk druk. Na me grondig te hebben geïnformeerd over wie nou tot welke partij behoorde, volgde ik vanuit een links groepje de speech die Dewinter ondertussen had ingezet. In tegenstelling tot wat er aan de andere kant van de straat leek te gebeuren, lieten we die in alle stilte over ons heen komen. Ik suggereerde daarom maar aan een willekeurige medestander dat we er beter wat doorheen zouden schreeuwen. Dat deed hij ook, om enkele seconden later achterna te worden gezeten door een kale voorposter of iets dergelijks. De hele avond heb ik me daar schuldig om gevoeld, hem wil ik wel nog eens wat trakteren.

Te wild voor woorden

2008-10-06T16:28:00.004+02:00

Jan Mulder gaat steeds meer op een dansend aapje lijken. Toen hij vorige week in De Wereld Draait Door melding maakte van de vijf dingetjes waar hij zich de afgelopen maand het meest aan had geërgerd, slaagde hij erin daarbij op geen enkel moment iets wezenlijk inhoudelijks aan te raken. Nou is er weinig tegen stijl om de stijl, en dat is wat Jan Mulder tot in de finesse beheerst, maar als ik me werkelijk zou ergeren aan die vijf maandelijkse puntjes, zou het publiek dat al na het eerste in een lachkramp schiet me nog net iets zwaarder vallen.

Maar goed. Niets inhoudelijks is veel gezegd. Zijn opmerkinkje over Geert Wilders kon je moeilijk zo makkelijk wegzetten. Die onderhoudt samen met Rita Verdonk een beurtrol in de columns van Mulder. Volledig terecht overigens. Bevreemdend was echter wat hij deze maand over de poldernazi met het gebetoneerde kapsel te zeggen had. Jan vond dat Geert Wilders in essentie vaak gelijk had. Daar ga je dan. Het was het vocabulaire dat Wilders hanteerde dat de ex-voetballer de kast op joeg, niet zozeer wat hij te zeggen had. Toen Matthijs Van Nieuwkerk vroeg of Mulder ook op de PVV zou kunnen stemmen, ging er heel wat twijfel overheen voor die kon besluiten dat hem dat toch nooit zou lukken. Het taalgebruik, weet je wel.

Jan Mulder is een erg aimabel man. Hem de steile opgang van extreemrechts in Nederland in de schoenen proberen te schuiven, zou niet eerlijk zijn. Overigens was de makheid waarmee het studiopubliek reageerde ook best verbazingwekkend te noemen. Het gaat dus om een hele samenleving die maar niet gewend raakt aan de denkbeelden van die politieke strekking, en niet weet wat ermee aan te vangen. Aangezien Vlaanderen al meer dan dertig jaar gebukt gaat onder het extreemrechtse discours van het Vlaams Blok, hebben wij, me dunkt, in deze bijzonder recht van spreken.

Ten eerste is het onmogelijk Wilders gelijk te geven. Niet enkel omdat je daarmee het failliet van je eigen geest bewijst, maar ook omdat iemand iets wezenlijks moet zeggen vooraleer je hem überhaupt gelijk kan geven. Dat is meteen het grote struikelblok waar Wilders, en consorten overigens, nooit overheen zal raken. Ze zeggen niets dat het overdenken waard is. De oplossingen die zij als mogelijke beleidsmakers – zo wanen ze zich althans – aandragen, zijn, in het geval dat ze al in concrete formuleringen te vatten zijn, geheel van de pot gerukt. Zo ging het deze keer bijvoorbeeld over de relletjes (ach ach) in Gouda. Plan Wilders: het tuig het land uitzetten. Dat klinkt misschien heel oplossend, maar vooral simplistisch en onuitvoerbaar. Wie denkt Marokkaanse jongeren van de derde generatie nog terug te kunnen sturen naar Marokko, bewijst zijn gehele onkunde op dit terrein. Wilders zet zich daarmee op dezelfde lijn als waar de Vlamnationalisten staan die beweren dat ze bij een splitsing van België Brussel moeiteloos geregeld zullen krijgen. Nou moet gezegd dat inzake Gouda de hele tweede kamer over de schreef ging, maar dat krijg je nou eenmaal met de hete asem van het populisme in je nek.

De reden waarom ook politiek onderlegd Nederland Wilders weleens gelijk wil geven op een onbewaakt moment, is simpel. Net als het Vlaams Blok hier in de jaren negentig, is hij de eerste die omtrent de migratieproblematiek een kat een kat durft noemen. Hij erkent als geen ander de problemen waar de prachtwijken van minister Vogelaar mee te kampen hebben. Na een periode waarin alle traditionele partijen deze issues hardnekkig hebben ontkend, lijkt het een verademing als reële problemen eindelijk een bij naam mogen worden genoemd. Fortuyn lijkt wel terug van eigenlijk nooit echt weg geweest. De oplossingen die Wilders aandraagt zijn daarentegen nog een graadje minder onderbouwd als die van wijlen de relnicht. Wilders raaskalt dat het hem een lieve lust is, maar maakt zelden een echt punt. Komt hij wel eens met een voorstelletje aanzetten, is het er een dat als het ooit uitgevoerd zou worden, een hele samenleving naar de filistijnen zou helpen. Wilders enkel en alleen gelijk geven omdat hij problemen aanhaalt die anders door de meeste andere partijen onbesproken blijven, is zo niet enkel gratuit maar ook erg onkies.

Mozart from hell

2008-10-05T22:26:00.001+02:00

Ik heb wel eens iemand horen beweren dat het aan haar school lag dat ze tegenwoordig theaterzalen frequenteert. Ook al geloofde ik die uitspraak al niet toen ze werd gedaan, sowieso kan een beleid niet worden gebaseerd op een enkel voorbeeld. Vandaar sta ik vandaag nog altijd bijzonder wantrouwig tegenover cultuureducatie – of welke term daar ook door het ministerie voor werd bedacht. Hoewel die stelling misschien het meeste te maken heeft met mijn ergernis aangaande de kuddes jongeren die me soms plots omringen als ik ergens ga kijken, ben ik bereid ze tot het uiterste te verdedigen.

De concrete aanleiding van dit hogelijk verzuurd stuk, is een voorbeeld van hoe je jongeren op de meest funeste manier in contact kan brengen met hogere cultuur, een term die sowieso haar beste tijd heeft gehad. Die manier bestaat erin de gehele boel zodanig te verkrachten met de hoop dat jongeren (doelgroep) het goedje zo wel zullen slikken. Een praktijkje dat op het eerste zich wel eens lijkt te werken, maar op de langere termijn geen of catastrofale gevolgen heeft. Zo werden wij, universitairen van weleer, deze week door het Festival van Vlaanderen vergast op een staaltje geperverteerde cultuur zonder weerga. In de hoop ons warm te krijgen voor klassieke muziek kwamen twee muzikanten een stukje spelen. Als in de aankondiging melding wordt gemaakt van het element comedy weet je eigenlijk al dat de boel naar de kloten is, maar toen dat ook in de praktijk werd gebracht, diende ongezien doemdenken zich aan. Er werd een aanzet tot Mozart gespeeld, om vervolgens over te gaan in de James Bond-theme. Rachmaninoff liep zo dan weer over in een ABBA´tje, wat zich nogmaals enkel bleek te lenen voor de betere douchescene. Nou noem ik mijzelf wel eens een fan van James Bond, en ook ABBA gaat er eigenlijk te vaak maar wat vlotjes in, maar wie deze nodig denkt te hebben om werk van die twee componisten op te leuken, moet op zijn minst op drie zwarte lijsten. De gedachte die erachter zit – je hebt populaire cultuur nodig om hogere cultuur aan jongeren verkocht te krijgen – is niet enkel wraakroepend maar rammelt ook aan alle mogelijke kanten. In het beste geval, wat ik ook meteen tot een van die catastrofale gevolgen wens te rekenen, kweek je een bodem waarop André Rieu later welig zal kunnen oogsten. De illusie dat Mozart zal blijven hangen bij de jongelui, en niet de gekende deuntjes (afgesloten werd er met I will survive op viool) bewijs ten stelligste dat de lullo´s die deze bedoening bedachten zowel hun doelgroep als het product dat ze geacht werden aan de man te brengen niet kennen. Koppen zullen er niet rollen, hoewel bijzonder gewenst. De jongens en meisjes reageerden daarom te enthousiast, Klapten mee waar gevraagd, knipten met de vingers waar gesuggereerd en applaudisseerden en joelden waar dat gangbaar was maar boegeroep gepaster. Nog liever gerimpeld en incontinent, kon ik enkel maar denken. Zo leverde dit spektakel wel mooi plaatjes op, die overigens ten overvloede werden geschoten, en spreekt men straks ongetwijfeld van een groot succes. De zaak – die ik desgewenst wel eens als verloren wil verklaren – helpt het echter geen millimeter vooruit. Wie het nodig vindt klassieke muziek te verkrachten, moet niet verwachten dat men daarna naar diezelfde muziek zal grijpen. Zolang je er niet in slaagt te bewijzen dat Mozart op zichzelf kan staan – wat nou niet meteen een onoverkomelijke opdracht kan genoemd -, geef je niemand aanleiding hem ook zonder die vreselijke omkadering aan te zetten. Kon meer pathos zich nog van mij meester maken, wilde ik ook nog wel gezegd hebben dat het dat kwartiertje kitsch mijn hart pijnsteken bezorgde.

Het schorriemorrie dat mijn theaterbezoeken ontheiligt is een andere zaak. In tegenstelling tot andere groepen die door de school getrakteerd worden op bijzonder slecht maar daarom des te meer toegankelijk theater, weten zij zich alvast verzekerd van een behoorlijke voorstelling. Hoeveel meubels daarmee worden gered, kan ik als anti-pedagoog niet zeggen, dus daarover moet hier maar gezwegen. Zeker is dat het misschien wel van het grootste belang is dat kunst en cultuur aan bod komen op school, maar dan wel op een professionele manier.

Voorstel: twee lesuren per week verplicht klassiek in de oren, ter vervanging van die mallotige lessen lichamelijke opvoeding.

Op debat

2008-10-04T01:20:00.001+02:00

Woensdag was het debat. Studentenverenigingen die zich maar wat graag een ideologisch pakje aanmeten, organiseren dat blijkbaar wel eens. Een mens moet nou eenmaal wat met zijn ideologie. Wie heeft gezien hoe het politiek activisme vorige maand in Nederland aan de schandpaal werd genageld, weet dan ook dat hij beter debatteert dan relt.

Een wervelend spektakel was ons beloofd. De komst van zowat alle partijvoorzitters moest garant staan voor een discussie op het scherpst van de snee. Uiteraard geen Waalse, die vertragen de boel alleen maar. Tim Pauwels dan weer wel, hij kan er nog net mee door. Een overvolle aula trokken deze vooruitzichten toen bleek dat de partijen hun aanwezigheid enigszins hadden afgezwakt tot een middelgroot kopstuk. Alleen Bart De Wever was als numero uno van zijn partij present. Hij weet dan ook als geen ander dat hij de Vlaamsche zaak meer kwaad dan goed doet door Geert Bourgeois of – Stel je voor! – Frieda Brepoels naar een universiteit af te vaardigen. Gerolf Annemans moesten we ook door, die niet de minste blijk gaf van de vrije val waarin zijn partij momenteel verkeert. Een clown zonder kleren.

Het gesprek zou zowel over het sociaaleconomische als het communautaire gaan, de twee crisissen die de Wetstraat tegenwoordig met wisselende aandacht in de hand probeert te houden. In tegenstelling tot de agendering dus heerste er zelfs geen parfum de crise. In de grootste gemoedelijkheid kreeg iedereen naar aloude gewoonte net iets te weinig tijd om te vertellen wat hij vertellen wilde. Wat de financiële crisis betrof konden de woorden die werden uitgesproken nog maar enkele dagen oud zijn, hoewel ieders achtergrond wel van veraf aankondigde wat de heren politici daarover te zeggen hadden. Over het communautaire werden dan weer de formuleringen herhaald die we vaak al vijftien maanden moeten aanhoren, wat niet meteen een bevlogen politiek debat opleverde. Au contraire. Zelfs de obligate akkefietjes die weleens voorkwamen tussen een of meerdere aanwezigen, leken op voorhand gerepeteerd. Erg vervelend allemaal. Het meeste had dit schouwspel weg van een clubje mannen dat elkaar eens per twee weken treft om een stukje af te discussiëren, maar toch vooral voor de borrel achteraf. Lekker vrijblijvend, even goede vrienden. Ook de poldernazi die elke keer komt opdagen, wordt zo geleidelijk aan opgenomen en een kameraad. Tim Pauwels probeerde er af en toe wel eens een kritische kanttekening tussen te gooien, maar botste daarmee eveneens op voorspelbare vaagheden en grappigheden die de aandacht moesten afleiden. Enkel Renaat Landuyt wist te verbazen door af en toe een scherpe of interessante opmerking te maken. Hij is er dan ook net als andere politici uit zijn partij bijzonder goed in geslaagd zich in een mum van tijd om te scholen tot gedegen oppositievoerder, iets wat in de vorige legislaturen niet van de christendemocraten kon worden gezegd.

Maar ook het publiek toonde zich bijzonder zwak. Het hevigst reageerde het nog op onbestemde mopjes, uitgevoerd door heren die soms al maanden ons aller vaderland gijzelen. Een knusse boel. Kijk ons eens zitten: allemaal universitairen, geïnteresseerd in politiek. Een avondje toekomst wezen. Opvallend was wel de enthousiaste reactie op een opmerking die de LDD op de hak nam. Fijn om te weten dat die partij nog geen ingang vond in het universitaire milieu, want dan zou het wel eens fout kunnen gaan. Verder was het al makheid dat de klok sloeg. Zo ook bij de jongens en meisjes die tijdens de vragenronde pretendeerden een zodanig slimme vraag te hebben bedacht waarmee ze een politicus schaakmat zouden kunnen zetten. Niet dus. De vaagheden en nietszeggendheden sleepten aan. Wat ben ik jaloers op de jongeren die tijdens de jaren tachtig de universiteiten mochten bevolken. Rellen is op dit moment een veel zinvollere bezigheid dan een avond praatbarakken, maar dan moet je het wel echt menen

Die ochtend in mijn boekenkast

2008-10-01T16:29:00.000+02:00

Nu weet iedereen meteen hoe lang ik doe over het lezen van een boek. Een week. Godverdomse dagen op een godverdomse bol kostte mij een weekje, hoewel hij best dun is. Dimitri Verhulst heeft geen tweehonderd pagina´s nodig om de geschiedenis van de mensheid tot de atoombom neer te schrijven, of hoe doorgedreven populaire wetenschap literatuur probeert te worden. Hij zat gratis bij de HUMO. Het jammere aan dat soort grootschalige acties is dat iedereen er meteen ook een mening over op na houdt. Voor mijn part steken ze hun boeken bij het waspoeder. Of andersom, met het kapitalisme op haar gat weet je het nooit.

Verhulst wilde dat zijn boek door zoveel mogelijk mensen zou worden gelezen. Dat kan alvast geen probleem zijn, zijn ontiegelijk vlotte schrijfstijl doet je vanaf de eerste zin niet meer ophouden, of het verhaal je nou bevalt of niet. Een pluim voor de schrijver. Voor je het weet (erg relatief gesproken dan) ben je er helemaal door en rest je enkel nog een oordeel te vellen. Dat is moeilijker.

Ik vond er niet zoveel aan, eerlijk gezegd. Om niet te zeggen dat de schrijver van het geweldige Mevrouw Verona daalt de heuvel af en – vooruit dan maar - de besttepruimenvallende Helaasheid der dingen teleur stelt. Waar hij zich in die boeken aanbiedt als een beduchte verhalenverteller, blijft zijn nieuwste steken in onbeduidende taalspelletjes. Het verhaal is niet meer dan de geschiedenis van de mensheid, alwaar eerst alle nuance en detail werd uitgehaald. Wat eigenlijk enkel en alleen overblijft is het cynische toontje waarmee hij deze kroniek vertelt, niet meteen een originele invalshoek. De vermoeidheid slaat me om het hart als er zich weer eens iemand op die manier uit wil laten over de eigen soort, een trekje waarmee we ons weer eens helemaal uniek binnen het dierenrijk plaatsen. De vrees zit er daarom niet minder in dat Dimitri Verhulst hiermee een ontluikend effect probeerde te sorteren, alsof hij die gemiddelde Vlaming eens wilde laten zien waar het echt op staat. De helaasheid wil dat hij de zoveelste in rij is, en, bij mij althans, enkel ergernis oogst. Onbegrijpelijk is zo ook de keuze om na de atoombom de pen aan de wilgen te hangen. Een wezenlijke inhoud zou het boek kunnen krijgen door parallellen te trekken tussen heden en dat verleden, door beiden op diezelfde manier onder de loep te nemen. Om maar iets te noemen: de immigratiepolitiek van Europa. Een even genadeloze beschrijving daarvan zou werkelijk iets bijdragen aan het debat en dit een erg zinvol boek kunnen maken. Nu blijft enkel een boek over dat zinvol lijkt te willen zijn, maar voor het nog maar geschreven was al eindeloze keren werd ingehaald door betere voorbeelden.

In een recensie (ongetwijfeld meerdere, hoor) werd de schrijfstijl die Verhulst in de Godverdomse dagen op een godverdomse bol hanteert, vergeleken met die van Louis Paul Boon. Dat kan. Ik vind er maar weinig aan. Gaan met die banaan en Eurekaka, het doet me allemaal bijzonder weinig. Geestigheden die we allemaal wel konden bedenken, en niet meteen prachtvoorbeelden zijn van de schoonheid die taal kan herbergen, wat dat dan ook mag voorstellen. Ook zijn drang om dingen vaak zo plat als mogelijk te omschrijven, komt geforceerd over. We weten nou wel allemaal dat we ook maar beesten zijn, dat gegeven hoeft nou niet dat weinige waarin we pakweg de koe voor zijn – taal, wederom – te ontsieren. Vrouwen zijn teven, mannen neuken zich te pletter; het zal allemaal wel. Wat wel: de manier die Verhulst gebruikt om over de mensheid te schrijven, als ´t, moet geroemd, dat werkt bijzonder doeltreffend. De beschrijving van het onderwerp enkel in een letter en een leestteken, is helaas niet genoeg om een boek de moeite waard te maken.

Leuke jongen anders, die Verhulst.

(En nu: de nieuwe Grunberg, en snel een beetje!)

Eerste week - les in nietigheid

2008-09-28T22:37:00.001+02:00

Het geheel en al therapeutisch schrijven is aangebroken. Ik heb het lang geminacht en vermeden, maar nu val ook ik voor deze lauwe vorm van de schrijverij. Het kan soms zo goed doen, meneer.

Ik word weleens hautaine nicht genoemd. Is het niet door omstanders, dan wel door mezelf. Die term ligt mij nogal. Net als elitaire lul overigens, en arrogante kloot. Enkel het cynisme als beschrijving heb ik in de afgelopen tijd formeel afgezworen. Je moet maar af en toe zo bestempeld worden, door mensen van bedenkelijk allooi, om het tot op de letter met hen eens te worden. Niet enkel geef ik hen gelijk in de opinie die ze omtrent mij verkondigen, maar ik ga me er ook naar gedragen. Een façade die ik rond mezelf optrek, en algauw veel makkelijker zit dan dat wat ik van thuis uit had meegekregen. Zo werd ik de verkondiger van scherpe maar vaker ook op niets slaande oneliners, de drager van jasjes en hakjes en de spreker van een Nederlands accent. Tot een nieuwe stad dat bedenkelijke type omver blies.

Die onderdompeling in onontgonnen gebieden, zoals dat ongetwijfeld wel eens door iemand werd omschreven, maakt dat ik volledig aangewezen ben op mezelf. Niet wat mensen over me denken telt, want dat doen ze simpelweg niet, maar enkel en alleen dat wat ik vanuit mezelf onderneem, doet ter zake. Viel dat even tegen. Het theater dat ik steeds bij me heb om tussen mij en andere mensen te zetten, verloor zo na een klein uurtje treinen al zijn gehele waarde. In de beslotenheid die Antwerpen bleek te hebben, was de doeltreffendheid daarvan vaak genoeg bewezen, en hoefde ik me niet al te vaak druk te maken om het oordeel van mensen. Er bleef altijd wel iemand over die het kon smaken. In een helemaal nieuwe wereld kan dat behoorlijk tegenvallen. Een arrogante nicht leuk vinden is weinigen gegeven, je moet op zijn minst eerst meer van hem weten dan dat hij arrogant en nicht is.

Ik moest dus op een andere manier ingang zoeken bij nieuwe mensen. Bij mensen met een ander accent, ongetwijfeld een andere achtergrond en wat nog meer. Bij mensen die ik niet ken en waar ik met geen enkele zekerheid over kan zeggen of ik ze wel wil kennen. Een hele klus is dat. Het vermoeden dat al wel een tijdje in mij leefde – waar ik eigenlijk redelijk zeker van ben – werd zo nogal plotsklaps bevestigd: dat kan ik helemaal niet. Ik kan maar erg zelden met mensen praten zonder omwegen, zonder ironie en aanstellerij. Dat is me nooit geleerd, en heb ik mezelf ook nooit proberen aan te leren omdat ik het gros van mijn genoten nu eenmaal te oninteressant vind. Te banaal. Te voorspelbaar ook. Daarmee geef ik niet enkel te kennen dat ik ook werkelijk een arrogante lul ben, maar situeer ik ook wat vaak voelt als een van de grootste probleempjes uit mijn hele levenswandel. Zo heb ik het me eigen gemaakt te praten met de meeste mensen in mijn omgeving zonder al te pijnlijke scènes, in ruil voor een wolkje sarcasme en – vooruit dan maar – de aanzet tot cynisme. Die toon, waarvan ik vrees dat weinigen van mijn stadsgenoten me hem in dank zouden afnemen, is de enige die ik nog aan kan nemen. Enkele uitzonderingen daargelaten.

Dat maakt dat ik in mijn eerste week in Gent welgeteld een vriendin maakte. Een Nederlandse die met ingang van dit weekend in Antwerpen woont, wat meer over haar zegt dan je vanop het eerste gezicht zou vermoeden. Dat maakt dat ik nog geen enkele fatsoenlijke conversatie durfde doorzetten in mijn klas van zeshonderd studenten en mijn kot. Laat staan bij het groepje communisten waaronder ik me voor even probeerde te mengen.

De (waan)idee dat iedereen wel slaagt in dat waar ik maar niet toe kan komen, doet me ook meer dan ooit zoeken naar dit soort theorieën. Het dwingt me mezelf af te vragen waar de verschillen zitten tussen mij en alle anderen. Een uitgangspunt dat maar een zeldzame keer interessante inzichten oplevert. Het bracht me voor de eerste keer in mijn leven tot het welbekende Antwerpse chauvinisme, waar anderen zo vaak de mond van vol hebben maar waar ik nooit in heb geloofd. Plots leek iedereen rond mij van West- of Oost-Vlaamse afkomst, wat er dan per definitie voor zorgde dat ze niet met mij opschoten. Dat ze mij enkel door een vermoeden van tongval zouden wegzetten als Arrogante Antwerpenaar. In dat geval hoefde ik ze allemaal al niet meer te kennen, en schaak ik nog liever hele avonden tegen mezelf. Om maar te zeggen hoe ver ik heen ben. Straks schrijf ik ook mijn seksualiteit met getormenteerde hoofdletter.

Deze schamele poging tot zelfanalyse – iets waar ik mij nooit aan hoopte te schuldigen – kwam tot stand enkel en alleen omdat de schrik er danig in zit dat ik het gevecht tegen de eenzaamheid waar ik vorig week nog op vooruit keek zal verliezen. Helemaal alleen eindigen, met de nichterige lachjes en de stupide opmerkingen. Geen dag zou ik het daarmee volhouden, met zo´n idioot.

Gelukkig is er ook nog het gezond verstand dat me dicteert dat het niet meer dan normaal is dat je na een week nog niet erg veel mensen kent. Dat is dan ook het enige wat me ertoe brengt dit ook allemaal op te schrijven. Als ik echt zou geloven dat ik gedoemd zou zijn te falen in een nieuwe stad, lag ik nu op bed met een keukendoek over mijn hoofd.

Breaking news

2008-09-24T14:16:00.000+02:00

Mijn tweede dag aan de universiteit had al meteen iets van wat in sommige hoofden zou kunnen uitgroeien tot memorabel. Carl Devos, professor politicologie en bekend van zowat alle media, had het geregeld dat niemand minder dan Kris Peeters een gastcollege kwam geven in zijn eerste les. De politieke crisis indachtig (hoewel) hadden niet alleen zo´n duizend studenten zich voorgenomen aan zijn lippen te hangen, maar ook de verzamelde pers. Druk druk druk.

Bleek nogal snel dat die man niets te zeggen had. De dood van het kartel wilde hij nog niet toegeven, enige inconsequentie van zijn partij, al was het er maar eentje, evenmin. Wel werden we getrakteerd op de boodschap dat de minister-president het heel belangrijk vond dat je als politicus eerlijk met jezelf en je kiezers was, hij wilde altijd recht in zijn schoenen kunnen staan. Je moest al helemaal vergeten dat de man bij de CD&V zit om hier geen erg kundig staaltje cynisme in te zien. Ook zijn succesje wat de uitbaggering van de Schelde betreft en andere onbestemdheden passeerden ruim de revue. Dat eerste probeerde hij op alle mogelijke manieren te vergelijken met de dialoog tussen gemeenschappen. Zo bleek nogal snel dat we naar een pr-optreden zaten te kijken van de man die hoopte de nieuwe leider van de christendemocratie te kunnen worden. Een bijzonder ambitie, moet je hem nageven. We moesten vooral allemaal onthouden dat hij degene is die steeds op zoek zal blijven naar oplossingen, in tegenstelling tot anderen binnen zijn partij en daarbuiten. Ook na vijftien maanden van vruchteloze onderhandelingen, waar wel erg vlotjes overheen werd gegaan, durfde hij nog steeds de dialoog aan te gaan met de Walen. Nou nou nou. Waar dat in hoofden van Vlaams-Nationalisten als muiterij kan klinken, leek mij dat eerder een vanzelfsprekende realiteit. Niet dat ik vind dat Kris Peeters uitgejoeld had moeten worden, hij onderneemt op dit moment zinnige dingen die misschien wel tot een oplossing kunnen leiden, maar de applausmachine die zich tijdens zijn speech op gang had getrokken in het auditorium, was tenenkrullend. Toen enkele studenten die graag al van bij de start duidelijke wilde maken dat ze wel erg te koop lopen met hun zogezegde kennis van zaken een vraagje mochten stellen, kreeg Peeters na elk antwoord een applaus dat makkelijk kon wedijveren met wat Bart De Wever zondag van zijn achterban kreeg. Het leeftijdsverschil tussen de twee publieken heeft hier, dat moet gezegd, misschien wel een beslissende rol in gespeeld. Maar goed, toen Devos in het begin nogal cynisch opmerkte dat hij Jezus als spreker had, leken sommige studenten dat als wetenschappelijke kennis te hebben opgevat. Er werden nota’s genomen. Ook maakte de minister-president erg veel grapjes.

Diezelfde dag ging ik ´s avonds naar een bijeenkomst van de ALS. Actief Linkse Studenten. Daar werd nog over kameraden en de burgerij gesproken. Hoewel ik het in zeer veel opzichten met hen oneens ben, deed de oprechtheid waarmee er daar werd gesproken deugd na het marketeergelul van Peeters. Duidelijk werd gemaakt dat zij, naast allerlei actieve dingetjes zoals de tegenbetoging tegen de fascisten, nog steeds voornamelijk wachten op de definitieve ineenstorting van het kapitalistische systeem en de daaruit volgende totale chaos. Oppassen moeten ze dan wel dat Kris Peeters niet als eerste met de boel aan de haal gaat.

De boel

2008-09-22T19:55:00.001+02:00

De dag na de verkiezingen van 2007 voorspelde een sympathiek kruidenvrouwtje mij de onheilspellende terugkeer van de tsjeven. Haar vrees dat dit land weer zou vervallen in de CVP-staat die het tot eind jaren negentig was, deed haar overwegen naar Nederland te verkassen. Ik had er toen nog plezier in, ik heb nog een leeftijd waarop je haast volledig leeft bij gratie van wat je veracht. Dat is nou voorbij. We slaan beter allemaal op de vlucht nu de CD&V de boel finaal naar de kloten heeft geholpen.

Het volstaat akte te nemen van de commentaren van Mark Eyskens en Wilfried Martens die vandaag in de kranten verschenen om de beseffen dat hun partij een serieus probleem heeft. Wat eens een regeringspartij was waar niet naast kon worden gekeken, is in no time veranderd in een zootje ongeregeld. Logisch is dat misschien wel. Waar zij vroeger unieke scores haalden dankzij de sterke macht van de kerk in Vlaanderen, wat moeiteloos in stemmen kon worden omgezet, moeten de christendemocraten nu knokken voor elke stem die hen kan verzekeren van machtsdeelname. Dit weekend werd dan ook schrijnender dan ooit tevoren duidelijk dat het hen enkel en alleen daarom is te doen. Na een oppositiekuur van acht jaar, na wat een eeuwigdurend mandaat van de kiezer leek, die de CVP ontzettend slecht is gevallen - hoe zou je zelf zijn? – hebben ze besloten alle principes of wat dan ook aan de kant te schuiven om die felbegeerde macht te kunnen behouden. Welk politiek project dat moet dienen, valt later te bekijken.

Eigenlijk deden ze dat al toen ze besloten samen te gaan met de N-VA. Wie kabouters met stront in de ogen (Hugo Camps, geloof ik) binnenhaalt, weet dat hij die ooit terug in zijn gezicht gesmeten zal krijgen. Het kon de CD&V niet deren. Toen bleek dat het radicalisme van Bart De Wever erg aansloeg, konden we er dan ook niets anders op bedenken dan dat simpelweg en geheel over te nemen. Zo is de CD&V nu al maanden bezig de core business van een andere partij uit te dragen, tegen alle gezond verstand in. Nu die partij hen verlaten heeft, zijn ze vanzelfsprekend een beetje in de war. Daarom van plan te kartel te laten schieten, zijn ze geenszins van plan. Die gouden koe is wat hun betreft nog lang niet leeg gemolken.

Dat heeft vreemde gevolgen. Nu de federale regering geen meerderheid meer heeft aan Vlaamse zijde na het vertrek van De Wever en zijn gevolg, zou die moeten vallen. De CD&V, tot nader orde deel van deze formatie, beloofde niet in die structuur mee te stappen. Zijn ze vergeten. Hun voorzitster kon zondagavond niets meer bedenken dan dat in de komende dagen wel zal blijken wat er met die regering moest gebeuren. Tenzij dit voornemen enkel diende om de verderzetting van paars te counteren, dringen consequenties zich toch op, hoor. Die drongen zich ook op rond het ontslag van Geert Bourgeois. Drong ook niet meteen door. Een minister die het oneens is met het communautaire luik van een regering moet daaruit opstappen, zeker als dat communautaire zijn leven is. Zo klaar als een klontje. De CD&V viel het echter niet te binnen. Gelukkig was Bart De Wever, nadat hij nog een onbestemde sneer had uitgedeeld aan Bart Somers, zo verstandig dat wel in te zien. Exit Geert Bourgeois. Exit het gezeik over schlagers en vendels. Een politiek weekend dat op het eerste zicht rampzalig oogt, kan toch nog wat aangenaams verborgen houden. Treurig makend was dan weer de truc die de top van de CD&V eind vorige week wilde uithalen om de schuld van deze misère nogmaals in de schoenen van de Walen te schuiven. De drie eisen die zij stelden om de dialoog tussen gemeenschappen te kunnen aanvatten en die werd verspreid in een persbericht, deed wel erg hard denken aan de drie vragen die formateur Leterme december vorig jaar aan diezelfde walen stelde. Even onredelijk en onhaalbaar, maar toen lukte het hem wel de mislukte formatie geheel in de nek van de Waalse onderhandelaars te droppen. Verhofstadt kwam daarna even terug. Fingers crossed, dus.

Nu zelfs de familie van Peter Vandermeersch genoeg heeft van dit schabouwelijk schouwspel, kan de CD&V maar beter inpakken. Dat zijn ze echter alles behalve van plan. Nu ze de macht weer even hebben mogen proeven, kleven ze zich er alweer vlijtig aan vast. Daartoe bereid elke toegeving te maken, op voorwaarde als het hen wat opbrengt. De boel is naar de kloten, als u dat maar weet.

Een nieuw begin

2008-09-22T00:42:00.002+02:00

Niet kom ik terug omdat de Vlaams-Nationalisten vandaag wel erg veel noten op hun zang dachten te hebben, met alle gevolgen van dien. Niet kom ik terug omdat de beurs deze week haar heil moest zoeken bij het communisme, en hoewel het waarschijnlijk nog even zal duren voor Vlaanderen dat door heeft met veel grotere gevolgen. En niet kom ik terug omwille van Wendy Van Wanten. Zij kan mij in elk medium namelijk voluit gestolen worden. Ik wend u weer aan omdat ik mij in een erg penibele situatie bevind.

Vanaf vandaag zit ik op kot, zoals de uitdrukking gaat. Deze avond al ben ik aangekomen om morgen zo fris en monter als mogelijk mijn eerste dag aan de universiteit te kunnen aanvatten. Die in duisternis gehulde aankomst zet mijn nieuwe leefomstandigheden wel extra dik in de verf, bleek nogal gauw. Nu de maan in al haar voorspelbare romantiek de hemel bezet; durf ik geen glas water meer te drinken. Ik durf niet meer naar het toilet. Mijn stoel te verschuiven. Te scrollen met de muis. Als de dood ben ik namelijk om mijn nieuwe huisgenoten, hoewel dat erg relatief is, al van de eerste uren voor de borst te stoten met ongewenste geluiden. Dierbare vrienden lijken zo verloren te kunnen worden nog voor ik er nog maar een woord tegen heb gezegd. Enkel het geluid van een spelende gitaar drong door de muren van mijn kamer heen, en het enige wat in me opkwam was een vurige hoop om daarnaast te mogen zitten. Lekker knus. Lekker gezellig. Mijn anders nogal gemengde geest schoot het zelfs niet te binnen dat we daar maar beter het geluid van een meermaals doorspoelende plee of iets dergelijks (boormachines, geluidsboxen,…) tegenover stellen, of die herrie houdt nooit op. Erg nieuw is dat voor mij. Hiervoor deelde ik met moeders, vaders; zussen en broers dezelfde kamers, en kwam het nooit in me op mijn gewoontes en gebruiken nog maar iets zachter af te stemmen, ter bevordering van een rustige omgeving of iets dergelijks. Gegijzeld door onbekenden, zo voelt dat, of als een zielige lul.

Ik berekende natuurlijk wel dat ik die mensen hier aanwezig, ook al zie ik ze nog niet, meer dan nodig zal hebben. Anders hou ook ik me niet in. Net als alle nieuwelingen neem ik me voor de komende weken het te voeren gevecht tegen de eenzaamheid met veel bombarie te winnen. Als ik daarvoor geen water meer kan drinken, neem ik dat er met de glimlach bij. Het visioen dat ik hier over enkele maanden nog steeds enkel en alleen met mijn eigen geluiden de avonden zal moeten doorbrengen, maakt dan ook erg bang. Ik vergeef het mezelf maar dat ik daarnet even in de spiegel ging kijken of ik er wel studentikoos genoeg uitzag alvorens een huisgenoot lastig te vallen met een eerste onbeduidende vraag. Ook het grapje dat ik probeerde te maken maar zij niet begreep, vergeef ik mezelf, om me de moed al niet de eerste avond in de schoenen te zien zakken. De volgende keer als ik mezelf tegen iemand doe op botsen, neem ik me voor, bedenk ik alvast wat geestigs vooraf. Een woordspeling die in elk dialect te begrijpen valt, misschien. Misschien schrijf ik wel de hele nacht nog grappen en verzin enkele razend interessante feitjes over mezelf die ik morgen tegen mijn nieuwe klasgenoten kan uitspelen. Druk druk druk, nu al.

Gelukkig weet ik van mezelf maar al te goed dat het zo´n vaart niet zal lopen. Ik ben nu eenmaal helemaal mezelf en onberekenbaar en mal en een beetje speciaal, en over een weekje of twee durf ik alweer naar de wc.

Voor achter onder boven tussen langs omheen over de post (19)

2008-07-26T13:11:00.004+02:00

Het is gedaan. Meer dan dat ik op mijn laatste terugweg van het postkantoor van E. naar huis een vrouw licht aanreed met de fiets, kan ik daarover niet vertellen. Ik hoop dat zij de schade vergoeden, zodat ik ook na mijn definitieve vertrek het postwezen blijf tarten. Om maar te zeggen dat het ene probleem meteen wordt opgelost door een ander. Ook altijd van een grotere orde. Vorige week had ik geen tijd omdat ik brieven moest ronddragen in een provincialistisch gat, nu heb ik geen tijd omdat ik me met vrienden moet bezighouden of iets soortgelijks. Tijd voor wat precies, is onduidelijk.

Natuurlijk was er net na mijn laatste (juist) geposte brief de verwachtte euforie. Ik geloof dat ik wel even gekreund heb, en ik heb een paar sms’jes rondgestuurd over het nooit meer willen zien van een brievenbus. Geen traan heb ik gelaten en er is ook niemand verrot gescholden. Ik heb op het postkantoor zelfs nog uitgebreid staan luisteren naar het levensverhaal van een bediende die op mij zat te wachten. Had enkel het middelbaar afgemaakt, kantoor, en al twee kinderen gekregen. Op het eerste zicht een leven het niet waard door mij geleefd te worden, bedacht de teruggekeerde hautaine nicht in mij al meteen. Ik glimlachte en stemde met haar plan in om de kinderen toch naar ASO te proberen krijgen.

Een eindbalans. Voor mij hoeft het alvast niet. Het engagement dat ik voor postbodes was gaan voelen, is alweer volledig verdwenen. Ze moeten het zelf maar uitzoeken. Ik heb geen hekel aan Johnny Thijs, toch niet buitensporig. Meer nog: Ik zoek de correcte schrijfwijze van zijn naam op via google en vind een interview waarin hij iets zegt over in slaap vallen in de zetel. Een man naar mijn hart die dat toegeeft. Wel ben ik nog linkser geworden dan voorheen. Voeling met het proletariaat, hoe goor dat ook mag klinken. Ik voel me een sociaalprogressief politicus die zijn centrumpolitiek denkt te kunnen goedpraten door een minieme tijd arbeiders achterna te hollen. Gelukkig behoor ik niet tot de politieke klasse. Voorheen riep ik enkel linkse propaganda, en dat zal nu enkel verbeteren. Mensen die veertig jaar geestdodend werk moeten verrichten, waartoe de post rondbrengen weldegelijk behoort, moeten goed verzorgd worden door de samenleving. Het laatste wat we wel moeten doen, is ze pesten met een onzeker pensioen, verminderde sociale zekerheid en nog slechtere arbeidsvoorwaarden. De blok erop.

Samen met die herwonnen emoties, want dat zijn ze zeker, valt het besef dat ik ze ooit zal verliezen. ‘Wie jong is en niet links, heeft geen emoties. Wie oud is en niet rechts, geen verstand.’ Een zinsnede van een uitgerangeerde gefrustreerde Hugo Coveliers (waar is de tijd?) die weliswaar op maar weinig slaat, maar waar toch grote massa’s onderhevig aan zijn. Weinigen houden het vol om tot op de oude dag te kiezen voor een algemene solidariteit, boven de eigen zekerheden die rechts hen dan denkt te bieden. Eerst verrechtst men, om op het sterfbed te beweren plots in een opperwezen te geloven. De ultieme zekerheid voor later, mocht het sprookje toch waar zijn. Ik troost mij met mijn familie als links bastion, waar zowat niemand de idealen effectief aan de wilgen heeft gehangen. Jammer dat ik soms zo ver van hen af lijk te staan, wat mij geen recht geeft op die zekerheid. Dan maar bedenken dat er sowieso absoluut niets aan valt te doen, en het lot afwachten het enige is wat je rest. Altijd.

En geld verbrassen. Als er nou wat moet gebeuren, is het dat wel. Ik groet u.

Naast de post (18)

2008-07-24T20:58:00.000+02:00

Net zoals bij onderhandelingen waarbij de ultieme toegeving net voor de deadline wordt gemaakt, verwachtte ik net voor het eind van mijn ambtstermijn als postbode een uiterlijke toewijding te voelen. Die kwam er ook, en wel in het kijken naar een halve aflevering Tien Om Te Zien. Het programma voor, en soms schijnbaar ook door postbodes.

Dat de miserie totaal is in deze, is algemeen geweten. Het enige wat eigenlijk tot vrolijkheid stemde was te merken dat de Vlaamse radicalisering nog geen schlagers of goedkope techno had opgeleverd. Zolang Laura Lynn (Sabrina Tack) en consorten niet op deze thematiek springen, zal het nog wel meevallen met dat fundamentalisme bij de Hardwerkende Vlaming. “We grijpen de Walen bij hun kragen/ Iedereen een gezinswagen!” en “De walen zo lui en loom/ ze kunnen fluiten naar hun geldstroom” zijn nog geen strofen waarvan Anne De Baetzelier beweert dat ze in het collectief geheugen staan geprent. Enkel de malaise die de liefde wordt geheten krijgt de handen van de Tien Om Te Zien toeschouwer op elkaar, degenen die Vlaanderen heet nog (net) niet. K3, de drie deernes die nu wel definitief hun glans lijken te hebben verloren, hadden wel een onbeduidend liedje dat “De Revolutie” heette. Daarmee gaven de tekstschrijvers eindelijk te kennen door te hebben dat het geen ene moer uit maakt welk zinnetjes ze boven het immer goedkope deuntje laten uitkomen, als het maar mee te kelen valt.

Daarnaast was de opvallendste verschijning die van Willy Sommers. Niet omdat hem, ongetwijfeld door derden, een witte broek een zalmroze jasje was aangemeten, maar omdat hij ook daarnaast wel de hele tijd door het dolle heen leek. Hij mocht dan wel een nummertje brengen van Jos Van Oosterwijck, hoewel zijn populariteit daarvoor lang niet meer toereikend is, het geld wat hij daarmee binnen haalt valt waarschijnlijk in niets te vergelijken met dat wat hij greep toen hij het hele programma nog mocht presenteren. Het was bijzonder tragisch te zien hoe een man zo blij kon zijn met een troostprijs. Daarenboven moest hij naast het brengen van zijn schlager ook een gesprekje houden met Elke Vanelderen, die naast een onuitstaanbare uitstraling met zich mee te dragen ook de job van Willy heeft overgenomen, over zijn hoogtepunten van de afgelopen twintig jaar waarin dit programma zich al van zomer naar zomer naar kerstspecial sleept. Ik probeerde een blik te ontwarren waarin Sommers te kennen gaf hoe hij haar het liefst zou attaqueren. Tevergeefs, Willy is eindeloos goed opgevoed.

Op enkel persoonlijke triestesse bouw je natuurlijk geen programma. Gelukkig waren er ook een dozijn acts die, elk op hun eigen manier, tot wanhoop wisten te drijven. Mijn probleem daarmee is vooral dat het lachen me erom is vergaan. Terwijl de huisgenoten over de grond rollen van het lachen, kan ik enkel maar denken dat deze troep het best verkoopt in Vlaanderen. (Dat is natuurlijk niet waar. Ook ik ga plat bij het zien van dat soort mensenleed.) Gelukkig leven we nog in België, is dan het enige wat tot vrolijkheid stemt. De rol die Regi in deze cirque voor zijn rekening neemt, wordt ook steeds groter. Zijn gelijkenis met een willekeurig boerderijdier staat hem niet in de weg dat hij nadat hij in de laagste regionen van de popmuziek zowat alles had bereikt, nu ook voet aan wal lijkt te krijgen bij de zelfverklaarde kwaliteitsmuziek. Deze keer was het Tom Helsen die samen met hem een nummer had gemaakt en dat ook per se wilde brengen. Ik heb een cd van die jongen, schoot mij plots te binnen. Als Bart De Wever straks met de verbranding van al wat Waals en brandbaar is begint, heb ik alvast iets om de boel mee aan te maken.

Voor de post (17)

2008-07-23T20:38:00.001+02:00

De voorvoorlaatste dag. Hoewel er veel van werd verwacht, bleek die idee nihil effect te hebben op de geest. Het was dan ook een relatief zware dag, zeker vergeleken met de voorbije etappes. Dat nog twee keer, zou ik nooit overleven, zat ik maar de hele tijd te denken. Nefast voor de feestvreugde. Daarvoor had ik het nochtans erg fijn gehad met de postmeester. Ik was zijn maat, hoorde ik hem door te telefoon vertellen, in vijf jaar kon hij van mijn een perfecte facteur maken. De zekerheid het niet ver te kunnen schoppen in het postwezen, is nog steeds een welgekomen troost.

Na bijna vier weken dagelijks op dezelfde plek te zijn verschenen, bouwt iedereen een reputatie op. Men weet nou wel een beetje wie je bent, wat je kan, en in mijn geval vooral wat je niet kan. Eindelijk moeten zo de meeste postbodes uit E. hun stereotiepe kijk op mijn en de andere jobstudenten laten varen. Voor sommigen ben ik nu al meer de nichterige lul dan student, een pak dat ik met veel meer graagte aan trek. De ideeën die zij over studenten hebben, zijn dan ook niet van de poes. Te begrijpen ook. Tijdens de zomermaanden, als postbodes amper wat om handen hebben, komen er plots jongens en meisjes opgedoken die tegen een grotere vergoeding dan die jij na jaren noeste arbeid krijgt, hetzelfde werk denken te kunnen. Daar gaat je beroepseer. Elke fout die een student zo maakt, wordt met een vergrootglas tegen het licht gehouden en uitgebreid geëtaleerd voor het hele kantoor. We mochten zeker niet denken dat we het even goed als hen deden, was het idee daarachter. Helaas had die strategie een nogal middelmatig effect op mij, aangezien ik van de eerste dag mijn gebrek aan talent maar wat graag in de verf zette. Minachting werd vermoed. Zo krijg je postbodes die vermoeden dat er op hen wordt neergekeken door mensen waar ze vaak zelf op neerkijken. Dat creëert een sfeertje waarin om ter hardst op jobstudenten werd afgegeven, hetzij door ze openlijk in het gezicht uit te lachen, hetzij door ze luidkeels te imiteren of wat dan ook. Ik giechel nogal veel, moet u weten, en dat doe je makkelijk na.

Interessant daar aan waren de jongere postbodes. De oudere generatie had het niet voor ons, dat was klaar. Van de nieuwelingen zou je daarentegen verwachten dat een deel van hen aansluiting bij ons zoekt. Wij hebben meer raakpunten met postbodes van vijfentwintig jaar dan hun (veel) oudere collega’s, zou je denken. Toch waren zij het die misschien wel de gemeenste opmerkingen maakten. Zij lieten, relatief gezien allemaal, geen kans onbenut om ons en plein public onderuit te halen. Dat bleek namelijk een erg makkelijke manier om hun positie in de groep te verbeteren, die ze sowieso met hun jonge leeftijd nog moesten zoeken en vinden. Vreemd, vond ik dat dan weer. Waren de habitués echter al vertrokken, tonnen ervaring en wijsheid achter zich aan slepend, gingen de allernieuwste postbodes zich tegenover ons gedragen zoals je van andere jongeren zou verwachten. Er werd zowaar gepraat over dingen waar jonge mensen over praten, geloof ik.

Veel is het niet. Een verschijnsel dat vaak voorkomt, en van ver al te voorspellen valt, toch alleszins waar de mens in groep geacht wordt samen te werken. Dat maakt het eng. Alle mechanismen die optreden in een groep samen, werken bijzonder verstikkend voor de geest. Je wordt haast gedwongen dingen te doen waar je je als individu niet per se in kan terug vinden. Dat is een van de redenen waarom ik er alles aan zal doen om niet op een plek als het postkantoor van E. terecht te komen. Je hele carrière slijten in een groep mensen waar jij er geen enkele van mocht kiezen, is bijzonder gevaarlijk voor de menselijke geest.

Achter de post (16)

2008-07-22T17:30:00.001+02:00

‘Ja ja.’
‘Vijftien jaar geleden zou het niet waar zijn geweest. Ze zouden het zelfs niet hebben moeten proberen.’
‘Een schande. Een regelrechte schande’
‘Arm Vlaanderen.’
‘Ik ben eens benieuwd wat hij nu gaat doen.’
‘Ja ja.’
‘Ik ben eens benieuwd...’
‘Vroeger zou dat gewoon niet kunnen.’
‘Een schande.’
‘Ik ben eens benieuwd…’
(stilte)
‘Ons Rosa.’
(gelach)
‘Ja ja.’
‘Mocht je gisterenavond wel?’
‘Nee nee, natuurlijk niet. Waarom zou ze nu wel willen?’
‘Ja ja.’
’Hoe gaan wij er hier ooit doorgeraken?’
‘Het zal weer vijf uur worden.’
‘Als we vanavond al klaar raken.’
‘Ik zal maar al eens naar huis bellen om te zeggen dat ze het avondeten voor mij apart laten.’
‘Verdomme.’
‘Ik zou mee moeten gaan sporten met die meisjes.’
(stilte)
‘Ons Rosa.’
’Ik zou zelfs niet willen.’
‘Bwoh…’
‘Een schande. Een regelrechte schande.’
‘Je had vroeger maar beter moeten kiezen.’
‘Inderdaad ja. En ik had zoveel keuze nochtans…’
(gelach)
‘Ja ja.’
‘Maar nu blijf ik bij haar. Ik ga niet meer naar iemand anders.’
‘Ik zou u wel aan een vriendin willen helpen.’
‘Dat is niks voor mij.’
(gelach)
‘Arm Vlaanderen.’
(stilte)
‘Nog iets gedaan?’
‘Gisteren ben ik bij die van ons gebleven.’
‘Waarom dat?’
‘Ik word ook al een dagje ouder, ik kan niet elke dag paraat staan voor jan en alleman.’
(gelach)
‘Maar eergisteren was het raak. Het was heel gezellig. En daarna nog gaan kaarten met de maten.’
‘Heb je kunnen winnen?’
‘Ik heb niets gewonnen of verloren. Het ging gelijk op.’
‘Een schande. Een regelrechte schande.’
‘Ik heb de hele avond binnen gezeten. Zoals altijd met die van ons.’
‘Heb je naar Tien Om Te Zien gekeken?’
‘Ons moeder wel. Ik ben in de veranda gaan zitten.’
‘Tien Om Te Zien. Tien Om Te Zien. Tien Om Te Zien’
‘Arm Vlaanderen.’
‘Hoe gaan wij er hier ooit door geraken?’
‘Ik zou het niet weten.’
‘Ja ja.’
‘Ons Evy.’
‘Den Evy.’
‘Hoe is het met u?’
‘Goed goed.’
‘Dat vind ik nu eens een mooi meisje.’
‘Daar ben je toch te oud voor.’
(gelach)
’Bwoh…’
‘Die heeft tenminste wat van voor.’
‘Dat is waar. Er lopen er hier andere rond.’
‘Ben je nog gaan sporten, Evy?’
‘Nee nee het was te goed weer.’
‘Oooooh…’
‘Ik zou eens moeten mee komen doen.’
‘Jij bent daar toch te oud voor.’
(gelach)
(stilte)
‘Het zou niet waar geweest zijn.’
‘Ik ben blij dat ik aan mijn laatste maanden bezig ben.’
‘Wat ze nu zijn aan het doen, is wraakroepend.’
‘Arm Vlaanderen, denk ik dan.’
…